Eus – Özcan Akyol

Recensie door Astrid Leeuwestein

Akyol, Ö. (2012). Eus. Een schelmenroman (tweede druk). Amsterdam: Prometheus.

Samenvatting

Eus is het levensverhaal van de gelijknamige Turkse gastarbeiderszoon. Hij groeit op in een arbeiderswijk in Deventer (de “koekstad”). Zijn moeder is analfabeet en zijn vader is een werkschuwe alcoholist die het hele gezin terroriseert. De jonge Eus is vastbesloten zich te ontworstelen uit het milieu waar hij vandaan komt, maar als hij van zijn vader het huis uit moet en zichzelf moet onderhouden, gaat het mis. Onschuldig kattenkwaad gaat over in kleine criminaliteit en af en toe een drankje wordt bijna dagelijks zwaar drinken. En met de vrouwen wil het ook al niet lukken. Wanneer Eus financieel helemaal aan de grond zit, regelt zijn broer Kosta een baantje als chauffeur voor hem bij een beruchte zigeunerfamilie. Met hen gaat Eus op rooftocht door heel Europa en verdient bakken met geld, om het ook net zo hard weer uit te geven. Totdat het misgaat en de politie hem oppakt.

Recensie

Özcan Akyol weet wel hoe hij aandacht voor zijn semi-autobiografische debuutroman moet genereren: Eddy Terstal maakte de boektrailer en bij DWDD was hij als nieuwkomer in de literaire wereld niet te beroerd Kader Abdolah (DWDD, 29 oktober 2012) te schofferen. En met succes: Ruim twee jaar later is Akyol een graag geziene gast in talkshows en is zijn debuut een bestseller.  de filmrechten zijn inmiddels ook al verkocht. Eus is inmiddels toe aan de twaalfde druk en er komt een verfilming aan. Maar is Eus al die aandacht wel waard?

Het verhaal is opzienbarend: de semi-autobiografische roman vertelt het levensverhaal van Akyol. Hier en daar is wel een en ander aangedikt, maar in grote lijnen komt het volgens de schrijver overeen met zijn eigen leven. Van Turkse jongen uit een arbeiderswijk naar een voortvluchtige crimineel zonder idealen. Rode draad blijft wel dat Eus zich nergens thuis voelt: niet bij zijn Turkse vrienden die wel gelovig zijn, niet bij zijn familie en niet bij zijn Nederlandse vrienden. 

Toch blijft Eus behoorlijk oppervlakkig en maakt de hoofdpersoon weinig ontwikkeling door. Wil hij als jonge jongen nog zijn milieu ontworstelen door naar school te gaan en hard te leren, later is het vooral een aaneenschakeling van stoere verhalen over zuipen, feesten, seks, gedoe met vrouwen en criminaliteit. Door de korte zinnen en straattaal leest het boek als een trein, waardoor het ook scholieren zal aanspreken. Al zal daar ook hetzelfde probleem optreden als in het leven van Eus. Autochtone jongeren spreekt het wellicht minder aan en lezen liever misschien van autochtone auteurs. Moslimjongeren zullen waarschijnlijk het gevloek en de vele alcohol en seks afkeuren. 

Daarnaast heeft Akyol een vreemde mengelmoes van stijlen. Lees je op de ene pagina nog de meest grove scheldwoorden, op de volgende krijg je een hoogdravende literaire zin met woorden die niemand meer kent of gebruikt. Het lijkt alsof de auteur daarmee wil laten zien dat hij ondanks zijn achtergrond toch een uitgebreid vocabulaire heeft opgebouwd. Niet nodig, want zijn straattaal leest prima weg. 

En je ziet nog eens wat – Renske de Greef

Recensie door Astrid Leeuwestein

Greef, R. de (2009). En je ziet nog eens wat. Amsterdam: Meulenhoff.

Samenvatting

In een opwelling besluit de naïeve Guusje dat ze na haar eindexamen naar Afrika wil om vrijwilligerswerk te doen. Haar beste vriendin Anouk gaat mee en samen vertrekken ze drie maanden naar Tanzania om in een kindertehuis te gaan werken. Eenmaal aangekomen, krijgen de twee vriendinnen direct de eerste tegenslag te verwerken: de beheerder van het tehuis is er met de kas vandoor, inclusief hun aanbetaalde geld. Het romantische, idealistische en naïeve beeld dat Guusje van Afrika en het vrijwilligerswerk had, verdwijnt al snel en maakt uiteindelijk plaats voor licht cynisme. Tot grote ergernis van Guusje wil Anouk tegen alle dringende adviezen in straatkinderen gaan helpen. Wanneer Guusje ontdekt dat Anouk scharrelt met een van de straatjongens, komt de vriendschap zwaar onder druk te staan.

Recensie

Wie Renske de Greef (1984) kent van bijvoorbeeld haar columns in Nrc Next of haar vorige roman Was alles maar konijnen (2007), herkent direct haar schrijfstijl: Zinnen vol vaart met frisse, heldere taal, waardoor het lijkt alsof ze moeiteloos schrijft. Karakteristiek aan haar stijl zijn verder de rake en vaak humoristische beschrijvingen van personen en situaties. Ook de dialogen zijn sterk, vooral die tussen Guusje en Anouk. Je hoort gewoon het stemgeluid erbij van de ietwat naïeve, verwende meisjes.

Na het licht absurdistische Was alles maar konijnen is En je ziet nog eens wat een realistischer verhaal. Iedereen kent wel voorbeelden van jonge wereldverbeteraars die na hun examen of studie grof geld betalen om in Afrika waterputten te slaan of zielige, ondervoede kinderen te helpen. Er is zelfs een naam voor: voluntourism. In het boek neemt De Greef de lezer mee in die wereld en maakt er snel korte metten mee.

Hoofdpersoon Guusje maakt een duidelijke ontwikkeling door van onwetende idealist naar cynicus. Ze ziet al snel in dat ze er het verschil niet gaat maken. De kinderen in het weeshuis zijn bang voor haar en na drie maanden hebben ze slechts een woord Engels bijgeleerd: “Hunkmuffin” (p.269). Treffend beschrijft De Greef hoe alle Tanzanianen aan Guusje willen verdienen omdat ze nu eenmaal blank is. “Yo Mzungu (blanke), give me money. Please you give me money, I’m hungry and you rich Mzungu” (p.58). Ook de passage waarin een jonge man aanbiedt haar het echte Tanzania te laten zien, is ronduit hilarisch en tegelijkertijd realistisch. Hij neemt haar mee naar het huis van zijn moeder, maar als ze weer naar huis gaat, moet ze ineens vijftig dollar afrekenen voor de tour. Maar ja, “T.I.A. This is Africa.” (p.134)

Guusje en Anouk worstelen ook allebei duidelijk met hun gevoelens. Aan de ene kant hebben ze een schuldgevoel naar de arme Tanzaniaanse bevolking, aan de andere kant is vooral Guusje het snel zat als rijke melkkoe gezien te worden. Anouk daarentegen blijft tegen beter weten in alles proberen om de arme straatkinderen te helpen. Het boek laat daarnaast goed zien hoe een sterke vriendschap in een vreemde situatie kan verminderen. Dit boek is daarom een echte aanrader voor iedere scholier die in Afrika de voluntourist wil gaan uithangen, maar ook voor de thuisblijvers die de extatische verhalen van de Afrika-gangers niet meer kunnen aanhoren.  

Janne Teller: Niets - Reactie op de recensie van Juliën Reumkens, door Robert Termorshuizen

Teller J.(2000). Niets (2e druk, 2010). Hasselt - Amsterdam - New York: Clavis Uitgeverij

   

Niets van Janne Teller heb ik voor het leesdossier van de de eerste periode gelezen en ik was er niet al te positief over. Des te opvallender vond ik de recensie van Juliën en de reactie van Ilse; beiden lieten zich juist overwegend positief uit over het boek! Ik heb m'n verrichtingen voor het leesdossier uit de eerste periode er nog eens bijgepakt en het toeval wil dat ik als extra opdracht een recensie bij dit boek had geschreven. Ik voeg deze recensie aan het blog toe. Het is niet bedoeld als als deel van de opdracht voor deze periode (dit boek kan daar ook niet aan toegevoegd worden omdat ik het eerder al gelezen had), maar als aanvulling op de inspanningen van Juriën en Ilse.

De puzzeltocht van een pubermeisje. Een recensie door Ilse Schuurmans.

Remmerts de Vries, D. (2007). Wie is Libby Skibner?Amsterdam: Querido.

De 15-jarige Liesbeth is op school een buitenstaander. Ze ervaart het dan ook als een wonder als haar populaire klasgenote Suzan haar op een dag aanspreekt. De ontmoeting groeit uit tot een vriendschap en neemt Liesbeth mee in een hele nieuwe wereld. Suzan komt uit een heel ander, lager sociaal milieu dan Liesbeth die de eenvoud en 'gewoonheid' bij Suzan thuis ervaart als een bevrijding uit het doodse elitaire leven thuis, met een hypergevoelige componist als vader. Ook krijgt Liesbeth, die zich vanaf dan Libby gaat noemen, via Suzan toegang tot een groepje trendy meisjes, die zich met name bezig houden met uiterlijk, jongens en mobieltjes. Libby vindt het heerlijk om er eindelijk eens bij te horen en door heel goed naar de anderen te kijken en hun gedrag te kopiëren, wordt ze steeds meer een van hen. In het begin houdt ze haar nieuwe leven voor haar ouders verborgen, maar dan besluit ze in opstand te komen om een reactie van haar ouders uit te lokken. Die komt eigenlijk pas echt als Libby op een schoolfeest stomdronken achterover valt, recht voor de ogen van haar moeder. Vanaf dan verandert ze opnieuw. Ze zegt opeens alles wat ze denkt en gebruikt de kennis die ze over mensen heeft door haar scherpe observaties, om ze als en soort orakel op hun plaats te zetten. Daarmee stoot ze niet alleen Suzan van zich af, ze jaagt ook anderen de stuipen op het lijf, die in haar een helderziende zien: van de sarcastische leraar die vroeger gepest werd tot aan de schooldirecteur. Dit loopt zo uit de hand dat Libby moet beloven dat ze nooit meer zal praten over wat ze 'ziet'. Liesbeth lijkt weer terug bij af. Maar als ze thuis komt, kan ze die gedachte niet aan. Ze barst uit tegen haar moeder en loopt van huis weg. Ze wordt opgevangen door haar buurjongen Thijs, die haar vader tot wanhoop drijft met zijn 'herrieband'. Bij hem komt alles eruit. Ze blijft bij hem slapen. De volgende dag ziet haar vader haar en vraagt of ze alsjeblieft terug naar huis komt. Hij speelt een liedje voor haar dat hij geschreven heeft toen ze geboren was. Vanaf dan is het thuis wat draaglijker. Op school is Liesbeth, weer de oude eenling, maar wel gelukkig. Ze kijkt nu anders naar de anderen en ziet dat sommigen eigenlijk best wel aardig zijn.

Mel Wallis de Vries - Vals - Recensie door Fleur Metzemaekers

Mel Wallis de Vries (2010) Vals Uitgeverij De Fontein, Utrecht.

 
Samenvatting

Abby, Pippa, Kim en Feline zijn vier vriendinnen. Ze zitten bij elkaar op school.
De ouders van Abby hebben een luxe huisje in de Ardennen, waar de vier vriendinnen in de kerstvakantie naartoe mogen.
Pippa is degene met een rijbewijs en mag de auto van haar moeder lenen. Ze nemen een hoop boodschappen mee en vertrekken richting België.
Na een paar dagen heeft het zo erg gesneeuwd dat ze ingesneeuwd zijn. De elektriciteit doet het niet meer, er is geen mobiel netwerk en het dichtstbijzijnde huis bevindt zich een aantal kilometer verderop. In het begin vinden ze het allemaal nog wel grappig en zitten ze er niet zo mee, maar wanneer Kim opeens na een ruzie verdwijnt worden ze bezorgd. Toch denken ze dat Kim misschien terug is naar Amsterdam, met de jongens die ze de avond daarvoor hebben leren kennen.
Wanneer ook Feline verdwijnt maakt hun bezorgdheid plaats voor angst. De twee andere meiden kunnen geen hulp inschakelen, ze kunnen geen kant op.
De sfeer  wordt er niet fijner op en de meiden raken in paniek. Wie heeft het op ze gemunt en weten ze eigenlijk wel alles van elkaar?

Recensie

Na het lezen van de ijzingwekkende thriller 'Klem', Mel Wallis de Vries, was ik erg benieuwd naar een tweede boek van haar.

‘‘Alles is wit. Lichtgevend wit. Ik knipper een paar keer met mijn ogen. Het wit blijft. Wat is er gebeurd? Ben ik dood? Ik weet het niet. Maar ik ben niet bang. Het wit is zo mooi. Ik kan het zelfs voelen. Het is zacht, als donsveertjes.
Achter me is nog meer wit. Maar het ziet er anders uit. Doffer. Met grijze barstjes. Het lijkt of er daar iets op me wacht. Iets wat ik eerst moet loslaten. Beelden flitsen door mijn gedachten. Een auto. Lachende meisjes. Een ruzie. Een donkere gang. De loop van een geweer. Ik kan het niet plaatsen. Het is alsof ik naar een film staar waar ik halverwege in ben gevallen.’’ (Vals p. 5)

Dit is het begin van het boek. Voor mij kan het met dit stukje alle kanten op. Maar dat het spannend wordt, vermoed ik al. Er komen allerlei vragen in me op. Het maakt me enorm nieuwsgierig wat er aan de hand is.

Na het lezen van het spannende proloog, begint het verhaal met de voorbereiding van het uitje naar de Ardennen. De toon wordt direct gezet door de uitzinnige Pippa. Ze is erg aanwezig, doet gek en neemt geen blad voor haar mond. Feline is in de auto naar de Ardennen toe heel stil en reageert continue geïrriteerd. Ze doet alsof ze ziek is, maar als lezer weet je op een gegeven moment dat er meer dan dat aan de hand is.

Reactie van Eva Rodigas op recensie van Ida van Mazijk, Boy 7, Mirjam Mous

Nadat Ida enthousiast vertelde over het boek Boy 7 dat zij gelezen had, besloot ik dit boek ook te gaan lezen. Het is een vrij dik boek, 284 pagina's, maar het lettertype dat gebruikt wordt is best groot. Het kostte me weinig moeite om door het verhaal heen te komen. Zoals Ida al zei 'na 50 pagina's zit je diep in het verhaal.' Dit was bij mij ook het geval.
Ik denk dat de onderbouw klassen van het vo dit boek wel kunnen waarderen. De dikte schrikt ze misschien af, maar als ze het verhaal een beetje kennen en van spanning en avontuur houden, dan is dit boek uitermate geschikt voor de onderbouw. Ik had zelf het idee tijdens het lezen dat het een beetje een 'jongens' boek was, omdat het merendeel van de hoofdpersonen jongens zijn. Wat voor de leerlingen een trigger kan zijn om het boek te gaan lezen, is het feit dat er op dit moment een verfilming van het boek in de bioscopen draait. De leerlingen moeten niet denken dat wanneer ze de film hebben gezien, ze het boek niet meer hoeven te lezen, want als ik het commentaar onder de trailer van de film lees, blijkt dat er erg veel aan het verhaal veranderd is. Dit vind ik persoonlijk jammer, want het verhaal was al sterk van zichzelf en behoefte niet veel verandering voor een spannende film. Wat ik bijvoorbeeld bijzonder vind, is dat de filmmakers ervoor gekozen hebben om de 'witpakken' geheel in het zwart gekleed te laten gaan....

Even terug naar het boek. De personages zijn realistisch beschreven. Ik denk dat de lezers van het boek zich goed kunnen verplaatsen in Boy 7. Zijn manier van denken zorgt ervoor dat je tijdens het lezen ect in zijn huid kruipt en het verhaal voornamelijk vanuit zijn ogen beleeft. Wat ik persoonlijk een mindere passage vond, gaat over het stuk dat Ida ook citeert, het moment dat Boy 7 ontdekt dat Lara hem al kent. Ik citeer hieronder hetzelfde stuk. (Boy 7, blz. 42-43)

Een Cheezy Crust voor meneer.’ Het was geen vraag maar een mededeling. Ze zette het bord al neer.
‘Hoe weet je dat?’ vroeg ik, terwijl het bloed in mijn oren gonsde.
‘Je bestelt toch altijd Cheezy Crust?’ antwoordde ze met een glimlach. ‘Je dacht zeker dat ik het niet meer wist, hè? Het is ook wel weer even geleden.’ Ze schoof het andere bord op de placemat van Lara. ‘Ik maak me eerlijk gezegd altijd een beetje zorgen als vaste klanten ineens niet meer komen opdagen. Dan denk ik meteen aan enge ziektes, ongelukken en sterfgevallen. Maar omdat jullie allebei niet meer kwamen, gokte ik er maar op dat jullie verhuisd waren.’
‘J-jullie?’ stamelde ik.
Lara schaamde zich blijkbaar voor mijn gestotter, ze kreeg rode vlekken in haar hals.
‘Ja, jij en je zus.’ De serveerster keek Lara vragend aan.
‘Toch?’”

Wat mij hier verbaasde was het feit dat Lara nagenoeg niet reageert op het feit dat ze bijna verraden wordt door de serveerster. Het leek mij logischer dat ze op moment dat dit gebeurt, er alles aan doet om het verraad te verdoezelen. Dit doet ze niet. Het enige dat zichtbaar is, zijn de vlekken in haar nek. Dit vond ik niet echt realistisch.

Wat ik wel goed en realistisch aan het boek vond waren de eigentijdse verwijzingen. Aan het einde van het verhaal ontdekt Sam dat de recent gepleegde aanslagen in Boston ook door CooperationX zijn gepleegd. Of de schrijfster met deze verwijzing naar de aanslagen op de marathon in Boston van vorig jaar verwijst weet ik niet, maar dat lijkt het geval te zijn. In het citaat hieronder krijgt Sam dit van de rechercheur te horen. (Boy 7, blz. 281)

'Sinds de bomaanslag op het winkelcentrum in Boston gaan we bij iedere melding kijken.'Bolland nam een slokje. 'Inmiddels weten we dat CooperationX daar ook al achter zat.'
'En op tv zeiden ze dat Al-Qaida die aanslag had opgeëist, ' zei mijn moeder verbaasd. 'Ze lieten een brief met Arabische tekens zien.'"
'Boy Three!' riep ik. 'Het was natuurlijk een opdracht!'
Bolland knikte.

Zoals ik hierboven al beschreef denk ik dat dit boek het best goed kan doen in de onderbouw van het vo. Ik heb dit boek ook in al mijn klassen gepromoot. Ik heb een korte samenvatting gegeven, een stukje voorgelezen en samen de trailer bekeken. Ik ben heel benieuwd of ik de komende weken het boek Boy 7 in mijn lokalen zie verschijnen!

Aline Sax: Mist over het strand - Reactie op recensie van Ellen Noordraven, door Robert Termorshuizen

Sax, A. (2001). Mist over het strand (2e druk). Hasselt-Amsterdam: Uitgeverij Clavis.

Nadat ik Oorlogswinter van Jan Terlouw gelezen en van een recensie voorzien had, kwam ik Ellens recensie van het boek Mist over het strand van Aline Sax tegen. Eveneens een boek dat over de tweede wereldoorlog handelt, maar de schrijfster hanteert daarbij een heel ander perspectief. Daardoor, en ook door de positieve recensie van Ellen, was mijn nieuwsgierigheid gewekt en besloot ik het boek te gaan lezen.

Ik sluit mij aan bij Ellens recensie. Ze benoemt alles wat van belang is en er zijn slechts twee dingen die ik eraan zou willen toevoegen. Dat is enerzijds een nadrukkelijker verwoorde waardering voor het perspectief van Aline Sax en anderzijds een kanttekening bij de constructie van de verhaalonderdelen, waardoor mijns inziens de geloofwaardigheid af en toe wat onder druk komt te staan.

Enne Koens: Vogel - Reactie op de recensie van Evelien van Wieringen, door Robert Termorshuizen

Koens, E. (2001). Vogel. Amsterdam: Pimento.

 
Vogel is een mooi en zorgvuldig geschreven boek, met een menselijke, betrokken insteek en veel aandacht voor details. De schrijfster is in staat om de 'werkelijkheid' heel beeldend te beschrijven; zowel als het om alledaagse zaken gaat, als ook wanneer het om het typeren van Berres/Elkes beleving gaat; haar gedachten, onzekerheden, etc. De herkenbaarheid en de betrokkenheid maken dat je je gemakkelijk met dit 18-jarige meisje kunt identificeren. Eveliens waardering voor het boek kan ik in die zin helemaal onderschrijven.

Groots meegesleept in het Misschien. Door: Ilse Schuurmans

Green, J. (2005). Het Grote Misschien. Rotterdam: Lemniscaat.

"Wacht even", zei ik. Ik liep naar mijn vaders studeerkamer om zijn biografie van François Rabelais te halen. Ik las graag biografieën van schrijvers, zelfs als ik (zoals bij Monsieur Rabelais het geval was) nooit iets had gelezen dat door hemzelf was geschreven. Ik bladerde naar achteren en zocht het gemarkeerde citaat op (...) "Deze man", zei ik. Ik bleef in de deuropening van de woonkamer staan. "Francois Rabelais. Hij was dichter. En zijn laatste woorden waren: 'Ik ga op zoek naar een Groot Misschien'. Daarom ga ik. Dan hoef ik niet te wachten tot ik doodga voor ik Het Grote Misschien ga zoeken."(Het Grote Misschien, p.11)

Het klinkt misschien wat hoogdravend voor een tiener. Maar het is het antwoord dat Miles Halter, de hoofdpersoon van Het Grote Misschien, zijn ouders geeft op de vraag waarom hij zijn veilige thuis bij hen in Florida wil verlaten om naar kostschool te gaan in Culver Creek, Alabama; als voorbereiding op de universiteit.

Miles is geobsedeerd door laatste woorden, hij leest dan ook louter biografieën. Meer nog dan de woorden van Rabelais lijkt hij gedreven door het verlangen om zijn saaie leventje zonder vrienden te ontvluchten. Dat verlangen wordt eigenlijk vanaf het eerste moment dat hij op zijn kamer op de kostschool arriveert beloond. Never a dull moment in Culver Creek. Hij sluit al snel vriendschap met zijn kamergenoot, Chip, bijgenaamd de Kolonel, en diens beste vriendin Alaska van wie hij meteen ondersteboven is. Alaska is sexy, intelligent, grappig, confronterend, onberekenbaar, mysterieus en altijd balancerend op de rand. Ze heeft fonkelgroene ogen en een kamer volgestapeld met boeken. Helaas heeft Alaska al wel een vriend, die ze overigens nauwelijks ziet omdat hij al studeert.

Er ontstaat een hechte vriendschap tussen het drietal, dat soms wordt uitgebreid met de Japanner Takuma en de Roemeense Lara -die Alaska als vriendinnetje voor Miles geregeld heeft. Het samenzijn van de vriendengroep bestaat voornamelijk uit buitenproportioneel stiekem roken en drinken en uit het verzinnen van stunts en wraakacties op stunts van de 'doordewekers' - een groep rijke leerlingen van de school die in het weekend naar huis gaat. Die wraak speelt vooral op nadat Miles door hen met zijn armen en benen vastgetapet in het meer achter de school wordt gedumpt en maar nauwelijks levend de kant weet te bereiken. De avond na dé grote wraakstunt zoent Miles voor het eerst (met Lara, hoewel hij nog altijd verliefd is op Alaska) en delen de vijf vrienden hun verhaal over hun fijnste en rottigste dag ooit. Wie het beste verhaal heeft, hoeft niet te drinken. Alaska wint onbetwist met haar verhaal van de rottigste dag en onthult een trauma. Toen Alaska acht jaar was, kreeg haar moeder een aanval waarbij ze op de grond stortte, stuiptrekkingen kreeg en uiteindelijk overleed. Alaska stond erbij en keek ernaar. Ze voelt zich nog altijd schuldig voor haar moeders dood. De volgende avond zijn de Kolonel, Alaska en Miles met zijn drieën op een kamer. Alaska en de Kolonel drinken enorm veel. Miles slaat een keer over. Het is de mooiste nacht van zijn leven. Alaska kruipt op hem en ze zoenen hartstochtelijk. Wordt vervolgd, aldus Alaska. Ze vallen in slaap. Dan wordt Alaska gebeld en komt daarna in grote paniek terug, schreeuwend dat ze weg MOET. Ze vraagt Miles en de Kolonel om haar te helpen ongemerkt van het schoolterrein te komen en dat doen ze. Hoe dronken ze ook is.

De volgende dag moeten alle leerlingen in de gymzaal verzamelen. Alaska is verongelukt.
Miles' wereld stort in. Ook de Kolonel breekt. Zij voelen zich schuldig aan haar dood en blijven achter met heel veel vragen. Na een aantal dagen gaan ze op zoek naar de oorzaak van haar dood: was het een ongeluk of misschien toch zelfmoord?

Reactie op: De weelfout in onze sterren van John Greene (Recensie: Eva Rodigas) door Liza Uijting

Green J., 2012, Een weeffout in onze sterren. Rotterdam, Lemniscaat.

Een reactie door Liza Uijting

Door de lovende recensie van Eva besloot ik het boek te lezen. Met hoge verwachtingen. Als groot filmliefhebber heb ik de film direct gedownload, al toen hij net in de bioscoop uitkwam. Met tranen in mijn ogen en mijn dekentje om mij heen, heb ik de film gekeken. Ik vond het prachtig.

Zoals Eva in haar recensie verteld, is het boek realistisch geschreven. Je leert het hoofdpersonage, Hazel, goed kennen. Je kunt je identificeren met haar karakter. De onzekerheid, haar volwassenheid ten opzichte van haar leeftijd en de kracht die ze uitstraalt. Ze is zeker niet op haar mondje gevallen en weet goed waar ze voor staat en wat ze wil.

Maar toch was het boek niet wat ik had verwacht. Na de eerste honderd pagina’s merkte ik dat het lezen wat moeizamer ging. Het boek is best leuk geschreven, maar er zijn toch wel een aantal punten waar ik me enorm aan heb geïrriteerd tijdens het lezen. Voornamelijk aan het feit dat er eigenlijk heel luchtig gepraat wordt over kanker, maar waardoor sommige gebeurtenissen vrij abrupt plaatsvinden en alle plannen in de soep lopen. Zoals dat Hazel van de doctoren een lange en zware reis naar Nederland mag maken, ondanks dat ze net 6 dagen in het ziekenhuis heeft gelegen. Dat lijkt enigszins ongeloofwaardig.

reactie op recensie: Thirteen reasons why. een testament van Jay Asher door Marijke Welten

Reactie op de recensie van Christien Wassenberg van het boek: 

Asher, J. (2010). Thirteen reasons why. een testament Rotterdam: Lemniscaat

door Marijke Welten

Het is niet eenvoudig een boek als Thirteen reasons why. een testament te recenseren. Maar Christien Wassenberg zet de sfeer en dilemma's die het boek oproept heel duidelijk neer. Een aantal van haar redeneringen onderschrijf ik. Zo schrijft Christien: "zelfmoord is een wanhoopsdaad, maar die wanhoop voelde je niet echt". In het boek komt regelmatig, een bij veel pubers te herkennen, ontdekkingstocht aan de oppervlakte. Er zitten Hannah dingen tegen, het contact met de anderen loopt vervelend, ze heeft weinig grip op zaken, ze raakt gedeprimeerd.... En dan in alle hevigheid van de puberteit, is daar opeens het denken over dood. Maar als dat denken niet meer alleen een 'interessante gedachte' is (Asher, J., p. 139), en je echt geen uitweg meer ziet, spreekt er een diepe drift uit: ofwel om gered te worden, ofwel om te sterven. Ik ben het met Christien eens, die wanhoop voel ik ook niet.

Daarnaast vind ik het inderdaad ook moeilijk om me met de hoofdpersonage Hannah te identificeren. Af en toe vind ik haar iets van 'borderline'-achtige trekjes hebben. De (voor-)oordelen tegen de anderen, die eenzaamheid in gezelschap, de bijna dissociatieve trekjes in 'noodsituaties', het provocerende, manipulerende  gedrag.... Want Hannah lokt zelfs bepaald naar gedrag uit, of past het zelf toe. Over het effect van dat gedrag zwijgt Asher.

Het is om die reden dat ik tot een heel andere conclusie kom dan Christien, als zij schrijft, dat iedere puber van 14 à 15 jaar dit boek zou moeten lezen. Jazeker, veel pubers kennen de gevoelens die Hannah heeft, jazeker veel pubers denken wel eens dat ze dood willen (Asher, J., p. 197) en we weten allemaal dat het gedrag van mensen snoeihard kan zijn of gevolgen kan hebben, die je niet vermoedde. Maar als je met een boek zo'n moraal uit wilt dragen aan pubers (en die moraal herkent de recensent ook), dan mag je ze nooit opzadelen met een onherstelbaar einde. Dit boek stelt niet alleen aan de orde dat onbedoeld, toch redelijk leeftijdadequaat gedrag kan opstapelen, en daardoor onbehapbaar kan worden. Nee, het vertelt ook hoe de redenering die Hannah volgt, bijna een (logische maar zeker) gerechtvaardigde weg naar zelfmoord is. Elke puber maakt zich wel eens schuldig aan dergelijk gedrag, maar is daarmee niet zomaar schuldig aan een eventuele zelfmoord in de omgeving. (Clay wil niet tweemaal schuldig zijn en gaat aan het einde van het boek de eenzame Skye achterna, die door "hetzelfde stuk van de gang loopt, waar ik [Clay,MW] twee weken geleden stond toe te kijken hoe Hannah weg glipte". (Asher, J., p. 222)
En je praat met zo'n boek niet alleen tegen de 'daders'. Wil je een dergelijk onderwerp bespreekbaar maken, dan moet mijns inziens de hoofdpersoon aan het einde van het boek nog in leven zijn: voor die buitengewoon kwetsbare leeftijdscategorie moet de boodschap van zo'n boek (voor alle partijen zijn): die weg is geen optie! Nooit!

De weg naar het Noorden, Naima El Bezaz. recensie, Christien Wassenberg

De weg naar het noorden- Naima El Bezaz.

Toplijsters 2003. Uitgeverij Wolter-Noordhoff, Groningen. Copyright 1995, Uitgegeven met een licentie van Uitgeverij Contact, Amsterdam/Amsterdam.

Recensie door Christien Wassenberg 

Dit boek is bekroond met de Jenny Smelik-IBBY prijs.

Samenvatting

De hoofdpersoon Ghali is een jonge werkeloze Marokkaan. Hij zit vast in een liefdeloos huwelijk en zijn vrouw onderhoudt hem.  Als hij zijn oude  jeugdvriend Sadi ontmoet, vat hij het plan op om naar Europa te gaan. Om een Franse verblijfsvergunning te krijgen moet hij veel geld betalen en als chauffeur een lading kif de grens van Spanje over smokkelen.  In Parijs aangekomen blijken zijn papieren, verstrekt door de crimineel Yassine,  niets waard te zijn. Als illegaal moet hij daar werken voor een hongerloon om toch in leven te blijven.  Door een landgenoot wordt hij  aan de politie verraden en vlucht hij naar het noorden. In Amsterdam wordt hij samen met Karim slachtoffer van zinloos geweld, waarbij  Ghali gewond raakt en Karim overlijdt. Hij wordt later wakker in het ziekenhuis en daar blijkt dat er sprake is van een persoonsverwisseling. Daarom wordt hij gechanteerd door een andere Marokkaan. Rest hem twee keuzes: de politie of de crimineel Yassine bellen.  

Recensie

Op mijn school ( ROC ter Aa, in Helmond) zitten veel Marokkaanse leerlingen. Omdat dit boek hoog gewaardeerd wordt bij www.lezenvoordelijst.nl  en over Marokko gaat wilde ik het lezen.  Ik vind dat het verhaal niet alleen voor de Marokkaanse studenten  geschikt is maar ook voor studenten van  alle nationaliteiten. Migratie en illegaliteit komen overal voor in onze maatschappij. Het verhaal is eenvoudig geschreven en het leest makkelijk weg. Wat Ghali voelt en waarover hij nadenkt wordt geloofwaardig beschreven.  Op niveau 1 zal het verhaal wel anders geïnterpreteerd worden dan op niveau 3.  Op www.lezenvoordelijst.nl staan drie uitgewerkte lesopdrachten.

De schrijfster heeft gekozen om te starten met een proloog: hierin lees je dat Ghali neergestoken wordt en Karim overlijdt.  In de daarop volgende hoofdstukken beschrijft ze de levensgeschiedenis van Ghali en waarom de hoofdpersoon zo graag naar het Noorden wil.  Dan sluit ze af met een epiloog (dat verder gaat met waar de proloog is opgehouden) waarin hij ontwaakt in het ziekenhuis. Daar blijkt er sprake te zijn van een persoonsverwisseling en kan hij zijn derde naam krijgen. Hij moet weer kiezen en bij beide keuzes is het resultaat hetzelfde: vernedering. “Ik zou liever sterven dan de rest van mijn leven in Marokko als mislukkeling gebrandmerkt worden” .( bladzijde 123) Met deze passage wil de schrijfster laten zien dat trots en eer belangrijk zijn. Al is de situatie nog zo uitzichtloos, teruggaan is geen optie.

Een weeffout in onze sterren, Eva Rodigas

Green J., 2012, Een weeffout in onze sterren. Rotterdam, Lemniscaat.

Het boek gaat over een 16 jarig meisje met longkanker, Hazel Grace. Door haar longkanker moet ze altijd met zuurstofslangetjes en de daarbij horende zuurstoffles in een trekkarretje rondlopen. In een praatgroepje leert ze Augustus Waters kennen, een jongen die kanker heeft gehad en hierdoor een deel van zijn been mist. Ze worden verliefd op elkaar, al wil Hazel daar in eerste instantie niet aan toegeven. Ze is bang Augustus hart te breken wanneer ze zou komen te overlijden. Augustus trekt zich hier niks van aan en zorg ervoor dat Hazel ook verliefd wordt op hem. Hazel is een groot fan van het boek Een vorstelijke beproeving van Peter van Houtem, een Nederlandse schrijver. Het boek gaat over een meisje dat kanker heeft. Omdat het boek veel open eindjes heeft wil Hazel heel graag in contact komen met de schrijver om te vragen hoe het de personages verder vergaat. Ze heeft het menigmaal geprobeerd, maar het lukt haar maar niet om in contact te komen met de schrijver. Het lukt Augustus wel om in contact te komen met de persoonlijke assistent van Peter van Houtem (Lidewij Vliegenthart) en hij gebruikt zijn Wens om samen naar Amsterdam te gaan en de schrijver op te zoeken. De schrijver blijkt een vreselijk onaardige alcoholist te zijn en is erg onbeschoft tegen de twee pubers. Ze gaan boos bij hem weg. In Amsterdam vertelt Augustus dat de kanker is teruggekomen, hij heeft heel veel uitzaaiingen. Hazel is er erg verdrietig van, ze had altijd gedacht dat zij de eerste was die dood zou gaan, maar nu lijkt het omgekeerde waar. Weer terug in Amerika gaat Augustus hard achteruit en hij komt te overlijden. Hazel is er kapot van. Ze komt erachter dat Augustus in zijn laatste dagen iets geschreven heeft, en ze denkt dat het voor haar is, maar ze kan het niet vinden. Uiteindelijk komt ze erachter dat hij iets naar Peter van Houtem heeft geschreven. Via Lidewij krijgt ze de blaadjes.4 notitieblaadjes met een grafrede voor Hazel die Augustus voor haar heeft geschreven, maar waarvan hij graag wilde graag dat van Houtem er een mooi, lopend verhaal van maakte. Van Houtem wil dit niet doen, maar desondanks is Hazel heel erg blij met de aantekeningen van Augustus.

Omdat zoveel kinderen in mijn T2 klassen dit boek voor hun vorige boekverslag hadden gelezen, was ik erg benieuwd waarom ze er zo enthousiast over waren. "Oh juf, dat boek moet je echt lezen, het is echt zo mooi! Wel zielig, ik heb er wel bij moeten huilen juf..." Voor mij genoeg reden om mezelf op dit boek te trakteren.
Ik ben het helemaal met de kinderen eens, het is een erg mooi boek. En ja, ook ik heb erbij moeten huilen.... Het boek heeft me geraakt, mede doordat het zo realistisch geschreven is. Ik heb wel vaker boeken over mensen met kanker gelezen, maar dit is het eerste verhaal dat ook een paar dagen nadat ik het uit had in mijn hoofd is blijven zitten. Misschien komt het omdat het vrij bruut eindigt, en dat ik het zelf liever anders had gezien....
Je leert de personages door het boek heen goed kennen, het zijn round characters. Vooral Hazel verandert in de loop van het boek. De hoofdpersonen in het boek zijn geloofwaardige personages die je zomaar op straat tegen zou kunnen komen.
Het verhaal is een ik-vertelsituatie. Je beleeft alles door de ogen van Hazel. Er wordt nagenoeg niets verteld vanuit andere personages.
Ook vond ik de manier waarop het verhaal geschreven was erg meeslepend. Ik merkte aan mezelf dat ik zo met Hazel meeleefde, dat wanneer zij haar zuurstofslangetjes uit deed om bijvoorbeeld door de douane poortjes te lopen en haar longen niet lang daarna begonnen te protesteren omdat ze zuurstof tekort hadden, ik het zelf ook een beetje benauwd kreeg. Het stukje in het boek waar het hier over gaat citeer ik hieronder.
In plaatst van gefouilleerd te worden koos ik ervoor om door de metaaldetector te lopen zonder mijn karretje of zuurstoffles, of zelfs maar de plastic slangetjes in mijn neus. Ik liep door die scanner en het was de eerste keer in maanden dat ik een stap zette zonder zuurstof. Het was een wonderbaarlijk gevoel om me zo onbelast voort te bewegen, de Rubicon over te trekken, terwijl het zwijgen van het apparaat bevestigde dat ik, hoe kort ook, een niet-metalen wezen was.
De lichamelijke onafhankelijkheid die ik voelde kan ik moeilijk beschrijven, maar het was zoiets als toen ik klein was en een heel zware rugzak vol boeken had die ik overal mee naartoe zeulde, en als ik daar dan lang genoeg mee had rondgelopen en ik deed hem af, het voelde alsof ik zweefde.
Na tien seconden voelde het alsof mijn longen zich dichtvouwden, zoals bloemen in de schemering. Ik ging op een grijs bankje zitten, mijn hoest een miezerig kuchje. Ik voelde me behoorlijk ellendig tot ik de slangetjes weer in had. (pagina 117) Zo zijn er meer momenten in het verhaal dat Hazel om verschillende redenen haar slangetjes uitdoet en het dus zeer snel erg benauwd krijgt.
Ik kreeg tijdens het lezen erg veel sympathie voor de hoofdpersonen in het boek. Ze zijn verschillend, maar passen heel goed bij elkaar. Ze zijn allebei erg slim en gewaagd aan elkaar. Ze weten precies wat ze moeten zeggen om de ander te raken of aan het denken te zetten. Wat ik ook erg kon waarderen was de zwarte, sarcastische humor die ze samen en naar anderen hadden over hun ziekte of andere dingen. Daar citeer ik hieronder een aantal voorbeelden van.

De vader van Hazel en Augustus ontmoeten elkaar voor de eerste keer en praten over het ziek zijn van Augustus.
Mijn vader: 'Ben je ook een survivor?'
Augustus: 'Ja. Ik heb deze jongen er niet puur voor de lol afgehakt, al is het een prima manier om gewicht te verliezen. Benen zijn zwaar!' (pagina 71)

Hazel, haar moeder en Augustus zitten in het vliegtuig naar Amsterdam.
Hij keek even opzij naar mij en toen weer naar buiten door het raampje. 'We vliegen!' stelde hij vast. 'Heb je nog nooit gevlogen?' Hij schudde zijn hoofd. 'KIJK!' riep hij uit en wees uit het raampje. 'Ja,' zei ik. 'Ja, ik zie het. Het lijkt wel of we in een vliegtuig zitten. (pagina 121)

Hazel en Augustus hebben een gesprek over eventueel leven na de dood.
Zomaar uit het niets vroeg Augustus: 'Geloof jij in leven na de dood?' 'Ik ben van mening dat eeuwigheid een onjuist concept is.' 'Je bent zelf een onjuist concept,' zei hij schamper. 'Weet ik. Daarom word ik ook uit de roulatie genomen.' (pagina 137)

De band die Hazel met haar moeder heeft vond ik ook erg mooi omschreven. Soms vindt Hazel haar moeder een grote bemoeial en zeurpiet, maar over het algemeen is ze dol op haar moeder en vindt ze het erg fijn dat ze altijd voor haar klaarstaat. Ze maakt zich wel eens zorgen om haar moeder, omdat ze vindt dat haar moeder alleen nog maar voor haar leeft, en eigenlijk niks meer voor zichzelf doet. (later in het verhaal blijkt dat haar moeder stiekem studeert, maar dat ze niet wil dat Hazel dat weet)
Als laatste wil ik nog een paar stukjes citeren om de goede, hechte band met Hazel en haar moeder aan te tonen.

Augustus heeft aangeboden om Hazel en haar moeder mee te nemen naar Amsterdam. Hij wil daar zijn Wens voor gebruiken. Hazels moeder vindt dat ze het aanbod niet aan kunnen nemen.
'Dat is teveel,' zei ze hoofdschuddend. 'Dat kunnen we niet aannemen van iemand die zo goed al een vreemde voor ons is.' 'Hij is geen vreemde voor mij. Hij is met gemak mijn op een na beste vriend.' 'Na Kaitlyn?' 'Na jou,' zei ik. (pagina 78)

Als Hazel zeer ziek op de IC ligt, ze denken dat ze dood gaat, hoort ze haar moeder het volgende zeggen.
Kort voor het Wonder, toen ik op de IC lag en het ernaar uitzag dat ik zou doodgaan en mijn moeder tegen me zei dat het goed was om los te laten, en ik probeerde los te laten, maar mijn longen bleven zoeken naar lucht, snikte mijn moeder iets tegen de borstkas van mijn vader wat ik liever niet had gehoord en waarvan ik hoop dat zij nooit zal ontdekken dat ik het heb gehoord. Ze zei: 'Nu zal ik nooit meer moeder zijn.' Daar was ik behoorlijk kapot van. (pagina 98)

Al met al vond ik dit een prachtig boek dat ik ook met liefde en plezier aan zowel jullie als mijn leerlingen in de 2de klas aanraad. Ik denk dat het voor een aantal van mijn pubers ook echt wel goed zou zijn om dit boek te lezen, om ze een beetje bewust te maken van hun eigen rijkdom, hun gezondheid. Ik denk dat een groot aantal niet altijd even bewust is van het feit dat dat een heel groot rijkdom is. Het zal voor sommige leerlingen een pittig boek zijn. Niet alleen omdat het verhaal zo aangrijpend is, maar ook omdat het taalgebruik soms moeilijk is. Als ze daar doorheen kunnen lezen zullen ze hetzelfde ervaren als dat ik heb gedaan. Een mooi, meeslepend, maar ook droevig boek waar ze de komende tijd veel aan zullen moeten denken.

ps. Ik ga nu de film kijken van het boek. Tissues mee en genieten!

Van Lieverlede van Mensje van Keulen door Ellen Noordraven.

Keulen, M. van. (1975) Het vroege werk: Van Lieverlede. Amsterdam-Antwerpen: Uitgeverij Atlas.

  

In een hopeloos verstikkende sfeer slijten de 18-jarige Hanna en haar zieke en bedlegerige moeder hun dagen in een oude, vochtige en gehorige benedenwoning in een armoedige volksbuurt.

De vader, een harteloze alcoholist met losse handjes die niet van zijn dochters kon afblijven, is reeds overleden. De oudere zus van Hanna, Coby, is inmiddels getrouwd en moeder van een klein dochtertje. Ze woont niet meer thuis en komt maar sporadisch langs omdat ook zij gek wordt van de depressieve sfeer die in het huis hangt.

De moeder is een egoïstisch en egocentrisch oud mens dat de hele dag loopt te klagen en zichzelf met name heel erg zielig vindt. Omdat ze haar bed nauwelijks meer uitkomt wil ze niet dat Hanna gaat werken maar thuisblijft om haar te verzorgen.

Hanna, een onzeker meisje zonder opleiding of ambitie, neemt deze zorg op zich maar van een liefdevolle band tussen moeder en dochter is geen sprake. Hanna irriteert zich zelfs in toenemende mate aan haar moeder maar bij gebrek aan andere contacten zijn de twee aan elkaar overgeleverd. Zelfs een poging om een relatie te krijgen met de uitermate onsympathieke en schofterige Addie, loopt op niets uit.

De enige persoon met wie Hannah nog contact heeft is haar zus. Maar aan Coby, de knapste en oudste van de twee, krijgt Hanna in de loop van het verhaal een steeds grotere hekel vanwege diens egoïstische houding. Op het einde van het verhaal staat Hanna er dan ook helemaal alleen voor.

 Lees meer......

Thirteen Reasons Why, recensie Christien Wassenberg

Thirteen Reasons Why, recensie geschreven door Christien Wassenberg

Thirteen Reasons Why, een testament  geschreven door Jay Asher, Uitgeverij Lemniscaat Rotterdam, Tweede druk 2013. Nederlandse vertaling Lydia Meeder 2010. Made in the USA.

Korte samenvatting:

Het verhaal begint met Clay die een pakje op het postkantoor afgeeft. Dat pakje, een schoenendoos met daarin zeven cassettes, heeft hij 24 uur geleden ontvangen.

De cassettes zijn aan elke kant genummerd en de laatste heeft alleen aan de voorkant een nummer, nummer 13.  De eerste cassette start met de stem van Hannah Baker. Zij heeft zelfmoord gepleegd en gaat op deze manier vertellen waarom er een eind kwam aan haar leven. “En als je naar deze cassettes zit te luisteren ben jij een van de redenen” (blz 13)  meer lezen 

VOGEL, recensie door Evelien van Wieringen

Koens E. (2001). Vogel. Amsterdam: Pimento.

Het boek ‘Vogel’ gaat over de 18-jarige Berre. Ze is net klaar met haar eindexamens als ze haar tas pakt om in Leiden op kamers te gaan wonen. Ze vindt een baantje als afwasser in een restaurant en geniet van haar verworven vrijheid. Ze sluit nieuwe vriendschappen, ontbijt elke morgen op haar eigen balkon, begint met drinken en roken, danst en werkt hard. Én Berre geeft zichzelf een nieuwe naam: “Terwijl ze langs de Rijn loopt, bedenkt ze dat ze een nieuwe naam nodig heeft. Een naam voor het leven dat ze nu leidt, een naam zonder herinneringen”. Haar nieuwe naam wordt Elke “Elke klinkt normaal en betekent iedereen” (Vogel, p.13). In de loop van het verhaal kom je als lezer langzaamaan te weten waarom Berre een nieuwe start wil maken. Toen Elke nog jong was, zijn haar ouders gescheiden en bleef Berre met haar zusje Roos bij haar labiele feministische moeder wonen. Om zichzelf weer terug

te vinden neemt haar moeder toevlucht tot 'het spirituele' en weinig succesvolle romances.Voor het welbevinden van haar dochters heeft moeder maar weinig oog en Berre voelt zich dan ook erg ongelukkig op de antroposofische vrije school. Ze heeft een eenzame jeugd waarin tv en suiker verboden zijn, moeder haar toevlucht neemt tot een vrouwencommune en ze haar vader niet meer mag zien nadat hij zijn dochters had meegenomen voor een bioscoopbezoekje. Al deze herinneringen probeert Berre met haar verhuizing naar Leiden achter zich te laten en een nieuwe start te maken. Maar wanneer Elke vriendschap sluit met haar nieuwe beste vriendin Lassie komt ze er achter dat ze het verleden niet zomaar kan vergeten.

Ik vind ‘Vogel’ een erg mooi en vooral goed geschreven boek. Waar veel jeugdboeken behoorlijk oppervlakkig blijven en vol staan met clichés, is dit een verhaal met mooi uitgewerkte personages en een geloofwaardige zoektocht van Berre naar ‘de zin van het leven’. Omdat ik zelf ben opgegroeid in de nabijheid van Leiden, herkende ik veel van de omschrijving van de stad, de buurt waarin Elke woont en de cafés die ze bezoekt, dit maakte het verhaal voor mij extra levendig. Het boek is onderverdeeld in het leven ‘toen’ en het leven ‘nu’, ofwel het leven van ‘Berre’ en het leven van ‘Elke’. De schrijfster slaagt er in om door de beschrijvingen van Berres jeugd een beklemmend gevoel op te roepen; een leven waaruit je wilt ontsnappen: “Haar moeder was eenzaam. En blijkbaar was Berre niet genoeg om die eenzaamheid op te heffen. Terwijl ze toch iemand was, een echte en hier aanwezige persoon. Ze wilde hier niet zijn, maar ze was hier en ze deed zo haar best om alles op te lossen” (Vogel, p.70). Wanneer Elke eenmaal ontsnapt is en in Leiden op kamers woont, ervaar je als lezer hoe wereldvreemd ze is door haar beschermde opvoeding op de boerderij. Zo aten ze bijvoorbeeld altijd alleen eten uit eigen tuin en Elke is dan ook verbaasd wanneer ze de eerste keer in de supermarkt komt: “Met open mond sluipt ze langs de schappen, alsof ze zichzelf nog niet echt toestemming heeft gegeven dit paradijs te betreden. Ze kijkt naar de doosjes, de zakjes, de plaatjes, de aanbiedingen” (Vogel, p.14). Ondanks haar naïeve kijk op de wereld krijg je wel veel sympathie voor Elke en de dingen die ze voor elkaar krijgt. Ze stapt binnen bij een restaurant om een baantje geregeld te krijgen, werkt hard en sluit ‘vriendschap’ met het mannelijke personeel. Ze is niet bang om nieuwe vrienden te maken en buiten haar comfortzone te treden, maar blijft daarbij toch zichzelf. Toch begrijp je als lezer maar al te goed dat ze het verleden niet zomaar af kan schudden en krijg je ook medelijden met haar moeder die op de ene op de andere dag zomaar haar dochter kwijt is geraakt. Je hoopt als lezer dan ook dat Elke haar moeders brieven leest, terug schrijft, dat ze bij haar op bezoek gaat of even belt, maar hoewel Elke haar moeder en zusje mist, heeft ze besloten dat zij niet meer in haar nieuwe leven passen. Samen met haar nieuwe beste vriendin Lassie wil ze helemaal opnieuw beginnen, vanaf dag nul. “Zullen we afspreken, vraagt ze, zullen we afspreken dat ons leven vandaag is begonnen en dat alles hiervoor niet telt? Dat is goed, zegt Lassie, we beginnen vandaag opnieuw en dat is ons geheim. Vandaag is dag nul. Ik ben nul en jij bent nul en vanaf hier beginnen wij” (Vogel, p.86). Maar in tegenstelling tot Elke komt Lassie uit een warm nest en als goede vriendin ziet ze maar al te goed in dat Elke haar verleden niet zomaar achter zich kan laten. Samen gaan ze naar Den Haag om daar vanaf een bankje in de straat bij haar vaders nieuwe huis naar binnen te gluren. Ook haar volwassen onderbuurman Epifano heeft het beste met Elke voor en zet haar op het einde van het verhaal bij de afslag voor haar moeders boerderij af. Het mooie aan Lassie en Epifano is dat het geen betuttelende personages zijn, maar een stoere studente en een malafide onderbuurman die haar het belang van de relatie met haar moeder doen inzien. Door het weerzien met haar moeder leert Elke inzien dat loslaten en vergeven van belang zijn om zichzelf verder te kunnen ontwikkelen "Niet alleen haar moeder moet loslaten, zij ook. Zij moet haar gelijk loslaten. Haar ideeën over hoe haar moeder is, hoe haar moeder moet worden en wat ze moet begrijpen" (Vogel, p.218). Elke is dan ook allesbehalve een flat character en vormt daarmee een interessant personage voor leerlingen in de bovenbouw van havo/vwo om een opdracht over te maken.