Reactie op de recensie door Ilse Schuurmans van Green, J. (2013) Het Grote Misschien. Rotterdam: Lemniscaat door Marijke Welten

Reactie op de recensie door Ilse Schuurmans van 

Green, J. (2013) Het Grote Misschien. looking for Alaska. Rotterdam: Lemniscaat

door Marijke Welten.

(andere omslag dan versie van Ilse Schuurmans)

"Ik vond Het Grote Misschien van John Green een heel mooi boek. Het sleepte me mee alsof ik erbij was." Zo typeert Ilse Schuurmans het boek Het Grote Misschien. looking for Alaska.

Voor mij was het boek niet direct vanaf het begin meeslepend door de enorme hoeveelheid beelden die Green daar gebruikt. In ongeveer de eerste zestig bladzijden van het boek buitelen, de naar mijn gevoel ietwat gekunstelde beelden over elkaar heen. Ik, als lezer met een eigen fantasie, had last van al die elkaar in snel tempo opvolgende  metaforen en symbolen. "Naast me in de kamer rook ze naar zweet en zonneschijn en vanille, en de maan was die avond zo dun dat ik nauwelijks meer van haar kon zien dan haar silhouet, behalve wanneer ze rookte, wanneer de brandende kers van de sigaret haar gezicht in bleek rood licht zette." (Het Grote Misschien, p. 26) of "(hun slecht gekozen schoolkleuren waren modderbruin en het geel van geconcentreerde pis)" (Het Grote Misschien, p. 57). Als de personages geïntroduceerd zijn en het boek echt op gang komt verdwijnt de overdaad aan beelden en worden de overgebleven metaforen een stuk functioneler. 

Ik ben het met de recensente eens dat de spanning in het boek mooi opgebouwd wordt. Inderdaad vormen de hoofdstuktitels daartoe een slim instrument. Als je de titels op een rijtje zet, zie je dat naar dé gebeurtenis toe tijdversnelling optreedt (tussen de hoofdstukken worden steeds meer dagen overgeslagen) én tijdvertraging (de laatste dagen krijgen meer pagina's), hetgeen die spanning nog eens extra opbouwt. Ilse heeft het erover hoe de dood van Alaska het boek meedogenloos in tweeën splijt. Ik denk dat elk mens bij het overlijden van iemand die heel dichtbij staat zo'n gevoel van 'ervoor en erna' kent. Die meedogenloosheid reikt verder dan het boek.

Persoonlijk denk ik dat jongeren zeker geraakt worden door het boek, maar op een andere manier dan volwassenen. Het boek staat vol met kleine momenten, die voor de meeste jongeren (hoop ik) nieuw zullen zijn. Zij zullen het als heel indringend ervaren. Ik, als volwassene, heb met bewondering gelezen hoe Green die onmiskenbaar unieke en toch universele menselijke momenten zó raak beschrijft. "...naar haar kist, ik knielde erbij neer en legde mijn handen op het gelakte hout, het donkere mahonie, de kleur van haar haar. Ik voelde de kleine handen van de Kolonel op mijn schouders, en er drupte een traan op mijn hoofd, en enkele ogenblikken lang was het alleen wij drieën [...]- drie lichamen en twee mensen - " (Het Grote Misschien, p. 173). Zó kwetsbaar kan een mens zijn. Dat voel je inderdaad tot op het bot.

"Rest de vraag wat nu Het Grote Misschien  is en of Miles het vindt." Ilse zegt daarover: "In feite is Alaska de belichaming van Miles'Grote Misschien: vaag en ongrijpbaar en juist daardoor zo aantrekkelijk, en abrupt verdwenen als je denkt dat je haar eindelijk in je armen kunt sluiten....."

Of Miles het Grote Misschien als aantrekkelijk ervaart weet ik niet, maar verdwenen is het niet, integendeel. Maar het is een belofte, een gevoel van hoop, kracht en onoverwinnelijkheid, een belofte van Leven met een hoofdletter L. Miles schrijft in zijn essay voor zijn godsdienstleraar: "Daarom geloof ik nog steeds in het Grote Misschien, en daar kan ik in geloven ook al heb ik haar verloren. Want ik zal haar vergeten [...] " (Het Grote Misschien, p. 248). Ik lees eruit dat Miles ontdekt, dat ook al is hij Alaska verloren, en  ook al was zij tot dan toe zijn Grote Misschien, en ook al gaat hij haar verliezen, de belofte van het Grote Misschien doorgaat; omdat :"Die afschuwelijke dingen kun je overleven, omdat we echt zo onverwoestbaar zijn als we zelf geloven. [...] we hoeven nooit hopeloos te zijn, omdat we nooit onherstelbaar kapot kunnen gaan." (Het Grote Misschien, p. 249-250). Het essay wat Green Miles laat schrijven is een meesterstuk.

Groots meegesleept in het Misschien. Door: Ilse Schuurmans

Green, J. (2005). Het Grote Misschien. Rotterdam: Lemniscaat.

"Wacht even", zei ik. Ik liep naar mijn vaders studeerkamer om zijn biografie van François Rabelais te halen. Ik las graag biografieën van schrijvers, zelfs als ik (zoals bij Monsieur Rabelais het geval was) nooit iets had gelezen dat door hemzelf was geschreven. Ik bladerde naar achteren en zocht het gemarkeerde citaat op (...) "Deze man", zei ik. Ik bleef in de deuropening van de woonkamer staan. "Francois Rabelais. Hij was dichter. En zijn laatste woorden waren: 'Ik ga op zoek naar een Groot Misschien'. Daarom ga ik. Dan hoef ik niet te wachten tot ik doodga voor ik Het Grote Misschien ga zoeken."(Het Grote Misschien, p.11)

Het klinkt misschien wat hoogdravend voor een tiener. Maar het is het antwoord dat Miles Halter, de hoofdpersoon van Het Grote Misschien, zijn ouders geeft op de vraag waarom hij zijn veilige thuis bij hen in Florida wil verlaten om naar kostschool te gaan in Culver Creek, Alabama; als voorbereiding op de universiteit.

Miles is geobsedeerd door laatste woorden, hij leest dan ook louter biografieën. Meer nog dan de woorden van Rabelais lijkt hij gedreven door het verlangen om zijn saaie leventje zonder vrienden te ontvluchten. Dat verlangen wordt eigenlijk vanaf het eerste moment dat hij op zijn kamer op de kostschool arriveert beloond. Never a dull moment in Culver Creek. Hij sluit al snel vriendschap met zijn kamergenoot, Chip, bijgenaamd de Kolonel, en diens beste vriendin Alaska van wie hij meteen ondersteboven is. Alaska is sexy, intelligent, grappig, confronterend, onberekenbaar, mysterieus en altijd balancerend op de rand. Ze heeft fonkelgroene ogen en een kamer volgestapeld met boeken. Helaas heeft Alaska al wel een vriend, die ze overigens nauwelijks ziet omdat hij al studeert.

Er ontstaat een hechte vriendschap tussen het drietal, dat soms wordt uitgebreid met de Japanner Takuma en de Roemeense Lara -die Alaska als vriendinnetje voor Miles geregeld heeft. Het samenzijn van de vriendengroep bestaat voornamelijk uit buitenproportioneel stiekem roken en drinken en uit het verzinnen van stunts en wraakacties op stunts van de 'doordewekers' - een groep rijke leerlingen van de school die in het weekend naar huis gaat. Die wraak speelt vooral op nadat Miles door hen met zijn armen en benen vastgetapet in het meer achter de school wordt gedumpt en maar nauwelijks levend de kant weet te bereiken. De avond na dé grote wraakstunt zoent Miles voor het eerst (met Lara, hoewel hij nog altijd verliefd is op Alaska) en delen de vijf vrienden hun verhaal over hun fijnste en rottigste dag ooit. Wie het beste verhaal heeft, hoeft niet te drinken. Alaska wint onbetwist met haar verhaal van de rottigste dag en onthult een trauma. Toen Alaska acht jaar was, kreeg haar moeder een aanval waarbij ze op de grond stortte, stuiptrekkingen kreeg en uiteindelijk overleed. Alaska stond erbij en keek ernaar. Ze voelt zich nog altijd schuldig voor haar moeders dood. De volgende avond zijn de Kolonel, Alaska en Miles met zijn drieën op een kamer. Alaska en de Kolonel drinken enorm veel. Miles slaat een keer over. Het is de mooiste nacht van zijn leven. Alaska kruipt op hem en ze zoenen hartstochtelijk. Wordt vervolgd, aldus Alaska. Ze vallen in slaap. Dan wordt Alaska gebeld en komt daarna in grote paniek terug, schreeuwend dat ze weg MOET. Ze vraagt Miles en de Kolonel om haar te helpen ongemerkt van het schoolterrein te komen en dat doen ze. Hoe dronken ze ook is.

De volgende dag moeten alle leerlingen in de gymzaal verzamelen. Alaska is verongelukt.
Miles' wereld stort in. Ook de Kolonel breekt. Zij voelen zich schuldig aan haar dood en blijven achter met heel veel vragen. Na een aantal dagen gaan ze op zoek naar de oorzaak van haar dood: was het een ongeluk of misschien toch zelfmoord?