Jongste ontdekkingen: Ollekebollekes – Drs. P

Reactie op recensie Hendrik Meijer door Astrid Leeuwestein

Polzer, H. (2013). Jongste ontdekkingen: Ollekebollekes. Amsterdam: Nijgh & Van Ditmar.

Samengesteld en ingeleid door Michèl de Jong en Cees van der Pluijm.

                Boodschap van zeurpieten:

                ROKEN IS DODELIJK

                Houd daarmee op

                Want het licht staat op rood!

               

                Ruim driekwart eeuw rook ik

                Ontegenhoudelijk

                Iedere dag

                En ik ga maar niet dood (p.108)

Drs. P ging inderdaad maar niet dood, tot hij afgelopen weekend op 95-jarige leeftijd overleed. Hij liet een rouwadvertentie in de vorm van een ollekebolleke achter. In de inleiding van Jongste ontdekkingen spreekt hij over de veelzijdigheid van de versvorm: “de versvorm zo eindeloos variabel, door het metrum zo muzikaal en in zijn beknoptheid zo puntig, dat hij voor alle doeleinden geschikt leek. ‘Misschien niet voor uitvaarten,’ wierp een vriend eens tegen, waarop de Drs. met klem liet weten dat er te zijner tijd zeker ollekebollekes moesten weerklinken aan zijn groeve” (p.8).

Vanwege het overlijden van Drs. P was het voor mij niet meer dan logisch om een van zijn bundels te kiezen. Jongste ontdekkingen (2013)  bestaat uit een selectie van ollekebollekes (of dubbele dactylus) uit het late leven van Drs. P, samengesteld door Michèl de Jong en Cees van der Pluijm. De ollekebollekes danken hun gezellig klinkende naam aan het oude kinderversje, dat hetzelfde metrum heeft als de achtregelige versjes. Drs. P introduceerde deze versvorm in Nederland in de jaren zeventig en schreef er sindsdien dagelijks meerdere - vaak aan vrienden -  over de meest uiteenlopende onderwerpen. Zoals De Jong en Van der Pluijm in hun inleiding stellen: “Het ollekebolleke is de versvorm van de vriendschap” (p.9).

De samenstellers hebben in de bundel de versjes gerangschikt naar thema. Wie eenmaal het ‘ollekebolleke rebusolleke’ in zijn hoofd heeft, leest de bundel binnen no time uit. Zoals Hendrik treffend aangeeft in zijn recensie: “Je komt als lezer snel in de cadans van de tekst.” Net als hij waardeer ik de regelmaat in de melodie. Met de geringe lengte en het versje in het achterhoofd, zijn de ollekebollekes ook zeker geschikt voor middelbare scholieren. In de meeste gevallen is het duidelijk waarover het gedicht gaat, waardoor het gemakkelijk leesbare poëzie is. In tegenstelling tot Hendrik vind ik niet alle hoofdstukken geschikt voor alle niveaus. In het hoofdstuk Tijdsbeelverhelderend staan veel ollekebollekes met verwijzingen naar de Griekse mythologie en Romeinse keizers. Voor wie niet thuis is in deze materie, zullen deze lastig te begrijpen zijn. Ook komen er behoorlijk wat ouderwetse en niet alledaagse woorden in voor. Dat maakt het misschien minder geschikt voor het vmbo, maar gymnasiumleerlingen daarentegen zouden er prima mee uit de voeten kunnen.

Ik ben het eens met Hendrik dat sommige gedichten erg flauw zijn, maar de kwalificatie onderbroekenlol gaat me net te ver. Het ollekebolleke is immers bedoeld als een humoristisch versvorm. Hoewel ik vind dat overal grappen over kunnen worden gemaakt, springt er voor mij één vers in negatieve zin uit:

Robin, ach ja… destijds

Tienjarig lustobject…

Wacht eens – hier is nog

Een foto van hem

Is deze aanblik niet

Klaarkomstbevorderlijk?

Echt iets voor Robert

(Hoe heet hij toch?) M.          (p.30)

Ik vind dat de grap moet kunnen, maar grappig vind ik het absoluut niet. Gelukkig maakt Drs. P dat in de rest van de bundel ruimschoots goed met regelmatig ollekebollekes waar ik om moest glimlachen of grinniken.