Recensie van Eva Rodigas Wat praat je? Gedichten. Makkelijk lezen, Kokkel-reeks

Eykman, K. et al.: Wat praat je? Gedichten. Dordrecht: De Inktvis.

 

Deze gedichtenbundel is geschreven voor de minder goede lezers vanaf een jaar of tien. De bundel zit in de Kokkel-reeks. Het lettertype is groot, er worden korte zinnen in gebruikt en de regelafstand is ook vrij groot. Het AVI niveau in het boekje varieert tussen de M3 en E5. Echt gemakkelijk leesbare gedichten voor de moeilijke lezers dus.



Ik was er een beetje bang voor dat de gedichten misschien te saai zouden zijn of niet goed aan zouden sluiten bij de doelgroep, maar dat bleek niet bij alle gedichten het geval te zijn. De thema's van de gedichten variëren van de slappe lach hebben in de klas, verliefd zijn en een rode kop krijgen, de dood, straattaal gedichten en digitale fotografie. Zeer divers dus en ik denk zeker dat een aantal gedichten ook door leerlingen in mijn Kader 1 klas wel leuk gevonden worden. Hieronder citeer ik een gedicht dat ik zelf wel leuk en herkenbaar vond. (blz. 26)

 

GSM

 

O, nee, help!

Daar gaat de tram

met mijn nieuwe

gsm

 

Rennen, rennen

Stop nou man!

Laat me er weer in!

 

Ships, daar gaat hij

om de bocht

Dit heeft dus geen zin

 

Vette pech!

Daar gaat de tram

en ook mijn nieuwe

gsm

 

Netty van Kaathoven

 

Dit is denk ik wel een herkenbaar gevoel bij pubers, dat ze hun (nieuwe) mobiel kwijtraken. Voor leerlingen die hun mobiel wel eens echt kwijt zijn geraakt zal dit gedicht helemaal levensecht voelen. De paniek die je naar de keel vliegt als je in de gaten hebt dat je je mobiel hebt laten liggen, drama!! En menig volwassene zal hier ook van in paniek raken trouwens....Misschien dat ik het daarom een leuk, herkenbaar gedicht vond...

 

Ook zitten er wat gedichten in die ik wat weinigzeggend vond. Gedichten waarvan ik denk dat zelf een tien jarige ze saai vindt. Hieronder zo'n gedicht. (blz. 53)

 

Te veel geel!

 

Geel? Geel?

Wie houdt er nou van geel?

Ik dus helemaal niet,

maar je ziet het soms zoveel.

 

Gele borden, gele flessen,

gele schriften voor de lessen,

gele schoenen, gele jassen,

gele wanten, gele tassen,

gele pennen, gele sokken,

gele broeken, gele rokken,

gele...dat ben ik vergeten,

gele dingen om te eten,

gele sauzen, gele papjes,

gele snoepjes, gele sapjes,

gele appels, gele ijsjes,

gele drankjes, gele spijsjes...

 

...wat ik voor me zie is geel.

En dat is ook wel best aardig,

maar je ziet het soms zoveel!

 

Lizzy van Pelt

 

Ik denk niet dat kinderen hier veel mee kunnen. Er zit niet echt een herkenbare boodschap voor ze in. Ik denk dat dat voor een jonge (aanstaande) puber wel belangrijk is, dat ze zich kunnen identificeren met het gedicht.

 

Wat ik ook een beetje jammer vind is dat er ook ontzettende cliché gedichten in de bundel zitten. Eentje gaat bijvoorbeeld over de liefde. En dan ook echt met rood, hartjes en 'ik ben op jou.' Ik denk dat de gemiddelde leerling dit meer als een riedeltje uit een volgekladde agenda ziet dan als een serieus gedicht. Gelukkig staan er niet zoveel van zulke gedichten in.

 

Al met al denk ik dat deze bundel vooral geschikt is voor de leerlingen van Basis en Kader 1. Deze gedichten kunnen een inspiratie voor ze zijn om zelf gedichten te schrijven, maar kunnen ook gebruikt worden om gedichten leren te analyseren. Vooral de gedichten waar ze een beetje 'tussen de regels door' moeten lezen zijn hier zeer bruikbaar voor. En dat dan met gedichten die in grote letters zijn gedrukt maakt het lezen voor hen een stuk gemakkelijker. Als je door de sappige, cliché gedichten heen leest is het denk ik wel een bruikbaar bundeltje voor in de les!

Reactie van Eva Rodigas op recensie van Ida van Mazijk, Boy 7, Mirjam Mous

Nadat Ida enthousiast vertelde over het boek Boy 7 dat zij gelezen had, besloot ik dit boek ook te gaan lezen. Het is een vrij dik boek, 284 pagina's, maar het lettertype dat gebruikt wordt is best groot. Het kostte me weinig moeite om door het verhaal heen te komen. Zoals Ida al zei 'na 50 pagina's zit je diep in het verhaal.' Dit was bij mij ook het geval.
Ik denk dat de onderbouw klassen van het vo dit boek wel kunnen waarderen. De dikte schrikt ze misschien af, maar als ze het verhaal een beetje kennen en van spanning en avontuur houden, dan is dit boek uitermate geschikt voor de onderbouw. Ik had zelf het idee tijdens het lezen dat het een beetje een 'jongens' boek was, omdat het merendeel van de hoofdpersonen jongens zijn. Wat voor de leerlingen een trigger kan zijn om het boek te gaan lezen, is het feit dat er op dit moment een verfilming van het boek in de bioscopen draait. De leerlingen moeten niet denken dat wanneer ze de film hebben gezien, ze het boek niet meer hoeven te lezen, want als ik het commentaar onder de trailer van de film lees, blijkt dat er erg veel aan het verhaal veranderd is. Dit vind ik persoonlijk jammer, want het verhaal was al sterk van zichzelf en behoefte niet veel verandering voor een spannende film. Wat ik bijvoorbeeld bijzonder vind, is dat de filmmakers ervoor gekozen hebben om de 'witpakken' geheel in het zwart gekleed te laten gaan....

Even terug naar het boek. De personages zijn realistisch beschreven. Ik denk dat de lezers van het boek zich goed kunnen verplaatsen in Boy 7. Zijn manier van denken zorgt ervoor dat je tijdens het lezen ect in zijn huid kruipt en het verhaal voornamelijk vanuit zijn ogen beleeft. Wat ik persoonlijk een mindere passage vond, gaat over het stuk dat Ida ook citeert, het moment dat Boy 7 ontdekt dat Lara hem al kent. Ik citeer hieronder hetzelfde stuk. (Boy 7, blz. 42-43)

Een Cheezy Crust voor meneer.’ Het was geen vraag maar een mededeling. Ze zette het bord al neer.
‘Hoe weet je dat?’ vroeg ik, terwijl het bloed in mijn oren gonsde.
‘Je bestelt toch altijd Cheezy Crust?’ antwoordde ze met een glimlach. ‘Je dacht zeker dat ik het niet meer wist, hè? Het is ook wel weer even geleden.’ Ze schoof het andere bord op de placemat van Lara. ‘Ik maak me eerlijk gezegd altijd een beetje zorgen als vaste klanten ineens niet meer komen opdagen. Dan denk ik meteen aan enge ziektes, ongelukken en sterfgevallen. Maar omdat jullie allebei niet meer kwamen, gokte ik er maar op dat jullie verhuisd waren.’
‘J-jullie?’ stamelde ik.
Lara schaamde zich blijkbaar voor mijn gestotter, ze kreeg rode vlekken in haar hals.
‘Ja, jij en je zus.’ De serveerster keek Lara vragend aan.
‘Toch?’”

Wat mij hier verbaasde was het feit dat Lara nagenoeg niet reageert op het feit dat ze bijna verraden wordt door de serveerster. Het leek mij logischer dat ze op moment dat dit gebeurt, er alles aan doet om het verraad te verdoezelen. Dit doet ze niet. Het enige dat zichtbaar is, zijn de vlekken in haar nek. Dit vond ik niet echt realistisch.

Wat ik wel goed en realistisch aan het boek vond waren de eigentijdse verwijzingen. Aan het einde van het verhaal ontdekt Sam dat de recent gepleegde aanslagen in Boston ook door CooperationX zijn gepleegd. Of de schrijfster met deze verwijzing naar de aanslagen op de marathon in Boston van vorig jaar verwijst weet ik niet, maar dat lijkt het geval te zijn. In het citaat hieronder krijgt Sam dit van de rechercheur te horen. (Boy 7, blz. 281)

'Sinds de bomaanslag op het winkelcentrum in Boston gaan we bij iedere melding kijken.'Bolland nam een slokje. 'Inmiddels weten we dat CooperationX daar ook al achter zat.'
'En op tv zeiden ze dat Al-Qaida die aanslag had opgeëist, ' zei mijn moeder verbaasd. 'Ze lieten een brief met Arabische tekens zien.'"
'Boy Three!' riep ik. 'Het was natuurlijk een opdracht!'
Bolland knikte.

Zoals ik hierboven al beschreef denk ik dat dit boek het best goed kan doen in de onderbouw van het vo. Ik heb dit boek ook in al mijn klassen gepromoot. Ik heb een korte samenvatting gegeven, een stukje voorgelezen en samen de trailer bekeken. Ik ben heel benieuwd of ik de komende weken het boek Boy 7 in mijn lokalen zie verschijnen!

Verscheurd, recensie van Eva Rodigas

Belt, J., (2007). Verscheurd (1ste druk). Amsterdam: Pimento.


Het boek gaat over het meisje Jasmine dat half Iraans/ half Nederlands is. Haar vader is tijdens de revolutie naar Nederland gekomen. Daar leerde hij de moeder van Jasmine kennen en trouwde met haar. Ze kregen twee kinderen, Hamid en Jasmine. De ouders van Jasmine en Halim voeden hun kinderen heel westers op, je kunt niet merken dat ze half Iraans zijn. Jasmine is een leergierig en slim meisje. Ze heeft veel vriendinnen en doet het goed op school. Haar broer Halim is eigenlijk ook een goede student, maar gaat het verkeerde pad op. Hij heeft foute vrienden waarmee hij in een jeugdbende zit. Als er op een dag brand wordt gesticht in het speeltuintje waar de bende van Halim altijd hangt, is iedereen daar boos over. De buurt en de leerlingen op school beginnen Jasmine en haar gezin te discrimineren. En als Jasmine op een dag ook nog met een hoofddoek op school komt om haar Iraanse kant te benadrukken (ze is overigens geen moslim) wordt het discriminerende gedrag van haar klas/schoolgenoten alleen maar erger. Haar vriendinnen laten haar vallen, haar vriendje wil niks meer met haar te maken hebben en ook in de buurt wordt er over het gezin geroddeld. Jasmine is klaar met de Nederland en zou het liefst naar Iran gaan. Ze heeft op internet gezien dat het daar veel mooier en beter is. Volgens haar doen de mensen daar ook niet zo 'stom' als in Nederland.
De mentor van Jasmine krijgt later in het verhaal lucht van alle problemen waar Jasmine mee te maken heeft en middels de musical Westside Story (die musical was de bovenbouw aan het instuderen) laat hij de klas inzien wat ze aan het doen zijn. Iedereen biedt excuses aan en Jasmine krijgt haar vriendinnen weer terug. Ook de broer van Jasmine heeft van zijn daden geleerd en komt weer op het rechte pad. De vader van Jasmine heeft ondertussen aan Jasmine uit kunnen leggen dat het in Iran echt niet beter is dan in Nederland, en dat gelooft Jasmine ook wel. Ze gaat werken in een Iraans restaurant en gaat Iraanse avonden bezoeken. Hierdoor kan ze beter omgaan met het 'verscheurde' gevoel van haar.

Ik heb dit boek gekozen, omdat het thema me aansprak. Het is (helaas) een erg actueel thema, racisme. Ik denk dat er bij mij op school ook wel kinderen zijn die zich zoals Jasmine voelen, verscheurd door hun verschillende achtergronden. Bijvoorbeeld half Turks/Nederlands of Marokkaans/Nederlands.

Het gebeurt niet vaak dat ik een boek niet goed vind, maar dit boek vond ik zeer matig geschreven.
Het boek leest makkelijk weg, in twee dagen had ik het uit. Maar de manier van schrijven sprak me absoluut niet aan. Ik vond het merendeel van het verhaal clichématig. Het verhaal en de uitwerking van de personages in het boek vond ik vrij voorspelbaar en het verhaal blijft 90% van de tijd op de oppervlakte. Er waren maar twee momenten in het boek die ik niet helemaal kon voorspellen. Ik had op die momenten in het boek minder snel door wat er zou gebeuren. Ik zal dadelijk met wat citaten proberen duidelijk te maken wat ik bedoel met de clichématige manier van schrijven.

Als ik kijk naar de personen die in het verhaal voorkomen, moet ik zeggen dat ze levensecht beschreven worden. Het zijn 'gewone' jongens en meisjes die je op elke middelbare school tegen zou kunnen komen. Ook het gezin wordt zo beschreven dat iedereen die het leest waarschijnlijk wel een soort gelijk gezin voor de geest kan halen. Ik denk ook echt wel dat kinderen die dit boek lezen zich kunnen herkennen in de personages.

De eerste citaten die ik geef zijn van Tessa, het vriendinnetje van Jasmine. Dit zijn de clichématige citaten waar ik het hierboven over had. De citaten gaan over discriminatie.
'Farsi? Wat is dat?' 'Dat is de taal die in Iran wordt gesproken.' 'Het is maar goed dat je dat niet meer doet,' zei Tessa. 'Ik vind dat iedereen hier gewoon Nederlands moet praten. Ik erger me altijd dood aan buitenlanders die in hun eigen taaltje zitten te brabbelen. Zo leren ze toch nooit goed Nederlands?' 'Doe niet zo idioot, je kunt toch best twee talen spreken?' zei Jasmine. 'Nou, als ik bij mijn ouders in de winkel achter de woonbank sta en er komt een buitenlander binnen, dan begrijp ik vaak niet eens wat hij wil hebben. Dat is toch belachelijk?' Jasmine geeft als verweer dat zo iemand misschien pas net in Nederland woont of dat hij door werk of zieke familie helemaal geen tijd heeft om Nederlands te leren. Het antwoord van Tessa is als volgt. 'Nee, natuurlijk niet! We wonen hier toch in Nederland. Als je hier wilt wonen moet je je aanpassen aan onze cultuur. Je moet gewoon een inburgeringscursus doen en de taal leren, dan is er niks aan de hand.' (blz. 9 en 10)
Als het vriendinnenclubje wat verderop in het verhaal gaat solliciteren om een vakantiebaantje te krijgen, discrimineert Tessa weer. Maar ook in dit stereotype citaat ligt het: 'Nederlanders versus buitenlanders' er wel erg dik bovenop.
Jasmine klaagt dat al haar vriendinnetjes al uitnodigingen voor sollicitatie gesprekken hebben en zij als enige nog niet. En dat terwijl alleen de namen en adressen in de brieven verschillend zijn.
'Aan dat laatste zou het wel eens kunnen liggen,' zei Tessa. 'Hoezo? Wat bedoel je?' Jasmine fronste haar wenkbrauwen. 'Nou, jij hebt een Arabische achternaam en de andere gewoon een Nederlandse,' antwoordde Tessa. 'Sadeghi is helemaal geen Arabische achternaam, het is Perzisch,' reageerde Jasmine vinnig. 'Arabisch, Perzisch....wat maakt dat nou uit. Dat klinkt toch allemaal hetzelfde? Nederlandse bedrijven geven vakantiebaantjes liever aan Nederlandse jongeren dan aan buitenlandse. Op zich wel logisch. Mijn ouders hebben ook het liefst een Nederlandse verkoopster in de winkel. Dan weet je zeker dat ze de klanten goed begrijpt en worden er minder fouten gemaakt.' (blz. 45)
Ook de buurvrouw levert na de arrestatie van Halim racistisch commentaar dat erg voorspelbaar is.
Het is toch te gek voor woorden dat hij de deur voor onze neus dichtkwakte!' snerpt de buurvrouw. 'Wij hebben als buren toch recht om te weten wat voor volk er om ons heen woont? Als ik criminelen naast me heb, dan wil ik dat weten. Dan moeten ze hier weg!' (blz. 75)
Ook dit laatste citaat vind ik net als de twee citaten ervoor veel te oppervlakkig. Ik had gehoopt dat het allemaal niet zo voorspelbaar zou zijn. De schrijfster had van mij wel iets doordachter uit de hoek mogen komen in het verhaal.

Wat ik wel erg mooi vond aan het boek waren de verhalen die de vader van Jasmine aan haar vertelde over Iran. Het schetste een mooi beeld van de revolutie eind jaren '70 en hoe het er toen in Iran aan toe ging. Dit werd duidelijk en beeldend verteld en ik vond het leuk en leerzaam om te lezen. Dit was een van de weinige gedeeltes in het boek die ik niet heel erg voorspelbaar vond. Ook het moment dat de mentor van Jasmine middels de wat ouderwetse musical die ze spelen het verhaal (Westside Story) weer helemaal van deze tijd maakt vond ik mooi verwoord door de schrijfster. De klas werd echt een spiegel voor gehouden op een manier die hen allemaal raakte. Dit vond ik een slimme manier om de kinderen bewust te maken van hun eigen gedrag in deze tijd.

Het slot vond ik wel weer te voorspelbaar. Het leek een beetje als in een sprookje : 'En ze leefden nog lang en gelukkig.....' Halim is weer op het goede pad, de meiden zijn allemaal weer vriendinnen, niemand in de klas doet nog vervelend tegen Jasmine en haar gezin en Jasmine krijgt een baantje bij een Iraans restaurant waar ze verliefd wordt op de Iraanse zoon van de eigenaar. Ook gaat ze om de week naar een Iraanse avond waar ze meer over haar Iraanse achtergrond te weten komt, precies zoals Jasmine het allemaal wilde. Het lijkt een beetje op een plot van een zoetsappige Amerikaanse vrouwenfilm, die films lopen ook altijd goed af.

Zoals jullie hebben kunnen lezen ben ik niet zo enthousiast over het boek. Ik zal het mijn klas ook niet aanraden om te lezen. (en jullie ook niet overigens....)

Groetjes Eva