Reactie op Ilse Schuurmans - Hans Hagen (Hoe angst klinkt)

Hagen, H. (2012). Hoe angst klinkt. Amsterdam: Querido.

(Reactie van Myrna van Deursen op Ilse Schuurmans).


De gedichtenbundel van Hans Hagen is een prachtige bundel om middelbare scholieren kennis met poëzie te laten maken. Ilse stelt al dat de bundel allerlei onderwerpen behandeld die pubers aangaat. Op deze manier is de bundel toegankelijk voor veel jongeren. Hagen bespreekt ook een paar abstractere thema's in zijn werk, zoals:

dat alleen

dat iemand
de zomer uitvindt
de rits gsm sms
heupen een schort
en vrij en rode bikini’s
geen probleem
maar winter ouders
schoolrapport
en angst en verlangen
als het donker wordt
en gemeen
al dat alleen
in de pauze
de klas
dat alleen [1]

Ik ben net zoals Ilse van mening dat de keuze van de onderwerpen binnen de gedichten tot herkenbaarheid leidt bij pubers, maar er zitten ook gedichten bij die abstract zijn en moeilijker te begrijpen zijn. Ik ben het dus niet geheel met Ilse eens dat de gehele bundel compleet is gericht op het jongere lezerspubliek. Het gedicht 'dat alleen' is hiervan een voorbeeld. Ik heb dit gedicht mijn nichtje laten lezen en die zei direct: 'Ik snap de woorden, maar ik weet echt niet wat hij hiermee bedoelt'. Dat is jammer, want leerlingen zijn vaak opzoek naar de essentie van een gedicht. Die essentie willen leerlingen snel vinden en anders is hun motivatie al snel verdwenen. Het bekende gedicht van Toon Hermans 'een vriend', slaat altijd enorm aan bij leerlingen. Het is duidelijk, er zit emotie in, ze kunnen zich inleven in het onderwerp en er zit een duidelijke rijmstructuur in. Volwassenen kijken met compleet andere ogen naar poëzie en dat moet niet vergeten worden bij het beoordelen van jeugdpoëzie. Gedichten worden door leerlingen veelal gezien als saai. Door zulke abstracte gedichten in de bundel te stoppen haken leerlingen af, maar het kan ook juist een klassikale uitdaging zijn. Vooral voor docenten Nederlands is het gedicht 'dat alleen' een mooie uitdaging om klassikaal nu eens te kijken wat de dichter bedoelt. Wanneer de leerling het gedicht alleen leest, dan zal hij of zij wel eerder afhaken.

Ilse heeft een paar prachtige gedichten in haar recensie opgenomen die over de liefde en ontluikende seksualiteit gaan. Dit heeft Hans Hagen prachtig gedaan, zoals Ilse ook beschrijft. In hele duidelijke zinnen weet hij de essentie van de emotie, spanning en onzekerheid te pakken die jongeren dan voelen. Vooral in het gedicht 'van mij' komt de essentie van ontluikende seksualiteit en liefde onder pubers prachtig naar voren. Het is niet ordinair geschreven om toch te choqueren of om een reactie bij jongeren te ontlokken. Het is zoals het is, die stijl maakt dat jongeren zich enorm in de gedichten herkennen en dit is ook meteen het talent van Hans Hagen.

van mij

Ik heb haar aangeraakt
Ik heb haar aangeraakt
zij liep omhoog
ik liep omlaag
even zij aan zij
en toen mijn hand vanzelf
zomaar langs haar dij 
(...) [2]
               

In de dichtbundel is ook veel ruimte voor humoristische gedichten waarin herkenbare problemen worden beschreven en mijn kritiekpunt was ook dat ze soms heel flauw zijn. Leerlingen vinden dit wellicht heel leuk, maar een oudere scholier zou wel zoiets kunnen hebben van: 'haha, heel grappig, maar niet heus'. Een voorbeeld hiervan is het gedicht 'dectie'. Ik vond dit gedicht heel creatief qua woordgebruik en om mensen duidelijk te maken hoe letters soms door lezers worden opgenomen, maar leerlingen hanken denk ik snel af. Al is het aan de docent dan weer om het doel van het gedicht in kaart te brengen en de klas vragen te stellen.Waarom heeft de dichter voor deze opzet gekozen en wat is zijn doel? Op deze manier leren leerlingen wel dat gedichten vele vormen en opzetten kennen. 

Dectie

ze zggeen

dat het neit utimakat

of je de ltteers in een wrood

op de geode ptaals zet

als je de ersete ltteer maar aan het bgien

en de ltaatse aan het enid shcijfrt

spant ireedeen wat er saatt

woraam o woaram w

eet die sekkul van nreldedans dat neit

met dat sfufe ktole dectie

dan hlaade ik mesihcsin ook enes een ngeen

in ptlaas van een dire of een tewe [3]

Ik deel de mening van Ilse dat de gedichtenbundel veel thema's bevatten die aansluiten bij de belevingswereld van jongeren. Ik vind de gedichten op sommige momenten wel te abstract en te onherkenbaar voor jongeren. Hans Hagen gebruikt humor in zijn gedichten, maar dit vind ik niet sterk. Het is al gauw heel flauw en daardoor is het eigenlijk niet grappig meer. Het gebruik van humor is dan ook niet geslaagd in de bundel. De bundel is echter zeer geschikt om leerlingen vanaf twaalf jaar kennis te laten maken met poëzie. Alle onderwerpen komen aan bod en iedere leerling vindt wel een gedicht wat hem of haar aanspreekt. Wel een groot compliment voor de auteur hoe herkenbaar hij over liefde en seksualiteit weet te schrijven. Het is zo gevoelig en mooi omschreven, dat leerlingen heel goed de essentie van deze gedichten begrijpen. Een bundel die iedere docent Nederlands in de kast moet hebben om leerlingen kennis te laten maken met de mooie wereld van poëzie.

[1] Hagen, H. (2012). Hoe angst klinkt. geraadpleegd op: 15-06-2015, van: http://hanshagen.nl/boeken/hoe-angst-klinkt/

[2] Hagen, H. (2012). Hoe angst klinkt. Amsterdam: Querido. p. 12

[3] Deckers, M. (z.d.). Dectie. Geraadpleegd op: 13-06-2015, van: http://www.markdeckers.net/2012/09/dectie.html

Groots meegesleept in het Misschien. Door: Ilse Schuurmans

Green, J. (2005). Het Grote Misschien. Rotterdam: Lemniscaat.

"Wacht even", zei ik. Ik liep naar mijn vaders studeerkamer om zijn biografie van François Rabelais te halen. Ik las graag biografieën van schrijvers, zelfs als ik (zoals bij Monsieur Rabelais het geval was) nooit iets had gelezen dat door hemzelf was geschreven. Ik bladerde naar achteren en zocht het gemarkeerde citaat op (...) "Deze man", zei ik. Ik bleef in de deuropening van de woonkamer staan. "Francois Rabelais. Hij was dichter. En zijn laatste woorden waren: 'Ik ga op zoek naar een Groot Misschien'. Daarom ga ik. Dan hoef ik niet te wachten tot ik doodga voor ik Het Grote Misschien ga zoeken."(Het Grote Misschien, p.11)

Het klinkt misschien wat hoogdravend voor een tiener. Maar het is het antwoord dat Miles Halter, de hoofdpersoon van Het Grote Misschien, zijn ouders geeft op de vraag waarom hij zijn veilige thuis bij hen in Florida wil verlaten om naar kostschool te gaan in Culver Creek, Alabama; als voorbereiding op de universiteit.

Miles is geobsedeerd door laatste woorden, hij leest dan ook louter biografieën. Meer nog dan de woorden van Rabelais lijkt hij gedreven door het verlangen om zijn saaie leventje zonder vrienden te ontvluchten. Dat verlangen wordt eigenlijk vanaf het eerste moment dat hij op zijn kamer op de kostschool arriveert beloond. Never a dull moment in Culver Creek. Hij sluit al snel vriendschap met zijn kamergenoot, Chip, bijgenaamd de Kolonel, en diens beste vriendin Alaska van wie hij meteen ondersteboven is. Alaska is sexy, intelligent, grappig, confronterend, onberekenbaar, mysterieus en altijd balancerend op de rand. Ze heeft fonkelgroene ogen en een kamer volgestapeld met boeken. Helaas heeft Alaska al wel een vriend, die ze overigens nauwelijks ziet omdat hij al studeert.

Er ontstaat een hechte vriendschap tussen het drietal, dat soms wordt uitgebreid met de Japanner Takuma en de Roemeense Lara -die Alaska als vriendinnetje voor Miles geregeld heeft. Het samenzijn van de vriendengroep bestaat voornamelijk uit buitenproportioneel stiekem roken en drinken en uit het verzinnen van stunts en wraakacties op stunts van de 'doordewekers' - een groep rijke leerlingen van de school die in het weekend naar huis gaat. Die wraak speelt vooral op nadat Miles door hen met zijn armen en benen vastgetapet in het meer achter de school wordt gedumpt en maar nauwelijks levend de kant weet te bereiken. De avond na dé grote wraakstunt zoent Miles voor het eerst (met Lara, hoewel hij nog altijd verliefd is op Alaska) en delen de vijf vrienden hun verhaal over hun fijnste en rottigste dag ooit. Wie het beste verhaal heeft, hoeft niet te drinken. Alaska wint onbetwist met haar verhaal van de rottigste dag en onthult een trauma. Toen Alaska acht jaar was, kreeg haar moeder een aanval waarbij ze op de grond stortte, stuiptrekkingen kreeg en uiteindelijk overleed. Alaska stond erbij en keek ernaar. Ze voelt zich nog altijd schuldig voor haar moeders dood. De volgende avond zijn de Kolonel, Alaska en Miles met zijn drieën op een kamer. Alaska en de Kolonel drinken enorm veel. Miles slaat een keer over. Het is de mooiste nacht van zijn leven. Alaska kruipt op hem en ze zoenen hartstochtelijk. Wordt vervolgd, aldus Alaska. Ze vallen in slaap. Dan wordt Alaska gebeld en komt daarna in grote paniek terug, schreeuwend dat ze weg MOET. Ze vraagt Miles en de Kolonel om haar te helpen ongemerkt van het schoolterrein te komen en dat doen ze. Hoe dronken ze ook is.

De volgende dag moeten alle leerlingen in de gymzaal verzamelen. Alaska is verongelukt.
Miles' wereld stort in. Ook de Kolonel breekt. Zij voelen zich schuldig aan haar dood en blijven achter met heel veel vragen. Na een aantal dagen gaan ze op zoek naar de oorzaak van haar dood: was het een ongeluk of misschien toch zelfmoord?

Reactie op: De weelfout in onze sterren van John Greene (Recensie: Eva Rodigas) door Liza Uijting

Green J., 2012, Een weeffout in onze sterren. Rotterdam, Lemniscaat.

Een reactie door Liza Uijting

Door de lovende recensie van Eva besloot ik het boek te lezen. Met hoge verwachtingen. Als groot filmliefhebber heb ik de film direct gedownload, al toen hij net in de bioscoop uitkwam. Met tranen in mijn ogen en mijn dekentje om mij heen, heb ik de film gekeken. Ik vond het prachtig.

Zoals Eva in haar recensie verteld, is het boek realistisch geschreven. Je leert het hoofdpersonage, Hazel, goed kennen. Je kunt je identificeren met haar karakter. De onzekerheid, haar volwassenheid ten opzichte van haar leeftijd en de kracht die ze uitstraalt. Ze is zeker niet op haar mondje gevallen en weet goed waar ze voor staat en wat ze wil.

Maar toch was het boek niet wat ik had verwacht. Na de eerste honderd pagina’s merkte ik dat het lezen wat moeizamer ging. Het boek is best leuk geschreven, maar er zijn toch wel een aantal punten waar ik me enorm aan heb geïrriteerd tijdens het lezen. Voornamelijk aan het feit dat er eigenlijk heel luchtig gepraat wordt over kanker, maar waardoor sommige gebeurtenissen vrij abrupt plaatsvinden en alle plannen in de soep lopen. Zoals dat Hazel van de doctoren een lange en zware reis naar Nederland mag maken, ondanks dat ze net 6 dagen in het ziekenhuis heeft gelegen. Dat lijkt enigszins ongeloofwaardig.

Recensie Komt een vrouw bij de dokter

Komt een vrouw bij de dokter

Recensie: Liza Uijting

Kluun. (2003). Komt een vrouw bij de dokter. Amsterdam: Rainbow.

Stijn is een echte levensgenieter. Hij heeft een prachtige vrouw, een eigen zaak en een mooi dochtertje. Dat hij het niet graag bij één vrouw houdt, hoeft zijn Carmen niet te weten. Ondanks zijn lust naar alle andere vrouwen, heeft hij zijn hart gegeven aan Carmen. De wereld ligt in zijn handen, tot ze te horen krijgen dat Carmen borstkanker heeft. De wereld van Stijn en Carmen stort in.

Ziekenhuizen, overgeven, chemo, bestraling en de borstamputatie. Bij alles wat Carmen doormaakt, is Stijn er altijd bij. Hoe moeilijk het ook is om dit te combineren met zijn andere uitbundige leven.

Al snel worden de vrijdagse stapavonden van Stijn met zijn vrienden, het bezoeken van Miami en de andere vrouwen een uitvlucht voor Stijn. Even weg zijn van dat ‘gekanker’.

Naast de liefde die hij heeft voor Carmen, vindt Stijn een andere liefde: Roos. Bij haar vindt Stijn zijn uitvlucht. De kankervrije zone, waar hij nog seks kan hebben en bemind wordt. Roos, oftewel de Godin, wordt verslavend. Elke vrije minuut die Stijn overheeft brengt hij met haar door. Stijns leven is een rollercoaster, waarin hij keuzes moet maken.

Zijn vrouw Carmen, of het losbandige leven dat hij heeft.

Het is een boek dat begint als een grap. ‘Ik ben een hedonist met zware mono fobie’[1], is de eerste zin van hoofdstuk 2. Stijn is een grappige, charmante man die dwangmatig vreemdgaat maar die je wel zal vergeven. Carmen is een sterke, onafhankelijke vrouw die zielsveel van Stijn houdt, maar borstkanker krijgt. Het is een verhaal dat het chaotische leven van een zwakke man met een sterke vrouw beschrijft, met als grote vraag hoe deze liefde in godsnaam kan overleven.
Tijdens het lezen van het verhaal krijg je een hekel aan Stijn en zou je hem graag een klap in zijn gezicht willen geven, maar toch wekt hij sympathie op. Hij is er voor zijn vrouw en wil er ook voor haar blijven zijn. Je merkt duidelijk in het verhaal dat Stijn om Carmen geeft, ondanks zijn vele bezoekjes aan zijn overige vrouwelijk schoon. Hij is een goede vader voor zijn ‘zonnetje’, zijn dochtertje Luna, en steunt Carmen overal in.