Janne Teller: Niets - Reactie op de recensie van Juliën Reumkens, door Robert Termorshuizen

Teller J.(2000). Niets (2e druk, 2010). Hasselt - Amsterdam - New York: Clavis Uitgeverij

   

Niets van Janne Teller heb ik voor het leesdossier van de de eerste periode gelezen en ik was er niet al te positief over. Des te opvallender vond ik de recensie van Juliën en de reactie van Ilse; beiden lieten zich juist overwegend positief uit over het boek! Ik heb m'n verrichtingen voor het leesdossier uit de eerste periode er nog eens bijgepakt en het toeval wil dat ik als extra opdracht een recensie bij dit boek had geschreven. Ik voeg deze recensie aan het blog toe. Het is niet bedoeld als als deel van de opdracht voor deze periode (dit boek kan daar ook niet aan toegevoegd worden omdat ik het eerder al gelezen had), maar als aanvulling op de inspanningen van Juriën en Ilse.

Antoine de Saint-Exupéry - De kleine prins - recensie door Robert Termorshuizen

De Saint-Exupéry, A. (1943). De kleine prins (18e druk, 1985). Rotterdam: Ad Donker.

Oorspronkelijke titel: Le petit prince (vertaald uit het Frans).

"Dit prachtige moderne sprookje geschreven voor jong en oud en schitterend geïllustreerd door de auteur wordt over de hele wereld tot de klassieken gerekend."

De eerste zin op de omslag van De kleine prins maakt meteen duidelijk waar dit boekje geplaatst moet worden. In superlatieven wordt het werk geprezen en als klassieker bestempeld. Zo'n aanbeveling kan een averechts effect hebben, maar in dit geval bevestigde het mijn veronderstellingen en werd de nieuwsgierigheid gewekt. Wederom gewekt, moet ik zeggen, want ik heb het boekje al sinds 1986 in mijn bezit en heb het een kleine dertig jaar geleden ook al eens gelezen. Er zal een aanleiding voor zijn geweest, want lezen deed ik in die tijd nauwelijks, maar die weet ik niet meer. 

Ruby de Witte - Binnenstebuiten - recensie door Robert Termorshuizen

De Witte, R. (2010). Binnenstebuiten (1e druk). Houten: Van Holkema & Warendorf.

In Binnenstebuiten, met als ondertitel Gedichten van een 16-jarige, schotelt Ruby de Witte ons twintig gedichten voor waarbij de puberteit een centrale plaats inneemt. De bundel start toepasselijk met het gedicht Ik wil geen puber zijn. Het verzet betreft vooral de kijk op en de typering van deze levensfase door volwassen ("het woord klinkt bijna als een / door hormonen bezeten diersoort"). De overige gedichten beschrijven een aantal beschouwingen en ervaringen van deze 16-jarige schrijfster. Volgens de flaptekst: "Het ene moment vindt ze de wereld prachtig, het andere moment piekert ze over de zin van het bestaan" en "In eerlijke, rake bewoordingen geeft ze je een uniek kijkje in het hoofd van een 'puber'".

Om te beginnen heb ik veel sympathie voor jonge schrijvers. Hun werk vormt het passende alternatief voor de per definitie wat geforceerde schrijverijen van volwassenen die zich met deze doelgroep (pubers - adolescenten) bezighouden. De jonge schrijver maakt deel uit van de doelgroep waar hij voor schrijft en dat maakt dat de creatieve arbeid natuurlijker en spontaner is dan die van zijn volwassen collega's. Dat betekent onder meer dat de jonge schrijver zich niet als buitenstaander hoeft te oriënteren op de jeugdcultuur en zich niet of veel minder hoeft af te vragen welke middelen hij moet inzetten om deze doelgroep voor zich te winnen. Kortom, de jonge schrijver kan een trukendoos links laten liggen om te gaan schrijven in het verlengde van wie hij is en vanuit de levensfase waarin hij zich bevindt.

Het probleem dat zich daarbij voor kan doen, we hebben het immers over schrijvers die zich in de tienerleeftijd bevinden, is een gebrekkige schrijftechniek, een gemis aan levenswijsheid en/of een gebrek aan algemene kennis. Maar dat is natuurlijk de perceptie van een volwassene. De (volwassen) recensent beoordeelt het boek volgens volwassen maatstaven of probeert zich in te leven in een jeugdige lezer. En daarmee slaat hij wellicht (ook) per definitie de plank mis … Misschien  moet ik tot de slotsom komen dat jeugdliteratuur die door een lid van de doelgroep zelf geschreven wordt, ook alleen maar gepast kan worden gerecenseerd door afgevaardigden uit diezelfde jeugdgroep? Oftewel; laat jeugdliteratuur door de jeugd gecreëerd en beoordeeld worden en laat volwassenen er met hun poten vanaf blijven!?

Ik zou hiermee kunnen stoppen en de opdracht als onuitvoerbaar kunnen bestempelen, maar zal toch pogen om, in alle bescheidenheid, iets meer over deze gedichtenbundel te zeggen. Als volwassene, dat natuurlijk wel.

Aline Sax: Mist over het strand - Reactie op recensie van Ellen Noordraven, door Robert Termorshuizen

Sax, A. (2001). Mist over het strand (2e druk). Hasselt-Amsterdam: Uitgeverij Clavis.

Nadat ik Oorlogswinter van Jan Terlouw gelezen en van een recensie voorzien had, kwam ik Ellens recensie van het boek Mist over het strand van Aline Sax tegen. Eveneens een boek dat over de tweede wereldoorlog handelt, maar de schrijfster hanteert daarbij een heel ander perspectief. Daardoor, en ook door de positieve recensie van Ellen, was mijn nieuwsgierigheid gewekt en besloot ik het boek te gaan lezen.

Ik sluit mij aan bij Ellens recensie. Ze benoemt alles wat van belang is en er zijn slechts twee dingen die ik eraan zou willen toevoegen. Dat is enerzijds een nadrukkelijker verwoorde waardering voor het perspectief van Aline Sax en anderzijds een kanttekening bij de constructie van de verhaalonderdelen, waardoor mijns inziens de geloofwaardigheid af en toe wat onder druk komt te staan.

Enne Koens: Vogel - Reactie op de recensie van Evelien van Wieringen, door Robert Termorshuizen

Koens, E. (2001). Vogel. Amsterdam: Pimento.

 
Vogel is een mooi en zorgvuldig geschreven boek, met een menselijke, betrokken insteek en veel aandacht voor details. De schrijfster is in staat om de 'werkelijkheid' heel beeldend te beschrijven; zowel als het om alledaagse zaken gaat, als ook wanneer het om het typeren van Berres/Elkes beleving gaat; haar gedachten, onzekerheden, etc. De herkenbaarheid en de betrokkenheid maken dat je je gemakkelijk met dit 18-jarige meisje kunt identificeren. Eveliens waardering voor het boek kan ik in die zin helemaal onderschrijven.

Toon Tellegen: Maar niet uit het hart - recensie door Robert Termorshuizen

Tellegen, T. (2003). Maar niet uit het hart (5e druk). Amsterdam: Querido.

Maar niet uit het hart, met als ondertitel Dierenverhalen over afscheid, bundelt negentien los van elkaar staande verhalen die eerder verschenen in Misschien wisten zij alles (1995) en Is er dan niemand boos? (2002). Toon Tellegen (1941) is vooral bekend geworden door de kinderboeken die hij schreef, en dan met name de dierenverhalen rond de eekhoorn en de mier (dit zijn ook de hoofdpersonages in Maar niet uit het hart). Maar hij schreef ook poëzie en proza voor volwassenen. Opmerkelijk is echter wel dat de grens tussen de doelgroepen moeilijk te maken valt; Tellegens dierenverhalen worden bijvoorbeeld ook vaak bijzonder gewaardeerd door oudere lezers.

Voorafgaand aan dit boek, kende ik de naam Toon Tellegen wel, maar ik had niet eerder wat van hem gelezen. Wat verwachtte ik? Misschien wel vooral verhalen die geschreven zijn zoals Anton Pieck schilderde: brave, aandoenlijke, knap gemaakte maar ook al snel wat saaie tafereeltjes. En… het klopte, maar niet helemaal. Waar Anton Pieck toch in een wat tweedimensionale wereld blijft steken, valt er bij Toon Tellegen meer te genieten. Zijn verhalen zijn inderdaad vaak aandoenlijk, maar soms ook ronduit bizar en ze hebben dikwijls een filosofisch tintje.

Drie voorbeelden. Om te beginnen van een gewone beschrijving, in Anton Pieck-achtige sfeer:

     Het was winter en al heel lang had de

     eekhoorn niemand gezien. Hij zat voor zijn

     raam en keek naar de sneeuw die tussen de tak-
     ken van de beuk naar beneden viel. (p. 13)

Dan een voorbeeld van een bizarre passage:

     In zijn gedachten zag hij zijn verzinsel lo-

     pen. En samen zaten ze aan de oever van de ri-

     vier, hun armen om elkaars schouders. Even la-

     ter hoorde hij zijn verzinsel zelfs tegen hem

     praten en hem iets ingewikkelds uitleggen waar
     hij niets van begreep. (p. 34)

En ten slotte een voorbeeld van een wat filosofische invalshoek:

     'Als een feest is afgelopen gaat iedereen naar

     huis,' zei de eekhoorn. 'En als een reis is afgelo-

     pen wrijf je in je handen en kijk je of er nog een

     potje honing in je kast staat. Maar als wij zijn af-
     gelopen...' (p. 11)

Jan Terlouw: Oorlogswinter - recensie door Robert Termorshuizen

Terlouw, J. (1972). Oorlogswinter (35e druk). Rotterdam: Lemniscaat.

Oorlogswinter, bekroond met een Gouden Griffel in 1973 en verfilmd in 2008, beschrijft de belevenissen van de vijftien-, en later zestienjarige Michiel van Beusekom, in de periode oktober 1944 tot mei 1945. De winter van 1944-45 staat bekend als de Oorlogswinter; een zeer strenge winterperiode aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.

We leren Michiel kennen als een eerlijke en hulpvaardige jongen die gaandeweg steeds meer betrokken raakt bij het ondergrondse verzetswerk. Dit wordt in gang gezet als Dirk, een jongen uit het dorp die in het verzet zit, gevangen wordt genomen. Door een brief van Dirk en dingen die anders lopen dan gepland, zal Michiel de zorg op zich nemen voor Jack, een gewonde en verborgen gehouden Engelse piloot. Het is het begin van een reeks spannende gebeurtenissen waarbij het gezin van Michiel, zijn 'oom' Ben, mensen uit het dorp en de nabije omgeving, en uiteraard Michiel zelf, belangrijke rollen spelen. De verschrikkingen van de oorlog worden hierbij regelmatig benoemd en hebben ook consequenties voor de gebeurtenissen. De vader van Michiel, de burgemeester van het dorp, wordt bijvoorbeeld doodgeschoten door de Duitsers bij een wraakactie. Zo zijn er meer dingen die niet voorspoedig en voorspelbaar verlopen. Maar Dirk komt vrij, de verrader wordt ontmaskerd en de vermeende verrader gerehabiliteerd. Ook de overige puzzelstukjes vallen op hun plaats en in het laatste 'echte' hoofdstuk van het boek (16) is de bevrijding een feit. Het boek leest gemakkelijk weg en is onderhoudend. Je wordt als lezer nieuwsgierig gemaakt naar de precieze toedracht van de gebeurtenissen en de ontknoping die er op volgt.