Reactie op de recensie van Christien Wassenberg van het boek:
Asher, J. (2010). Thirteen reasons why. een testament Rotterdam: Lemniscaat
door Marijke Welten
Het is niet eenvoudig een boek als Thirteen reasons why. een testament te recenseren. Maar Christien Wassenberg zet de sfeer en dilemma's die het boek oproept heel duidelijk neer. Een aantal van haar redeneringen onderschrijf ik. Zo schrijft Christien: "zelfmoord is een wanhoopsdaad, maar die wanhoop voelde je niet echt". In het boek komt regelmatig, een bij veel pubers te herkennen, ontdekkingstocht aan de oppervlakte. Er zitten Hannah dingen tegen, het contact met de anderen loopt vervelend, ze heeft weinig grip op zaken, ze raakt gedeprimeerd.... En dan in alle hevigheid van de puberteit, is daar opeens het denken over dood. Maar als dat denken niet meer alleen een 'interessante gedachte' is (Asher, J., p. 139), en je echt geen uitweg meer ziet, spreekt er een diepe drift uit: ofwel om gered te worden, ofwel om te sterven. Ik ben het met Christien eens, die wanhoop voel ik ook niet.
Daarnaast vind ik het inderdaad ook moeilijk om me met de hoofdpersonage Hannah te identificeren. Af en toe vind ik haar iets van 'borderline'-achtige trekjes hebben. De (voor-)oordelen tegen de anderen, die eenzaamheid in gezelschap, de bijna dissociatieve trekjes in 'noodsituaties', het provocerende, manipulerende gedrag.... Want Hannah lokt zelfs bepaald naar gedrag uit, of past het zelf toe. Over het effect van dat gedrag zwijgt Asher.
Het is om die reden dat ik tot een heel andere conclusie kom dan Christien, als zij schrijft, dat iedere puber van 14 à 15 jaar dit boek zou moeten lezen. Jazeker, veel pubers kennen de gevoelens die Hannah heeft, jazeker veel pubers denken wel eens dat ze dood willen (Asher, J., p. 197) en we weten allemaal dat het gedrag van mensen snoeihard kan zijn of gevolgen kan hebben, die je niet vermoedde. Maar als je met een boek zo'n moraal uit wilt dragen aan pubers (en die moraal herkent de recensent ook), dan mag je ze nooit opzadelen met een onherstelbaar einde. Dit boek stelt niet alleen aan de orde dat onbedoeld, toch redelijk leeftijdadequaat gedrag kan opstapelen, en daardoor onbehapbaar kan worden. Nee, het vertelt ook hoe de redenering die Hannah volgt, bijna een (logische maar zeker) gerechtvaardigde weg naar zelfmoord is. Elke puber maakt zich wel eens schuldig aan dergelijk gedrag, maar is daarmee niet zomaar schuldig aan een eventuele zelfmoord in de omgeving. (Clay wil niet tweemaal schuldig zijn en gaat aan het einde van het boek de eenzame Skye achterna, die door "hetzelfde stuk van de gang loopt, waar ik [Clay,MW] twee weken geleden stond toe te kijken hoe Hannah weg glipte". (Asher, J., p. 222)
En je praat met zo'n boek niet alleen tegen de 'daders'. Wil je een dergelijk onderwerp bespreekbaar maken, dan moet mijns inziens de hoofdpersoon aan het einde van het boek nog in leven zijn: voor die buitengewoon kwetsbare leeftijdscategorie moet de boodschap van zo'n boek (voor alle partijen zijn): die weg is geen optie! Nooit!
En je praat met zo'n boek niet alleen tegen de 'daders'. Wil je een dergelijk onderwerp bespreekbaar maken, dan moet mijns inziens de hoofdpersoon aan het einde van het boek nog in leven zijn: voor die buitengewoon kwetsbare leeftijdscategorie moet de boodschap van zo'n boek (voor alle partijen zijn): die weg is geen optie! Nooit!
