Thirteen
Reasons Why, recensie
geschreven door Christien Wassenberg
Thirteen Reasons Why, een testament geschreven door Jay Asher, Uitgeverij
Lemniscaat Rotterdam, Tweede druk 2013. Nederlandse vertaling Lydia Meeder
2010. Made in the USA.
Korte samenvatting:
Het verhaal begint met Clay die een pakje op het postkantoor
afgeeft. Dat pakje, een schoenendoos met daarin zeven cassettes, heeft hij 24
uur geleden ontvangen.
De cassettes zijn aan elke kant genummerd en de laatste
heeft alleen aan de voorkant een nummer, nummer 13. De eerste cassette start met de stem van
Hannah Baker. Zij heeft zelfmoord gepleegd en gaat op deze manier vertellen
waarom er een eind kwam aan haar leven. “En
als je naar deze cassettes zit te luisteren ben jij een van de redenen” (blz
13) meer lezen
Allemaal hebben ze er een aandeel in. Het begint met een roddel gebaseerd op een
zoen, naar het voorkomen op een hot-or-not
lijst, jaloezie, begluren, gebruikt worden, complimenten briefjes uit
haar zakje wegnemen, het publiceren van
een geheim gedicht, getuige bij een verkrachting en een ongeluk met drank in het spel. Op
nummer 13 is het de beurt aan Mr. Porter, haar decaan die niet haar luistert en
geen signalen oppikt.
“Volgens mij ben ik
heel duidelijk geweest, maar niemand vindt het nodig om me tegen te houden” (blz. 215)
Clay is ook een van de redenen, maar bij nummer 8 blijkt dat
te zijn om aan hem te verklaren waarom ze zo gehandeld heeft en om te zeggen dat ze spijt heeft.
Hij heeft veel geleerd van het verhaal en als hij Skye ziet: “ zij wilde nergens meer bij horen” ( blz 86) zal hij haar in iedere geval niet
laten wegglippen.
Het verhaal leest
makkelijk. Het sleept je mee omdat je wilt weten waarom Clay op de lijst staat
en wat er voor zorgt dat Hannah uiteindelijk zelfmoord pleegt. In het begin is
het even verwarrend omdat er twee verhaallijnen gebruikt worden. Wat Hannah vertelt
is in blauw geschreven en het commentaar
van Clay is in het zwart geschreven. Bij het verhaal hoort een plattegrond waarop plaatsen gemarkeerd zijn
met een ster. Clay liep aan de hand van het verhaal met de plattegrond door de
stad, waardoor je een goed beeld kreeg van de situatie.
Het gedeelte over poëzie
vind ik heel erg mooi. “Maar ik was zo
gek op poëzie ………… Je bent een ware poëet” ( Bladzijde 144 t/m 152) Daarin wordt het gedicht ”Zie
mijn ziel” van Hannah Baker mooi beschreven en geanalyseerd.
De hoofdpersonen
Hannah en Clay zijn tieners die worstelen met allerlei problemen die bij hun
leeftijd horen. Ik kon me niet zo goed identificeren met het personage Hannah. Er
gebeurde heel veel en ze had het niet makkelijk, maar ze legde vaak de schuld bij anderen neer. Haar karakter werd niet echt uitgewerkt. Met Clay kon ik me
wel beter identificeren. Zijn reacties en emoties kon je wel begrijpen, die
waren veel levendiger. Zijn thuissituatie en de beschrijvingen op de locaties
gaven een duidelijker beeld van zijn
gevoelsleven.
Op het
moment van de boekpromotie door Arjen Speekenbrink (docent Fictie) vond ik het filmpje en het onderwerp te heftig.
Maar nadat ik “Weeffout in onze sterren” had gelezen (wat
mij ook erg heftig leek maar toch een prachtig boek vond) dacht ik weer aan
dit boek. Het verhaal pakte me meteen en ik
heb het in één ruk uitgelezen.Ik was er wel van onder de indruk, maar
tegelijkertijd niet heel erg geraakt. Wat eigenlijk heel vreemd is bij dit onderwerp. Zelfmoord is een wanhoopsdaad
maar die wanhoop voelde je niet echt.
In
eerste instantie vond ik het een beetje een slap einde, maar toen ik het
boek ging analyseren veranderde mijn mening hierover wel. Hannah lijkt de
hoofdpersoon maar gaandeweg wordt het toch meer het verhaal van Clay en wat het
met hem doet. Daarom is Slye eerder in het verhaal al genoemd (dat leek op dat
moment overbodig) maar later blijkt dat Clay zoveel geleerd heeft dat hij haar
niet ook laat wegglippen. Dat is wel wat
moraliserend en lijkt ook de boodschap van dit boek.
In een
uitgebreid nawoord geeft de schrijver een duidelijke moraal mee. Er moeten niet
altijd grote gebeurtenissen plaatsvinden in iemands leven om er een einde aan
te willen maken. En leer praten over je gevoelens als je het leven als een
dreiging begint te ervaren, ook al is de aanleiding schijnbaar onbenullig.
Het thema
zelfdoding en alles wat daarbij hoort
zou goed als een werkingsopdracht
tijdens het mentoruur of in de les burgerschap
gebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld door dertien groepjes te formeren
en die per hoofdstuk ( kant van het cassettebandje) signalen en gebeurtenissen en redenen op te
laten zoeken. Daar kun je mooie discussies over krijgen.
Iedere puber van 14/15 jaar zou dit boek moeten lezen. Om
inzicht te krijgen, om bepaalde signalen op te vangen. Maar ook hoe een balletje kan gaan rollen, hoe
kleine gebeurtenissen kunnen ingrijpen
op iemands leven !
Deze reactie is verwijderd door de auteur.
BeantwoordenVerwijderenDe afgelopen dagen heb ik ‘Thirteen reasons why’ gelezen. Een spannend boek met een thema dat de aandacht weet vast te houden. Wanneer het ene cassettebandje is afgelopen, was ik alweer benieuwd wie er op het volgende bandje aan de beurt zou komen. De schrijfwijze draagt ook zeker bij aan de opbouw van deze spanning. Door de voortdurende afwisselingen tussen enerzijds de gedachtes en ervaringen van de vriendelijke Clay en anderzijds de ingesproken verhalen van Hannah behoudt het verhaal vaart en is er steeds een cliffhanger naar de volgende cassette. Ik kan me goed voorstellen dat deze spanning ook zeker voelbaar is voor jongere lezers voor wie de thema’s uit het boek zeer aanprekend zijn: verliefd worden; feestjes, alcohol, pesten, afspraakjes. En uiteraard het hoofdthema van het boek: zelfmoord.
BeantwoordenVerwijderenWaar ik wel mijn twijfels bij heb is of de schrijver er in slaagt zijn doel te bereiken. In het interview aan het einde van het verhaal geeft de schrijver aan dat hij de lezer Hannahs standpunt –waarom zij heeft besloten zelfmoord te plegen- wil laten begrijpen (Thirteen reasons why, p. 226). Zoals Christien in haar recensie aangeeft, is zelfmoord een wanhoopsdaad. Maar deze wanhoop voelde ook ik niet bij het lezen van het verhaal. De schrijver weet zeker een goed beeld te geven van het ‘sneeuwbaleffect’ dat hij meerdere malen benoemt, waarbij verschillende kleine pesterijtjes of roddels kunnen uitgroeien tot een groot gevoel van minderwaardigheid. Zoals de schrijver zelf zegt: Alles wat je doet en zegt heeft gevolgen (Thirteen reasons why, p. 229). Aan de andere kant zadelt Hannah haar voormalig klasgenoten op met een levenslangs schuldgevoel vanwege het veroorzaken van haar zelfmoord, terwijl hun ‘bijdrage’ hieraan soms maar klein of in ieder geval onbewust was. Deze kleine pesterijtjes maakten zeer zeker deel uit van de grote sneeuwbal, maar kunnen anderzijds ook gezien worden als normaal pubergedrag, zoals het hot-or-not-lijstje of het publiceren van haar gedicht in de schoolkrant. Marijke voegt daar in haar reactie aan toe dat Hannah ook zelf bepaald gedrag uitlokt of zelfs toepast. Ook Christien benoemt terecht dat Hannah de schuld vaak bij anderen neerlegt. Dit droeg er aan bij dat ik niet altijd evenveel sympathie voor Hannah voelde. Daarnaast bleef Hannahs thuissituatie in het boek vrijwel onbesproken. Hannah verwijst er wel naar op bijvoorbeeld pagina 158: Jullie weten niet wat er allemaal in mijn leven speelde. Thuis of op school. Door deze thuissituatie verder niet uit te werken, miskent de schrijver de grote invloed van een goede thuissituatie op het leven van jongeren.
Al met al vind ik het een goed boek dat ik zeker zou aanraden aan jongeren en hen aan het denken zal zetten. Ook voor docenten biedt het boek een goede aanleiding om het thema zelfmoord te bespreken in de mentorlessen of bij het vaak maatschappijleer. Wel denk ik dat de schrijver er voor had kunnen zorgen dat je meer sympathie voelt voor Hannah en daardoor haar beslissing nog beter had kunnen begrijpen.
Thirteen Reasons Why
BeantwoordenVerwijderenDe tijdens de les getoonde filmfragmenten van Thirteen Reasons Why en de toch enigszins kritische recensie van Christien en de reacties van Evelien en Marijke daarop, hebben mijn nieuwsgierigheid opgewekt. De tekst op de achterkant van het boek waarop staat dat het boek 57 weken op de Bestseller List van de New York Times heeft gestaan gaf de uiteindelijke doorslag om het boek te gaan lezen. Het onderwerp, zelfmoord plegen door aanhoudend pestgedrag, deden mij vermoeden dat het verhaal zwaarmoedig en aangrijpend van karakter zou zijn. Dit was echter niet het geval. Ik deel de mening van Christien dat het verhaal je niet heel erg raakt. De hoofdpersoon Hannah verteld op 14 cassettes (die allen aan personen zijn gericht die hun aandeel hebben in haar wanhoopsdaad) wat haar de laatste twee jaar in overkomen. Deze beschrijving van gebeurtenissen is zeer expliciet en behalve dat Hannah uitspreekt dat ze door al deze zaken bij elkaar enorm teleurgesteld is in de mensen om haar heen, krijgen we geen echte inkijk in haar zielenleven. De gekozen schrijfstijl is hier, zoals Christien ook aangeeft, mede debet aan. Er lopen namelijk twee verhaallijnen door elkaar heen waarbij de ingesproken tekst door Hannah op de cassettebandjes vrij snel wordt afgewisseld door de beschrijving van de gedachten en het doen en laten van Clay. De stukjes tekst zijn kort en fragmentarisch en daardoor soms verwarrend omdat je je als lezer steeds de vraag stelt bij wie de focalisatie ligt. Een punt dat Christien in haar recensie niet aanhaalt is de mimetische invalshoek. Sommige beschreven gebeurtenissen lijken mij wat ver gezocht en dat deze gebeurtenissen samen een dusdanig cumulatief effect hebben dat ze tot zelfdoding leiden, was voor mij niet heel overtuigend. Zo vond ik de beschreven feesten waar zoveel alcohol wordt gedronken en de verkrachting plaats kon vinden, moeilijk te rijmen met de leefwereld van 16-jarigen. Daarnaast vond ik dat de decaan heel erg zijn best deed om Hannah te helpen en het verwijt dat er later richting zijn persoon wordt geuit, is mijn inziens nergens op gebaseerd. Christien schrijft in haar recensie , ‘In een uitgebreid nawoord geeft de schrijver een duidelijk moraal mee. Er moeten niet altijd grote gebeurtenissen plaatsvinden in iemands leven om er een einde aan te willen maken.’ Ik deel die mening maar vind dat de auteur er niet in is geslaagd om daar aannemelijke voorbeelden bij te halen. Toch zou je het boek wel tijdens mentorlessen kunnen gebruiken als opstap om het onderwerp nader te bespreken. In haar recensie is Christien heel positief over het stukje poëzie, (p. 141) en dat deel ik. Vooral het gedicht van Hannah.
Was mijn liefde een zee, er was nergens land
Was mijn liefde een woestijn, je zag enkel zand
Was mijn liefde een ster, een groot licht was de lucht
Was mijn liefde gevleugeld, dan was oneindig mijn vlucht.
Dit is misschien wel het enige tekstfragment waardoor je als lezer je heel even in de echte gevoelswereld van Hannah kan verplaatsen. Dat is denk ik ook een gemiste kans van de schrijver want nu zouden jeugdige lezers de aangehaalde redenen kunnen bagataliseren en daarmee mist hij zijn doel.