16 & zwanger. Wat nu? – Marian Hoefnagel

Reactie op recensie Fleur Metzemaekers door Astrid Leeuwestein.

Hoefnagel, M. (2006). 16 & zwanger: wat nu? Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren.

16 & zwanger gaat over Esther die worstelt met haar ongewenste zwangerschap. Om na te denken over haar ongeboren kind gaat ze een tijdje bij haar oma logeren, in de hoop de juiste beslissing te kunnen nemen: het kind houden, afstaan of een abortus. Het boek is onderdeel van de Reality reeks en deze naam zegt het al: de boeken uit deze serie gaan over realistische problemen waarmee jongeren te maken kunnen krijgen. De reeks is speciaal geschreven voor vmbo- en praktijkschoolleerlingen die moeilijk lezen.

Toen Fleur het boek mee had genomen naar college, ontstond er in de klas vooral veel hilariteit om het simpele taalgebruik en de niet zo geslaagde illustraties bij het verhaal. Toch besloot ik het boek te lezen, omdat door die hilariteit ook mijn nieuwsgierigheid was gewekt. Bovendien heb ik er best moeite mee me te verplaatsen in leerlingen die niet zo gemakkelijk lezen.

Ik ben het met Fleur eens dat de auteur het verhaal erg rechttoe rechtaan vertelt. De zinnen zijn nauwelijks langer dan acht à tien woorden en het vocabulaire is erg beperkt en simpel. Naar mijn idee soms iets te simpel: “Samen maken ze groentesoep. Samen bakken ze stokbrood. Samen maken ze pudding met bessensap. En samen eten ze alles op” (p.33). Verder zijn sommige passages echt te kinderachtig voor pubers, bijvoorbeeld in de opsomming van oma’s dieren: ”Oma heeft veel dieren. Wel tien. Bob, de hond. Muis, de kater. Minoes en Moortje, de poezen. Dan is er nog een oude pony: Pon. Pon staat meestal in de schuur” (p.23).Deze alinea had ook rechtstreeks uit een voorleesboek voor kleuters kunnen komen. Dat jongeren moeilijk lezen, wil nog niet zeggen dat ze kinderachtig zijn. Het staat bovendien in een vreemd contrast met het heftige onderwerp van het boek.

De auteur wekt met de titel en de flaptekst de suggestie dat het hoofdthema Esthers zwangerschap is. Toch komt de zwangerschap niet veel ter sprake en vind ik het door de schrijfster erg zwak uitgewerkt. Fleur noemt in haar recensie een aantal passages die verwijzen naar zwangerschapskwaaltjes, maar veel verder dan misselijk zijn komt de schrijfster niet. Esthers keuzemogelijkheden (houden, afstaan en abortus) worden wel genoemd, maar ze worden nauwelijks ondersteund door uitleg en argumenten.  De uiteindelijke miskraam van Esther vind ik net als Fleur jammer en een zwaktebod. Het komt op mij over alsof hier is gekozen voor een oplossing die geen controverse veroorzaakt. Ik had het sterker gevonden wanneer Esther na gesprekken met haar oma en haar ouders een weloverwogen keuze had gemaakt. Ze voert die gesprekken overigens wel, maar erg kort en oppervlakkig. Wat mij daarentegen wel aansprak, was dat Esther en Joris er elkaar op wijzen dat de zwangerschap de schuld van hen allebei is en dat zij allebei verantwoordelijkheid hadden moeten nemen om veilige seks te hebben. In het dagelijks leven wordt dat naar mijn mening toch iets te vaak bij de vrouw neergelegd.

Hoewel de zwangerschap als hoofdthema is bedoeld, vond ik het vooral een geschiedenisles van oma aan Esther. Haar oma praat uitgebreid over het dagelijks leven toen zij jong was. Daarnaast vertelt zij veel over de maatschappelijke rol van vrouwen tijdens haar jeugd in vergelijking met nu. Ook haalt ze voortdurend Esthers vrijgevochten moeder Marlies aan als feministisch voorbeeld: “Marlies trouwde niet. Marlies kreeg geen kinderen. Dat vond opa maar niks. Hij zag niet goed Marlies het deed. Toen ze klaar was met haar studie, kreeg ze een heel goede baan. Bij de krant, waar ze al werkte. Ze kocht een leuke flat, helemaal alleen zonder man” (p.73). Ik juich het toe dat de auteur over de positie van vrouwen schrijft, maar ze had meer voor jonge meiden betekend wanneer ze het thema tienerzwangerschap beter had uitgewerkt.

Al met al een niet erg geslaagde poging om moeilijk lezende jongeren aan te spreken. Gezien de titel had ik meer verwacht dan een meisje van zestien dat een makkelijk bedachte miskraam krijgt en vanwege enorme sneeuwval met een arrenslee naar het ziekenhuis moet. Really?? De naam Reality reeks dekt hier toch echt de lading niet. 

Recensie van Eva Rodigas Wat praat je? Gedichten. Makkelijk lezen, Kokkel-reeks

Eykman, K. et al.: Wat praat je? Gedichten. Dordrecht: De Inktvis.

 

Deze gedichtenbundel is geschreven voor de minder goede lezers vanaf een jaar of tien. De bundel zit in de Kokkel-reeks. Het lettertype is groot, er worden korte zinnen in gebruikt en de regelafstand is ook vrij groot. Het AVI niveau in het boekje varieert tussen de M3 en E5. Echt gemakkelijk leesbare gedichten voor de moeilijke lezers dus.



Ik was er een beetje bang voor dat de gedichten misschien te saai zouden zijn of niet goed aan zouden sluiten bij de doelgroep, maar dat bleek niet bij alle gedichten het geval te zijn. De thema's van de gedichten variëren van de slappe lach hebben in de klas, verliefd zijn en een rode kop krijgen, de dood, straattaal gedichten en digitale fotografie. Zeer divers dus en ik denk zeker dat een aantal gedichten ook door leerlingen in mijn Kader 1 klas wel leuk gevonden worden. Hieronder citeer ik een gedicht dat ik zelf wel leuk en herkenbaar vond. (blz. 26)

 

GSM

 

O, nee, help!

Daar gaat de tram

met mijn nieuwe

gsm

 

Rennen, rennen

Stop nou man!

Laat me er weer in!

 

Ships, daar gaat hij

om de bocht

Dit heeft dus geen zin

 

Vette pech!

Daar gaat de tram

en ook mijn nieuwe

gsm

 

Netty van Kaathoven

 

Dit is denk ik wel een herkenbaar gevoel bij pubers, dat ze hun (nieuwe) mobiel kwijtraken. Voor leerlingen die hun mobiel wel eens echt kwijt zijn geraakt zal dit gedicht helemaal levensecht voelen. De paniek die je naar de keel vliegt als je in de gaten hebt dat je je mobiel hebt laten liggen, drama!! En menig volwassene zal hier ook van in paniek raken trouwens....Misschien dat ik het daarom een leuk, herkenbaar gedicht vond...

 

Ook zitten er wat gedichten in die ik wat weinigzeggend vond. Gedichten waarvan ik denk dat zelf een tien jarige ze saai vindt. Hieronder zo'n gedicht. (blz. 53)

 

Te veel geel!

 

Geel? Geel?

Wie houdt er nou van geel?

Ik dus helemaal niet,

maar je ziet het soms zoveel.

 

Gele borden, gele flessen,

gele schriften voor de lessen,

gele schoenen, gele jassen,

gele wanten, gele tassen,

gele pennen, gele sokken,

gele broeken, gele rokken,

gele...dat ben ik vergeten,

gele dingen om te eten,

gele sauzen, gele papjes,

gele snoepjes, gele sapjes,

gele appels, gele ijsjes,

gele drankjes, gele spijsjes...

 

...wat ik voor me zie is geel.

En dat is ook wel best aardig,

maar je ziet het soms zoveel!

 

Lizzy van Pelt

 

Ik denk niet dat kinderen hier veel mee kunnen. Er zit niet echt een herkenbare boodschap voor ze in. Ik denk dat dat voor een jonge (aanstaande) puber wel belangrijk is, dat ze zich kunnen identificeren met het gedicht.

 

Wat ik ook een beetje jammer vind is dat er ook ontzettende cliché gedichten in de bundel zitten. Eentje gaat bijvoorbeeld over de liefde. En dan ook echt met rood, hartjes en 'ik ben op jou.' Ik denk dat de gemiddelde leerling dit meer als een riedeltje uit een volgekladde agenda ziet dan als een serieus gedicht. Gelukkig staan er niet zoveel van zulke gedichten in.

 

Al met al denk ik dat deze bundel vooral geschikt is voor de leerlingen van Basis en Kader 1. Deze gedichten kunnen een inspiratie voor ze zijn om zelf gedichten te schrijven, maar kunnen ook gebruikt worden om gedichten leren te analyseren. Vooral de gedichten waar ze een beetje 'tussen de regels door' moeten lezen zijn hier zeer bruikbaar voor. En dat dan met gedichten die in grote letters zijn gedrukt maakt het lezen voor hen een stuk gemakkelijker. Als je door de sappige, cliché gedichten heen leest is het denk ik wel een bruikbaar bundeltje voor in de les!

Recensie 'Messcherp' door Liza Uijting

Catherine Johnson, Messcherp, recensie door Liza Uijting.

Johnson, C. (2008), Messcherp, Amsterdam: Eenvoudig communiceren.

Samenvatting:
In Messcherp lees je het verhaal van Angelo. Het is een jongen die met zijn moeder en zus in een kleine flat woont. Ze hebben niet veel en de moeder van Angelo maakt lange dagen. Samen met zijn vrienden steelt Angelo van kleine kinderen. Ipods, geld en dure telefoontjes. Zij kunnen het wel missen en krijgen het waarschijnlijk toch wel weer van hun ouders. Hij is op het slechte pad tot hij de mooie Savanna leert kennen. Zij is het tegenovergestelde van Angelo. Hij wordt zo verliefd op haar, dat hij stopt met stelen en weer hard voor school gaat werken. Zijn leven lijkt veranderd te zijn tot zijn vrienden bijna iemand neersteken op het station en hij wordt meegetrokken in hun puinhoop van misdaad.

Recensie:
Messcherp is een van de boeken uit de schaduw-reeks. Het is een boekenserie die realistische thema’s behandeld waarop jongeren zich kunnen aansluiten. De stoere jongens, het spijbelen, verliefdheid en de verleidingen waarmee je te maken krijgt als tiener zijnde. Het boek is verdeeld in overzichtelijke en korte hoofdstukken. Ze zijn dus lees technisch aangepast aan de doelgroep, namelijk leerlingen die veel moeite hebben met lezen. Naast de korte hoofdstukken wordt er gebruik gemaakt van korte en concrete zinnen, waardoor de verhaallijn duidelijk blijft. Ondanks de makkelijkere schrijfstijl weet de schrijfster de gevolgen van asociaal gedrag, stelen en de consequenties hiervan goed uit te drukken. Je wordt meegenomen in de belevingswereld van Angelo en kunt je inleven in zijn situatie. Zoals de beïnvloedbaarheid van Angelo en het verliefd worden op een meisje waardoor hij wil veranderen. Het verhaal is realistisch, spannend en goed te volgen. De woorden die gebruikt worden passen in de belevingswereld van jongeren, waardoor het verhaal niet te zwaar wordt. Het verhaal zet je aan het denken en het kan je misschien zelfs wakker schudden als je zelf in zo’n situatie zit.

Angelo kijkt naar Axl en Steve.
Naar hoe ze lopen. Alsof de wereld van hen is.
Kleine kinderen gaan opzij.
Ze durven de grotere jongens niet aan te kijken.
Dat geeft een gevoel van macht. Angelo kent dat
gevoel goed. Hij houdt ervan.
Of houdt hij meer van Savanna? (p. 35)

16 & zwanger Wat nu? - reactie op recensie van Fleur Metzemaekers door Mieke ter Voert

Hoefnagel, M. (2006) 16 & zwanger wat nu? Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

Tussen de colleges door op de HAN hebben Fleur en ik een keer zitten ginnegappen over het boek 16 en Zwanger van Marian Hoefnagel. Deze melige bui heeft ertoe bijgedragen dat ik ook voor dit boek heb gekozen als ‘makkelijk lezen’-boek. 

Ik ben het gedeeltelijk eens met de manier waarop Fleur het boek omschrijft. Aan de ene kant roemt ze de eenvoudige schrijfstijl met korte zinnen en weinig bijvoeglijke naamwoorden. Aan de andere kant heeft het verhaal weinig indruk op haar gemaakt. Ik heb tijdens het lezen mijn eigen beleving buiten beschouwing gelaten. Dit is geen boek dat ik voor mijn ontspanning zou lezen, maar puur om me in te leven in de doelgroep.

Daarom kan ik Fleurs advies echter wel beamen: het zou voor volwassenen en zeker voor docenten goed zijn om een keer (of vaker) een dergelijk boek te lezen. Ik had er geen idee van hoe zo’n boek met eenvoudig taalgebruik op mij over zou komen en ik moest ook wel even wennen in het begin. Het onderwerp dat besproken wordt is (jammer genoeg) geschikt voor de doelgroep. Op je zestiende al met iemand in bed belanden, onveilige seks hebben en daarvan zwanger raken. Ik moet er niet aan denken, maar helaas gebeurt het wel en daarom is het goed dat er boeken zijn over dergelijke onderwerpen.

In het verhaal blijkt dat hoofdpersoon Esther niet goed overweg kan met haar moeder en daarom een tijdje naar haar oma toe gaat om haar grote probleem te bespreken. Net als Fleur vind ik het goed gekozen van de schrijfster om de oma hierin een neutrale rol te geven. Dit verwachtte ik als volwassen lezer eigenlijk ook wel. Aangezien Esther bij haar eigen moeder niet terecht kan zou het wel heel sneu zijn als het tripje naar oma ook voor niets zou zijn. De oma treedt op als wijze, objectieve buitenstaander die Esther helpt om zelf haar gedachten op een rijtje te krijgen. Ik denk dat je als tiener met zo’n enorm dilemma heel erg behoefte hebt aan zo iemand.

Wat ik jammer vind is dat er, na zoveel gedachtewisselingen en gesprekken over de zwangerschap, aan het einde van het verhaal door de schrijfster voor wordt gekozen om de hoofdpersoon een miskraam te laten krijgen. De weg van de minste weerstand. Fleur omschrijft deze gebeurtenissen als de enige spanning in het verhaal. Dit is een manier om er naar te kijken, maar ik vind eigenlijk het hele verhaal voor zo’n jonge meid een avontuur op zich. Ik heb de spanning niet gemist en vond het juist een anticlimax dat het zo eindigde. Het dilemma was in een klap weg en daarmee het probleem ook. Zo zal het lang niet altijd gaan in de werkelijkheid, bij eventuele jonge vrouwelijke lezers van dit verhaal. Een gemiste kans van de schrijfster om de lezer mee te nemen die andere weg in: de weg van de meeste weerstand. Een weg met drie keuzes die Esther zelf had bedacht: de baby weghalen, de baby weggeven of de baby houden.

Ongemakkelijk lezen. Een recensie door Ilse Schuurmans.

Hoefnagel, M. (2012). De perfecte misdaad. Amsterdam: Eenvoudig Communiceren
(naar een plot van Herman Koch).




De perfecte Misdaad begint op een schoolkamp 15 jaar geleden. Abel, Karel, Ries en Nadia, een groepje scholieren, praat op een schoolkamp over wat ze willen worden. Abel wil graag rechercheur worden. Daar moet je slim voor zijn, vindt Nadia. Zo slim dat je een perfecte misdaad zou moeten kunnen plegen. Abel stelt voor hun leraar, Veldhuis, te laten verdwijnen door hem in de beerput achter het toiletgebouw te laten lopen. 
Vijftien jaar later krijgt Abel, die inmiddels deurwaarder is geworden en geen rechercheur, nieuwe buren: de mooie Karin en haar wat oudere man Herman, schrijver van misdaadromans. Abel wordt verliefd op Karin en wil haar van Herman afpakken. Terwijl Abel allerlei ontmoetingen organiseert om dichter bij Karin te komen, komt hij ondertussen steeds meer over Herman te weten. Abels ex-vriendin Nadia, die ook betrokken was bij de verdwijning 15 jaar geleden, is fan van de schrijver en weet dat hij zijn verhalen altijd baseert op echte berichten uit de krant. Hij blijkt ook een boek te hebben geschreven over hun 'perfecte misdaad'. Het komt in de buurt van de waarheid...Tijdens een etentje met Herman, Karin en Nadia nodigt Herman Abel uit voor een fietstocht. Deze eindigt op de bewuste camping van de verdwijning. Daar is ook Ries die er 15 jaar geleden ook bij was. Hij bekent de gezamenlijke moord op hun leraar. Abel blijft ontkennen. Herman laat het er niet bij zitten. Hij wil de waarheid weten. Karel, de vierde betrokkene bij de verdwijning, heeft nl. zelfmoord gepleegd. Hij blijkt de broer van Karin te zijn. Het verhaal eindigt met een krantenbericht dat Abel is gevonden met een ingeslagen schedel. Ries wordt vermist...

Recensie Blauwe Maandag van Marian Hoefnagel, door Hester Terpstra

Hoefnagel, M. (2006). Blauwe maandag. Amsterdam: Eenvoudig Communiceren

Uitgeverij Eenvoudig Communiceren startte in 2005 een reeks boeken voor jongeren die moeite hebben met lezen onder de titel ´Reality Reeks´. De boeken zijn geschreven in korte zinnen en eenvoudige taal en behandelen onderwerpen die tieners bezighouden.

Blauwe maandag is het vierde deel uit deze reality serie en gaat over de vijftienjarige Jesse. Jesse heeft een Nederlandse moeder en een Amerikaanse vader. Als zijn vader verongelukt, vertrekt hij samen met zijn moeder weer naar Nederland. Hij komt in de klas bij Mara en haar tweelingbroer Marijn. Jesse speelt keyboard en al snel vormt hij met Marijn en Mara en nog twee broers uit hun klas een bandje: Blauwe Maandag. Jesse en Mara zijn verliefd op elkaar. Als de band in de zomervakantie naar Terschelling gaat om op te treden op een camping, blijkt dat de jongens hun drankgebruik niet in de hand hebben. Mara besluit uit de band te stappen.

Aan de uiterlijke kenmerken van het boek kun je al goed zien dat het boek is geschreven voor jongeren met leesproblemen. De tekst is gedrukt in een grote letter, er is een ruime interlinie, er zijn ruime marges en iedere zin begint op een nieuwe regel. In het boek vind je paginagrote, zwart-witillustraties die de tekst van het boek moeten ondersteunen. Helaas zijn de afbeeldingen nogal statisch, en spreken evenals de omslag niet erg aan.

Ik denk dat het thema drankmisbruik veel jongeren zal interesseren, het is een onderwerp dat goed aansluit bij hun belevingswereld. Helaas blijft het boek erg aan de oppervlakte, en leunt de tekst vooral op korte beschrijvingen van de gebeurtenissen. Kort en statisch wordt er beschreven wat er gaande is en wat de personages meemaken. Er is hierbij weinig ruimte voor emoties of het inzichtelijk maken van de ontwikkeling  van de personages gedurende het verhaal. Het boek begint met de eerste schooldag van Jesse. Heel rechttoe rechtaan worden de gedachten van Jesse beschreven en krijg je, in simpele taal, een helder beeld van zijn omgeving.

Jesse zit op een bankje. Om precies te zijn: hij zit op de leuning van een bankje. Alleen. Alle andere leerlingen staan met elkaar in groepjes te praten. Het is tien over acht. Bijna tijd om naar binnen te gaan.  Jesse kijkt een beetje om zich heen. De leerlingen hier zien er net zo uit als thuis, denkt hij. Maar dan schrikt hij. Nee, zo moet hij niet denken. Thuis, dat is nu hier. Hier, in Nederland. (Blauwe maandag, p.5)

recensie Eline wordt een ster van Do van Ranst, door Marijke Welten

Ranst, D. van (2010). Eline wordt een ster. Antwerpen: Manteau

van de serie "Wablieft; klare taal, goed verhaal" (verhalen in korte zinnen en gemakkelijke woorden)

recensie door Marijke Welten

Het boek bevat 122 pagina's en is ook in luisterboek verkrijgbaar.

De mevrouw van de centrale bibliotheek in Nijmegen moet even nadenken, maar schudt dan haar hoofd: "makkelijk lezen voor jongeren?, nee sorry....we hebben natuurlijk wel het makkelijk lezen plein op de kinderafdeling........ maar ja, dat bedoel je niet hè?"  Nee, dat bedoel ik niet. "Maar wacht eens, misschien bij de volwassen afdeling?"

De titel bevalt me niet echt. Maar de mevrouw staat enthousiast naast me op en neer te springen. "Ja, Do van Ranst! Die is echt goed hoor, een Vlaamse schrijver. Schrijft kinder- en jeugdboeken, en schrijft ook theaterstukken. Zie je, toch jeugd!! Ik geloof zelfs dat hij prijzen gewonnen heeft. Ja, die is echt goed!"

"Klare taal, goed verhaal" staat er op de harde kaft van het boek. Het is een 'Taalpunt-boek'.  Bijna elke zichzelf respecterende bibliotheek heeft tegenwoordig een 'Taalpunt' (in oprichting). 

De Bibliotheek Gelderland Zuid heeft er ook een: ze willen "mensen helpen met leren lezen en schrijven en het ontdekken van Nederland." Het verraadt dat ze niet verwachten dat de doelgroep vooral uit autochtone Nederlanders zal bestaan.
Ze hebben leesboeken om te oefenen, informatieboeken zonder moeilijke woorden (die bovendien niet te dik zijn), luisterboeken voorgelezen op cd, gesproken boeken op daisy-rom, en gemakkelijke tijdschriften en kranten en speelleermaterialen.
(http://www.obgz.nl/leren/nederlands-leren/taalpunt.html)

Eline wordt een ster is onderdeel van de Wablieftserie, en een 'Taalpunt-boek, niveau 2'. Ik kan nergens terugvinden wat de niveaus betekenen. De Vlaamse Wablieft-serie omvat "vlotte boeken in duidelijke taal voor volwassen beginnende lezers. De boeken zijn boeiend, spannend, ontroerend, interessant..... En geschreven door bekende auteurs." (http://wablieft.be/wablieft) Alle Wablieftboeken zijn ook in luisterboekvorm verkrijgbaar, en dat haalt me over de streep. Want voor mensen die moeilijk lezen is meeluisteren een belangrijk hulpmiddel, weet ik uit de praktijk.

Korte inhoud:

De moeder van Eline Bakker heeft alleen aandacht voor haar zwakbegaafde, lichamelijk zwaar gehandicapte broertje, Arthur. Haar vader heeft "in thuis al jaren geen zin meer"(Eline wordt een ster, p. 4). 

Eline droomt van een carrière als actrice. Als ze de hoofdrol in een film krijgt met de succesvolle acteur en regisseur Django Tack als tegenspeler, lijkt ze zeker van haar toekomst. Eline is veel op reis, het gaat goed met de opnames en..... met de liefde. Maar dan kan haar moeder de zorg voor 'Tuurke' niet meer aan en stort ze in. Met Eline uit huis, haar moeder ziek en haar vader die nauwelijks voor Arthur kan zorgen, staan ze voor de vraag: moet Arthur naar een instelling? Eline maakt een keus. 

Recensie:

Tot pagina 73 is het een eenvoudig verhaal, maar met een aardige opzet: de vriendschap die ontstaat tussen een serveerster in de brasserie van de schouwburg en Eline, de auditie, de hoofdrol, en het voortdurend moeten kiezen tussen de zorg voor haar broer Arthur en haar eigen acteertalenten. Maar vanaf bladzijde 73 begint er een zware Bouquetreeks-lucht uit het boek op te stijgen. Het thema 'voortdurende zorg voor het gehandicapte broertje' moet wijken voor het thema: 'de prins op het witte paard, die natuurlijk rekening houdt met de voortdurende zorg voor het gehandicapte broertje'. Dat is jammer, want daarmee verliest het boek aan realiteitswaarde en zeggingskracht.  Althans.... voor mij. Maar misschien begint voor de moeilijk lezende puber daar pas het spannende stuk....

""Eline!", roept hij.
"Django."
Hij zit op zijn eentje in het salon.
"Waar zijn........"
"Boven of zo", zegt hij.
"Ze zagen je aankomen en wilden ons even alleen laten".
"Fijn."
Django gaat staan. Hij kijkt me vol
verwachting aan.
Als ik vlak bij hem ben, sluit hij me in zijn
armen.
"Eline toch...", zegt hij. " (Eline wordt een ster, p. 81)

Ik weet dat veel meiden op het VMBO wel in zo'n werkelijkheid (willen) geloven. Bij dit soort boeken komen er dan ook altijd twee vragen in me op:
Komt het op de VMBO-puber-meiden niet net zo gekunsteld over als bij mij? De ervaring op mijn vorige school heeft me geleerd: bij het merendeel niet. En dat brengt me dan direct bij mijn tweede vraag? Moeten wij willen dat deze meiden (wat het is beslist geen jongensboek!) een dergelijk boek 'voor mogelijk' houden? Op die vraag heb ik (nog) geen antwoord. Het gekozen ik-perspectief en het geworstel met de kwestie of ze voor haar broertje moet kiezen of voor haar acteercarrière, maakt van Eline nog geen round character. Het blijft allemaal heel beperkt en 'plat'.

Een tweede haak aan het boek is het Vlaamse taalgebruik. Waar dat bij wat meer complexe boeken nagenoeg geen rol speelt, wordt het in boeken met eenvoudige, 'klare' taal wél een issue! Ik had daar vooraf absoluut niet bij stil gestaan. Maar woorden als 'dienster', 'job', 'inkomhal', 'komaan' en zinnen als 'hij zit op zijn eentje in het salon' (mijn onderstreping) vallen erg op in deze teksten. Op zich is het een mooi aanknopingspunt om het met leerlingen over de Vlaamse taal te hebben. Laat ze maar eens op zoek gaan naar die 'vreemde' woorden en laat ze ze maar eens vervangen door 'gewone' Nederlandse synoniemen. Maar het kan leerlingen ook irriteren en het leesplezier ontnemen. Ik zou er als docent in ieder geval op bedacht zijn dat boeken uit deze serie dus vragen kunnen oproepen.

Wel mooi vind ik de korte scenes rond Arthur. Van Ranst weet daar met enkele woorden het dilemma van de kwetsbare broer-zusrelatie neer te zetten.
"Zo, zo lief.
Hij zit in een rolstoel.
Hij kan dus niet lopen.
En hij kan ook niet praten.
Tenminste, je begrijpt hem niet.
Hij heeft een syndroom.
Welk, dat weet ik niet.
Ik weet wel dat hij de liefste broer in de hele
wereld is.
Soms sluit hij me in zijn armen.
Een kwartier lang. Soms langer.
Soms huil ik zachtjes als hij dat doet.
Weet je, hij zit zo opgesloten.
Opgesloten in die stoel.
En opgesloten in zichzelf.
Soms schaam ik me.
Dat ik zo normaal ben." (Eline wordt een ster, p. 6)

""Ik bedoel: ik ben Eline en....."
"Eline!", zegt hij.
Hij wil me zoenen.
Maar ik houd hem tegen.
"En ik ben ook Arthur", zeg ik. (Eline wordt een ster, p.101)

Als ik op de site van Do van Ranst kijk, staat Eline wordt een ster niet bij zijn gepubliceerde titels. Dat snap ik wel. Wablieft?

Mooi meisje. Verliefd op een loverboy. Recensie van Eva Rodigas. Reality Reeks, Eenvoudig Communiceren

Hoefnagel, Marjan, mei 2005, Mooi meisje, Verliefd op een loverboy. Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren.

Korte inhoud van het boek.

Laura is een meisje van 15 jaar met rode krullen. Ze woont bij haar oma in een klein boerderijtje. Haar moeder is op jonge leeftijd gestorven en haar opa vorig jaar. Laura weet maar heel weinig van haar moeder, haar oma vertelt bijna nooit over haar. Ze weet wel dat haar moeder 16 was toen ze in verwachting van Laura was.
Als Laura naar het galafeest van haar school gaat is de grote broer van Zina, Abdul, de chauffeur. Laura is erg onder de indruk van Abdul. De hele avond danst hij met haar, geeft haar 1001 complimentjes en zorgt ervoor dat ze zich heel erg bijzonder voelt. Hij vraagt haar die avond nog verkering en Laura zegt ja. Ze is in de 7de hemel. Als ze na het feest bij Zina blijft slapen komt Abdul bij haar in bed liggen en gaat ze (haar eerste keer) met hem naar bed. De weken erna is Abdul super lief, overlaadt haar met cadeautjes en blijft Laura het gevoel geven dat ze het beste is dat hem ooit is overkomen. Totdat hij zegt dat hij geldproblemen heeft en geld van haar wil lenen. Hij speelt gruwelijk in op haar gevoelens en zij leent hem het geld. Ze krijgt elke week wat van het geld terug, tot ze weer geld aan hem moet lenen, maar dat heeft ze niet. Of ze dan misschien voor een keertje met iemand anders naar bed wil, voor een keertje maar. Eigenlijk wil Laura dit niet, maar omdat Abdul zegt dat hij anders in grote problemen komt, doet ze het toch. Dit gebeurt hierna steeds vaker, tegen de wil van Laura in. Ze wordt ook mishandeld als ze het niet doet. Op een dag dat het weer gebeurd is, komt ze met de fiets op weg naar huis terecht bij de vuurtoren vlak bij haar huis. Ze trilt zo erg (ze heeft drugs gekregen voor ze met de andere mannen naar bed moest) dat ze niet meer kan fietsen. David, de 25 jarige jongen die al jaren stiekem verliefd is op Laura en in de vuurtoren woont, schiet haar te hulp. Hij heeft in de loop van de jaren heel mooie schilderijen gemaakt waar Laura elke keer op staat. Hij laat haar inzien dat Abdul foute plannen met haar heeft. In eerste instantie wil ze hem niet geloven, maar uiteindelijk komt ze er achter dat hij gelijk heeft. Samen met David doet ze (nadat ze per sms bedreigd is door een compagnon van Abdul) aangifte tegen de mannen. Een jaar later heeft Laura nog steeds contact met David. Hij vertelt haar dat hij al heel lang verliefd op haar is. Laura vindt dit prima. Dan is het boek afgelopen.

Recensie

Ik heb dit boek gekozen, omdat het onderwerp helaas actueel is onder de jeugd. Ik was heel benieuwd hoe de schrijfster dit moeilijke en beladen onderwerp op een gemakkelijke manier zou beschrijven. Ik vind dat ze daar voor een groot deel in is geslaagd. Ik denk dat leerlingen die moeite hebben met lezen dit boek echt gemakkelijk kunnen lezen. De zinnen zijn kort, het lettertype is groot en de woorden die gebruikt zijn, zijn niet erg moeilijk. Toch zijn er een aantal zaken waar ik me in het verhaal een beetje aan gestoord heb, het strookte niet met mijn verwachting.
Als eerste is dat de oma van Laura nooit iets over haar overleden moeder wil vertellen. Het enige dat Laura weet is dat ze veel te jong is overleden. Hieronder citeer ik de passage waar dat in het boek verteld wordt. (blz.18)
Laura heeft nooit veel over haar moeder geweten.
'Je moeder is jong gestorven', heeft haar oma gezegd.
Dat was eigenlijk alles.
Laura kan zich haar moeder heel vaag herinneren.
Ze was bijna twee toen haar moeder stierf.
Ik vind dit erg ongeloofwaardig. Ik geloof niet dat een pubermeisje van 15 niet kritischer naar haar oma is als ze dingen over haar overleden moeder wil weten. Even later in het hoofdstuk dringt ze (ik denk voor de eerste keer) wat meer aan en krijgt ze het dagboek van haar moeder. Ze is hier erg blij mee.
Het tweede aspect in het boek dat ik vreemd vond was het personage David. Het is een 25 jarige jongen (10 jaar ouder dan Laura dus) die alleen in de vuurtoren vlak bij het huis van Laura woont. Hij is een erg goede schilder en hij heeft heel veel schilderijen van de omgeving gemaakt waar Laura elke keer op staat. Hij is verliefd op haar terwijl hij Laura helemaal niet persoonlijk kent. Wat me aan hem stoorde is dat hij de term 'mooi meisje' voor haar gebruikt tijdens het schilderen. Dat zijn exact dezelfde woorden die loverboy Abdul tegen Laura zegt om haar in te palmen. Ik kreeg er een beetje de kriebels van. Hieronder een passage waarin hij de term gebruikt. (blz.16)
David heeft de hele nacht doorgewerkt.
Ook het laatste schilderij is nu af.
Tevreden kijkt hij naar zijn werk.
'Mooi meisje', mompelt hij.
Voorzichtig raakt hij met de topjes van zijn vingers één van de schilderijen aan.
Een van de schilderijen waarop Laura tegen de wind in fietst.
De wind waait door haar rode krullen.
Het een na laatste stuk van het verhaal dat me ook tegen stond had wederom met David te maken. Hij is degene die Laura ertoe zet om aangifte te doen bij de politie. Dat is natuurlijk een goede zaak. Maar ik blijf het vreemd vinden dat de schrijfster ervoor gekozen heeft om de jongen 25 jaar te laten zijn. Ik denk dat een meisje van 15 niet snel aan een 'onbekende' jongen van al 25 jaar haar verhaal gaat doen en dan met hem naar de politie gaat. En dat hij op het einde van het boek zijn liefde aan haar verklaart vind ik ook bijzonder. Ik vind op die leeftijd 10 jaar leeftijd verschil erg veel....Hieronder citeer ik het gedeelte waarin hij aan Laura vertelt dat hij al heel lang verliefd op haar is.
David krijgt een tentoonstelling in het gemeentemuseum met de schilderijen waar Laura op staat.
'Nu kan ik aan iedereen laten zien hoe leuk en mooi je bent', zegt David.
Hij trekt haar naast zich op de bank.
'Want dat vind ik. Al heel lang.'
Laura kijkt hem verbaasd aan.
'Je kent me pas een jaar', zegt ze.
'Nee', zegt David.
'Ik ben een hele tijd geleden al verliefd op je geworden."
'O?' vraagt Laura.
'Ja,' zegt David.
'Ik heb op Koninginnedag eens een portret van je getekend, op straat.
Weet je dat nog?'
Laura vindt het prima dat hij verliefd op haar is, ze legt haar hoofd op zijn schouder. Het is een aanname, maar ik denk dus dat ze er geen problemen mee heeft dat een 25 jarige jongen al jaren een oogje op haar heeft zonder dat ze dat zelf ooit geweten heeft. Ik weet natuurlijk niet hoe goed hun band in het laatste jaar is geworden, maar het lijkt mij dat een gemiddeld pubermeisje dit redelijk freaky vindt.
Het laatste stuk dat ik minder geloofwaardig aan het boek vond was het feit dat de vader van Laura waarschijnlijk eenzelfde soort jongen is geweest als Abdul. Of hij ook een loverboy was kom je niet te weten, maar het was wel een player die erg veel vriendinnetjes tegelijkertijd had. Ik vind het wel erg 'toevallig' dat dit zowel bij Laura als har moeder het geval is. Laura is gelukkig niet zwanger geraakt. Dit is het gedeelte uit het boek dat Laura daar achter komt. (blz. 118 en 119)
Laura vraagt aan haar oma om over haar vader te vertellen. Oma schrikt daarvan, maar vertelt wel over haar vader.
Laura is bang dat oma niets meer zal zeggen.
Maar tot haar verrassing praat oma door.
'Je vader deugde niet', zegt ze.
'Hij was een mooie jongen, die met veel meisjes tegelijk ging.
Je moeder had daar geen idee van.
Ze dacht dat ze het enige meisje in zijn leven was.'

Laura had gedacht dat ze nog veel meer wilde weten.
Maar ineens is dat gevoel over.

Ik denk dat de schrijfster er goed in is geslaagd om de boodschap van het boek over te brengen. Ze wil de jonge meiden echt waarschuwen voor loverboys. Door het personage Laura zo realistisch te beschrijven denk ik dat veel meiden zichzelf wel met haar kunnen identificeren. Hopelijk niet in de dingen die Laura overkomt, maar wel met haar personage zelf. Verder denk ik dat de leerlingen die moeite hebben met lezen het ook erg fijn vinden dat dit boek niet zo dik is, grote letters en korte zinnen heeft. Misschien motiveert ze dit om het boek te gaan lezen.
Al met al denk vind ik dat het boek goed aansluit bij de doelgroep. Mijn eigen bezwaren zullen voor de leerlingen in mijn klassen hoogstwaarschijnlijk niet gelden en dan is het een prima boek om te lezen. Ik zou het in mijn klassen dan ook zeker wel aanraden aan de (moeilijk lezende) meiden waarvan ik het idee heb dat ze wel gevoelig zijn voor mooie praatjes van 'gevaarlijke' jongens. Want welk meisje vindt het op die leeftijd nou niet leuk om aandacht van de jongens te krijgen....?

16 & zwanger Wat nu? - Fleur Metzemaekers

Hoefnagel, M. (2006) 16 & zwanger wat nu? Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

Samenvatting
Esther is een meisje van 16 jaar. Op haar verjaardagsfeest beleeft ze een romantische avond met de coolste jongen, Joris, van de school. Ze zoenen in de gang en gaan daarna samen naar boven. Ze gaat voor de eerste keer in haar leven met hem/een jongen naar bed en raakt zwanger.
Ze komt hier al vrij snel achter, maar durft niks tegen Joris te zeggen. Er gaan enorm veel vragen door haar hoofd. Wat zal Joris ervan vinden? Moet ze het kindje houden? Is ze niet te jong? Om rustig na te denken over al deze vragen besluit ze om een aantal dagen naar haar oma te gaan. Met haar oma heeft ze een heel goede band en waarschijnlijk kan haar oma haar van wijze raad voorzien. 

Recensie
16 & zwanger wat nu? is een boek voor jongeren met taalproblemen in het praktijkonderwijs en vmbo. Het is een roman voor jongeren uit de Reality Reeks. Die serie bestaat uit boeken met herkenbare onderwerpen voor jongeren. 
Drs J. Hetebrij schrijft: 'De schrijfster is een van de initiatiefnemers van de Stichting Makkelijk Lezen. Zij slaagt erin heel rechttoe rechtaan haar verhaal over de ongewenst zwangere Esther (16) te vertellen'.[1]
Heel rechttoe rechtaan is het zeker. Het boek begint bij het moment dat de moeder van Esther haar afzet bij het station. Vervolgens koopt Esther een kaartje voor de trein, dan gaat ze even een winkeltje in om een tijdschrift te kopen, en neemt de schrijfster je mee in de gedachten van Esther wanneer ze alleen in de trein zit. Omdat ze alleen is en weinig afleiding heeft neemt ze iedereen in haar omgeving op. Ze heeft nu ook de 'rust' om aan de baby in haar buik te denken. Aan elk nieuw onderwerp is een hoofdstuk gewijd. Daarin worden de gedachten van Esther beschreven en krijg je, in heel eenvoudige taal, een helder beeld van haar omgeving:
''Ik ga even langs de winkels, denkt Esther. Er zijn leuke winkels in de stationshal. Een boekwinkel. Een cadeauwinkel. Een snoepwinkel. Een kleine supermarkt. Een drogist. Een bloemenwinkel".(blz. 9)

"Esther kijkt uit het raam. Die moeder is blij met haar baby, denkt ze. Zou ze tien of elf maanden geleden ook blij geweest zijn? Tien of elf maanden geleden, toen wist de vrouw net dat ze zwanger was. Net als Esther nu. Sinds drie weken weet Esther het. En ze is er helemaal niet blij mee". (blz. 15)