Samenvatting
Esther is een meisje van 16 jaar. Op haar verjaardagsfeest beleeft ze een romantische avond met de coolste jongen, Joris, van de school. Ze zoenen in de gang en gaan daarna samen naar boven. Ze gaat voor de eerste keer in haar leven met hem/een jongen naar bed en raakt zwanger.
Ze komt hier al vrij snel achter, maar durft niks tegen Joris te zeggen. Er gaan enorm veel vragen door haar hoofd. Wat zal Joris ervan vinden? Moet ze het kindje houden? Is ze niet te jong? Om rustig na te denken over al deze vragen besluit ze om een aantal dagen naar haar oma te gaan. Met haar oma heeft ze een heel goede band en waarschijnlijk kan haar oma haar van wijze raad voorzien.
Recensie
16 & zwanger wat nu? is een boek voor jongeren met taalproblemen in het praktijkonderwijs en vmbo. Het is een roman voor jongeren uit de Reality Reeks. Die serie bestaat uit boeken met herkenbare onderwerpen voor jongeren.
Drs J. Hetebrij schrijft: 'De schrijfster is een van de initiatiefnemers van de Stichting Makkelijk Lezen. Zij slaagt erin heel rechttoe rechtaan haar verhaal over de ongewenst zwangere Esther (16) te vertellen'.[1]
Heel rechttoe rechtaan is het zeker. Het boek begint bij het moment dat de moeder van Esther haar afzet bij het station. Vervolgens koopt Esther een kaartje voor de trein, dan gaat ze even een winkeltje in om een tijdschrift te kopen, en neemt de schrijfster je mee in de gedachten van Esther wanneer ze alleen in de trein zit. Omdat ze alleen is en weinig afleiding heeft neemt ze iedereen in haar omgeving op. Ze heeft nu ook de 'rust' om aan de baby in haar buik te denken. Aan elk nieuw onderwerp is een hoofdstuk gewijd. Daarin worden de gedachten van Esther beschreven en krijg je, in heel eenvoudige taal, een helder beeld van haar omgeving:
''Ik ga even langs de winkels, denkt Esther. Er zijn leuke winkels in de stationshal. Een boekwinkel. Een cadeauwinkel. Een snoepwinkel. Een kleine supermarkt. Een drogist. Een bloemenwinkel".(blz. 9)
"Esther kijkt uit het raam. Die moeder is blij met haar baby, denkt ze. Zou ze tien of elf maanden geleden ook blij geweest zijn? Tien of elf maanden geleden, toen wist de vrouw net dat ze zwanger was. Net als Esther nu. Sinds drie weken weet Esther het. En ze is er helemaal niet blij mee". (blz. 15)
Ook wordt in sommige hoofdstukken even gerefereerd aan de zwangerschap van Esther en de kwaaltjes die daarbij horen. Bijvoorbeeld in de trein als een jongen tegenover haar een broodje vis eet:
"Plotseling schrikt Esther wakker. Ze ruikt iets. De jongen tegenover haar zit een broodje te eten. Een broodje met vis. Esther houdt niet van vis. De geur maakt haar misselijk". (blz. 12)
Er wordt niet direct gezegd dat dat komt door haar zwangerschap, maar een paar zinnen verderop zegt ze tegen de jongen:
"Ik kan er niet tegen. Ik word er misselijk van. Ik ben zwanger, zie je". (blz. 13)
Op deze manier geeft de schrijfster informatie over kwaaltjes in de eerste periode van een zwangerschap".
In de trein probeert ze op allerlei manieren afleiding te zoeken, door in het tijdschrift te lezen of muziek te luisteren. Maar het wil niet lukken, telkens komen de vragen over de zwangerschap naar boven. De schrijfster beschrijft dit realistisch.
Wanneer ze bij haar oma komt is het meteen gezellig. Oma vindt het erg fijn dat Esther er is, en Esther vindt het heerlijk om bij haar oma en in een andere omgeving te zijn. In het verhaal komt duidelijk naar voren dat Esther voorlopig nog niet naar huis wil:
"Ik hoop dat we insneeuwen, zegt Esther". (blz. 23)
De periode dat Esther bij haar oma is, beslaat bijna het hele boek. Je vraagt je steeds af, wanneer gaan ze het nu hebben over de daadwerkelijke reden van het logeerpartijtje? Voor iemand die moeite heeft met lezen zou dit een vorm kunnen zijn van 'spanning' opbouwen. Voor mij als lezer is het erg saai.
Uiteindelijk sneeuwen ze ook echt in en komt het gesprek, tijdens het zilver poetsen, dan eindelijk over de zwangerschap van Esther. Esther legt alles stap voor stap uit en oma reageert rustig en stelt vragen. Een belangrijke vraag, of Joris de liefde van haar leven is, bijvoorbeeld.
"Joris is dus niet de liefde van je leven, zegt ze. Ik ben wel verliefd op hem, zegt Esther. Heel erg. En hij?, vraagt oma". (blz. 50-51)
"Misschien gaat Joris vanzelf van mij houden. Als ik hem vertel dat ik zwanger ben. Misschien wil hij dan wel met me trouwen". (blz. 53)
"Wat denk je nou zelf, Es?, vraagt oma. Die jongen heeft nog nooit naar je gekeken. Een avond danst hij met je en zoent hij je. En toen is hij met je naar bed gegaan. Maar daarna heeft hij niets meer van zich laten horen". (blz. 53)
Hierna wordt duidelijk beschreven dat Joris niet echt geïnteresseerd is in Esther en Esther is nogal naïef. Typisch een jonge meisjes probleem. En zeker iets waar bijna alle meisjes een keer in hun leven mee te maken krijgen.
Verderop in het boek hebben de oma van Esther en Esther het erover of ze te jong is voor een kind. Ook hier geeft oma weer wijze raad, zonder een duidelijke mening te geven. Ze wil namelijk dat Esther zelf een keuze maakt om het kindje wel of niet te houden.
Het boek heeft aan de ene kant weinig indruk op mij gemaakt, dit komt vooral door de schrijfstijl. Er worden bijna geen bijvoeglijke naamwoorden gebruikt en de zinnen zijn erg kort. Voor iemand die geen moeite heeft met lezen, moet je daar even je weg in zien te vinden. Je hebt de neiging het boek af te kraken. Maar bij dit boek moet je je inleven in een lezer met taalproblemen.
Aan de andere kant heeft het boek dus wel veel indruk op mij gemaakt, omdat ik het erg knap vind, van de schrijfster, dat ze een onderwerp als tienerzwangerschap op deze eenvoudige manier heeft kunnen schrijven, en op zo'n wijze dat het jongeren vanaf 14 jaar kan aanspreken.
Ik kan me goed voorstellen dat iemand met taal- leesproblemen het prettig vindt om op deze manier te lezen. Alles is duidelijk beschreven, de hoofdstukken zijn kort, 2 a 3 bladzijdes, de letters zijn groot en het boek is niet te dik. Geen toevoegingen om een verhaal bijvoorbeeld spannender te maken.
De boodschappen in het verhaal zijn heel helder en realistisch, daarentegen vind ik de periode dat ze bij oma is en de dingen die ze doen, niet erg realistisch.
Wat ik persoonlijk jammer vind is dat er alleen aan het eind, wanneer Esther plotseling hevige buikpijn krijgt en bloed verliest, iets 'spannends' gebeurt. Als er geen ambulance kan komen vanwege hevige sneeuwval verwacht ik dat jongeren, die dit lezen, zich gaan afvragen wat er aan de hand is en hoe ze bij het ziekenhuis gaat komen.
Het boek zou ik zeer zeker aanraden aan leerlingen vanaf 14 jaar die veel moeite hebben met lezen.
Ook raad ik iedereen aan een keer zo'n boek, als deze, te lezen. Je hebt dan een goed beeld van een makkelijk lezen boek en kunt leerlingen met leesproblemen beter helpen bij het kiezen van een geschikt boek.
Bij dit boek horen verwerkingsopdrachten die ik de leerlingen zou laten maken. Ook deze zijn weer heel duidelijk uitgewerkt.
[1] http://www.bol.com/nl/p/16-zwanger/1001004004952194/, geraadpleegd op 15 januari 2015
De Reality Reeks wil spannende verhalen vertellen over onderwerpen waarmee jongeren te maken krijgen. En dit alles voor jongeren die moeite hebben met lezen. Ik denk dat ze daar met 16 & zwanger zeker in geslaagd zijn. Zoals Fleur ook aangeeft was het boek makkelijk leesbaar; er zijn korte hoofdstukken met duidelijke titels, korte zinnen en veel witregels. Bovendien worden alle gebeurtenissen en emoties duidelijk benoemd en beschreven. Ik ben het met Fleur eens dat voor ‘de normale lezer’ het verhaal daardoor wat rechttoe rechtaan is, maar het voorkomt dat jongeren dingen tussen de regels door hoeven te lezen of zelf moeten interpreteren.
BeantwoordenVerwijderenIn tegenstelling tot Fleur vind ik dat de schrijfster er wel degelijk in slaagt om spanning in het verhaal in te bouwen. Wanneer Esther in het begin van het verhaal in de trein tegenover een leuke jongen komt te zetten, vraag je je als lezer meteen af of ze van hem zwanger zal gaan worden. Tot mijn verrassing vertelt ze enkele regels later tegen hem dat ze al zwanger ís. Op dat punt weet het verhaal heel veel vragen bij de lezer op te wekken: Van wie zou ze zwanger zijn? Wil ze het kindje houden? Waarom moet Esther van haar moeder een tijdje bij haar oma gaan logeren? De schrijfster slaagt er in om de antwoorden op deze vragen verspreid over het verhaal te doseren en daardoor steeds de spanning vast te houden, zelfs te midden van het zoetsappige decor van oma’s boerderij. Het prettige aan het personage van de oma is dat ze Esther geen confronterende vragen stelt, niet haar mening opdringt of Esther tot een beslissing dwingt over de baby in haar buik. Door samen in en om het huis aan het werk te gaan, zet oma haar kleindochter zelf aan het denken over haar besluit. Uiteindelijk vind ik wel dat de schrijfster ‘zich er makkelijk van af maakt’ wanneer Esther een miskraam krijgt. Hierdoor valt het dilemma weg en voelt het bijna als een ‘eind goed, al goed’. Ik had het einde van het verhaal sterker gevonden als Esther in het verhaal wél een bewuste keuze had gemaakt, of dat nu was om het kindje te houden of een abortus te laten plegen.
Wat ik verder nog positief vond aan het boek is dat het onopvallend de woordenschat van de lezer probeert uit te breiden, door verschillende woorden nader uit te leggen, zoals: Esther gooit een stok en Bob rent er achteraan. ´Apport’ roept Esther. Dat bekent: breng de stok terug. (16 & zwanger, p. 62) en Oma’s slaapkamer is piepklein. Er staat ook geen gewoon bed in; dat zou niet passen. Oma slaapt in een soort kast in de muur; een bedstee. (16 & zwanger, 35). Een goede manier om jongeren bekend te maken met woorden die minder vaak voor komen. Ik sluit me dan ook bij Fleur aan dat het voor ons als aankomende docenten goed is om kennis te maken met Makkelijk Lezen boeken, om deze in de toekomst aan onze leerlingen te kunnen aanraden.
Tot slot nog een korte opmerking over de tekeningen in het boek. Tekeningen kunnen een waardevolle toevoeging zijn bij verhalen en ik denk ook zeker bij Makkelijk Lezen boeken. In dit geval vond ik de tekeningen in het boek echter alles behalve aansprekend en op pagina 22 ook onjuist; op de tekening zit oma in de trein en staat Esther op het perron, terwijl dit in het verhaal omgekeerd is. Hierdoor schieten de tekeningen hun doel voorbij.