Ik zoek een woord - Mieke ter Voert

Hans en Monique Hagen (2013) Ik zoek een woord, Amsterdam, Querido
Bekroond met een Zilveren Griffel in 2014

In Ik zoek een woord hebben Hans en Monique Hagen 167 gedichten over taal verzameld, om ‘van A tot Z te verslinden’ (Ik zoek een woord, covertekst). De gedichten zijn geschikt voor iedereen van 9 tot 99 jaar. In de bundel zijn gedichten opgenomen van 109 dichters, waaronder het schrijversechtpaar zelf. Veel bladzijden worden opgesierd door illustraties van Deborah van der Schaaf.

Hans en Monique Hagen zeggen in de flaptekst dat deze gedichten als een feestelijke slinger aan elkaar geregen zijn. Ik kan me hier absoluut in vinden. Het was een feestje om deze bundel te lezen. Ik sloeg maar wat graag steeds een bladzijde om, om te ontdekken wat het volgende gedicht mij zou brengen. De doelgroep is ‘iedereen van 9 tot 99 jaar’. Ik weet niet of kinderen vanaf 9 jaar alle gedichten in deze bundel zullen begrijpen of kunnen interpreteren. Deze doelgroep is zo ruim doordat er gedichten zijn opgenomen uit de jeugdliteratuur maar ook uit volwassenenliteratuur. Als voorbeeld hiervoor het gedicht op pagina 51:

Moeilijke oefening

stel je eens
een gedicht voor,

zwart op wit.

lees nu eens
enkel het wit.


Sylvie Marie

(Ik zoek een woord, p.51)

Wat direct in mij opkomt is: “Dat kan toch helemaal niet?” Als volwassene vind ik het al lastig om hier ‘iets’ in te zien, een kracht of schoonheid van dit gedicht. Laat staan dat kinderen hier iets mee kunnen. Ik denk dat ze snel de bladzijde om zullen slaan.

Ik zoek een woord leest lekker weg. Veel van de gedichten zijn kort, waardoor je er snel doorheen bladert. Wat niet noodzakelijk is bij gedichten is dat ze rijmen, en dat is ook terug te zien in deze bundel. Veel gedichten rijmen, maar net zoveel gedichten rijmen niet. De verzameling gedichten is veelal luchtig van aard. Om dit luchtige te illustreren deel ik meteen twee gedichten.

Chinees

Schaatsertjes met inktvoetjes
op papierwit ijs
en toen is het Chinees ontstaan

Ruth Koops van ’t Jagt

(Ik zoek een woord, p.92)

Snelheid

Als ik het woord
brood lees
hoe snel ga ik
dan van de
eerste naar
de tweede o?

En als ik het schrijf?

K. Schippers

(Ik zoek een woord, p.24)

16 & zwanger Wat nu? - reactie op recensie van Fleur Metzemaekers door Mieke ter Voert

Hoefnagel, M. (2006) 16 & zwanger wat nu? Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

Tussen de colleges door op de HAN hebben Fleur en ik een keer zitten ginnegappen over het boek 16 en Zwanger van Marian Hoefnagel. Deze melige bui heeft ertoe bijgedragen dat ik ook voor dit boek heb gekozen als ‘makkelijk lezen’-boek. 

Ik ben het gedeeltelijk eens met de manier waarop Fleur het boek omschrijft. Aan de ene kant roemt ze de eenvoudige schrijfstijl met korte zinnen en weinig bijvoeglijke naamwoorden. Aan de andere kant heeft het verhaal weinig indruk op haar gemaakt. Ik heb tijdens het lezen mijn eigen beleving buiten beschouwing gelaten. Dit is geen boek dat ik voor mijn ontspanning zou lezen, maar puur om me in te leven in de doelgroep.

Daarom kan ik Fleurs advies echter wel beamen: het zou voor volwassenen en zeker voor docenten goed zijn om een keer (of vaker) een dergelijk boek te lezen. Ik had er geen idee van hoe zo’n boek met eenvoudig taalgebruik op mij over zou komen en ik moest ook wel even wennen in het begin. Het onderwerp dat besproken wordt is (jammer genoeg) geschikt voor de doelgroep. Op je zestiende al met iemand in bed belanden, onveilige seks hebben en daarvan zwanger raken. Ik moet er niet aan denken, maar helaas gebeurt het wel en daarom is het goed dat er boeken zijn over dergelijke onderwerpen.

In het verhaal blijkt dat hoofdpersoon Esther niet goed overweg kan met haar moeder en daarom een tijdje naar haar oma toe gaat om haar grote probleem te bespreken. Net als Fleur vind ik het goed gekozen van de schrijfster om de oma hierin een neutrale rol te geven. Dit verwachtte ik als volwassen lezer eigenlijk ook wel. Aangezien Esther bij haar eigen moeder niet terecht kan zou het wel heel sneu zijn als het tripje naar oma ook voor niets zou zijn. De oma treedt op als wijze, objectieve buitenstaander die Esther helpt om zelf haar gedachten op een rijtje te krijgen. Ik denk dat je als tiener met zo’n enorm dilemma heel erg behoefte hebt aan zo iemand.

Wat ik jammer vind is dat er, na zoveel gedachtewisselingen en gesprekken over de zwangerschap, aan het einde van het verhaal door de schrijfster voor wordt gekozen om de hoofdpersoon een miskraam te laten krijgen. De weg van de minste weerstand. Fleur omschrijft deze gebeurtenissen als de enige spanning in het verhaal. Dit is een manier om er naar te kijken, maar ik vind eigenlijk het hele verhaal voor zo’n jonge meid een avontuur op zich. Ik heb de spanning niet gemist en vond het juist een anticlimax dat het zo eindigde. Het dilemma was in een klap weg en daarmee het probleem ook. Zo zal het lang niet altijd gaan in de werkelijkheid, bij eventuele jonge vrouwelijke lezers van dit verhaal. Een gemiste kans van de schrijfster om de lezer mee te nemen die andere weg in: de weg van de meeste weerstand. Een weg met drie keuzes die Esther zelf had bedacht: de baby weghalen, de baby weggeven of de baby houden.

John Green: Een weeffout in onze sterren - Reactie op recensie van Eva Rodigas door Mieke ter Voert

Green J., 2012, Een weeffout in onze sterren. Rotterdam, Lemniscaat.

In haar recensie van ‘Een weeffout in onze sterren’ is Eva heel lovend over het boek. Ze benoemt vele positieve aspecten van het verhaal. In een aantal daarvan kan ik mij vinden. Hoe Eva het volgende beschrijft: “  is exact wat ik ervoer tijdens het lezen. Ik leefde erg mee met Hazel en dan voornamelijk haar fysieke ongemakken. Dit wordt zeer realistisch beschreven in het verhaal.

De humor die in het verhaal zit kan ik ook erg waarderen. In de grapjes die Hazel, Augustus en Isaac maken zit zelfspot en dat vind ik heel dapper. Ik zou niet weten hoe ik me zou voelen en gedragen als ik weet dat ik aan een ziekte lijd waaraan ik jong zal overlijden. Ik vind het bewonderenswaardig dat zulke jonge mensen daar zo stoer mee omgaan. Ze leggen zich neer bij hun lot (want wat kun je anders?), maar proberen er nog wel echt iets van te maken en dat met een grote glimlach en dikke knipoog.

Wat ik mij afvraag is in hoeverre jongeren die dit boek lezen, zich kunnen voorstellen hoe het is om op die leeftijd doodziek te worden. Zeker voor kinderen die nog niet zoveel hebben meegemaakt in hun leven zal dit een heel heftig boek zijn. Ik denk dat veel jongeren zo’n verdrietig verhaal snel naast zich neer willen leggen en weer overgaan tot de orde van de dag. Het zal wellicht nog even blijven rondspoken in hun gedachten, maar het blijven pubers die leven met de dag en niet te ver vooruit denken of kijken. 

Vaak als er nare dingen gebeuren in je directe omgeving, worden er dingen gezegd als: “Geniet van de kleine dingen” en “Het kan zomaar afgelopen zijn”. Hier sta je dan ook echt wel even bij stil, maar als het niet écht heel dichtbij komt dan draait de aarde gewoon door en zit je zo weer in die ‘alledaagse sleur’. Of dit boek bij jongeren dus veel zal bijdragen aan de bewustwording van de rijkdom die je bezit als je gezond bent, weet ik zo net nog niet.

‘Een weeffout in onze sterren’ is in mijn ogen een geschikt boek voor middelbare scholieren. Daarnaast denk ik ook dat volwassenen het met plezier (al is dat in deze context misschien niet helemaal het gepaste woord) zullen lezen. 

Kluun: Komt een vrouw bij de dokter - Reactie op recensie van Liza Uijting, door Mieke ter Voert

Kluun, (2003), Komt een vrouw bij de dokter, Amsterdam: Rainbow

'Komt een vrouw bij de dokter' heb ik ooit gelezen omdat het een enorme hype was. Het duurde bij mij alleen drie jaar voordat ik mee wilde doen aan de hype. In 2006 heb ik het boek gekocht (eenendertigste druk). In die tijd maakte ik in mijn eigen familie een ziekteproces mee rondom kanker. Dit boek lezen gaf mij de kans om mijn eigen gevoelens en gedachten op een bepaalde manier een plek te geven. Ik herken veel in het verhaal van Stijn en Carmen. Met name in dat van Carmen.

Nu ik voor het schrijven van een reactie op Liza’s recensie nog eens door het boek blader, valt me op dat het veel hoofdstukken bevat en dat deze kort zijn. Vaak slechts drie pagina's per hoofdstuk. Dit is iets wat ik vaak erg prettig vind aan een boek. Het houdt de vaart erin. Liza noemt 'Komt een vrouw bij de dokter' een luchtig en geestig boek. Luchtig is het onderwerp zeker niet, maar de manier waarop Kluun het leven van Stijn en Carmen beschrijft, eigenlijk zijn eigen leven, is wel ‘te doen’. Ik kon steeds goed voor me zien hoe alles eruit zag, er worden geen doekjes om gewonden, hoofdpersonen zeggen waar het op staat en soms is het lekker plat.

Het leven dat Stijn leidt, roept, zoals Liza in haar recensie al beschrijft, verschillende gevoelens op. Het is best tegenstrijdig. Enerzijds kan ik me goed voorstellen dat iemand als Stijn een uitvlucht zoekt uit de steeds verslechterende situatie van zijn vrouw en hun leven samen. Ergens kan ik begrip opbrengen voor zijn acties en voel ik met hem mee. Anderzijds veracht ik zijn gedrag en kan ik Stijn wel schieten. Hierin ben ik het dan ook eens met Liza.

Het schelden met kanker waar Liza haar recensie mee afsluit is iets wat mij in mijn stage/werk ook opvalt. Het woord kanker klinkt hard en confronterend, het roept haast meteen een bepaald beeld bij je op. Zoals het schelden met kanker in het boek gebeurt, stoot het mij niet tegen de borst. Dit komt doordat het de ‘ervaringsdeskundigen’ zelf zijn die het doen. Daarom kan ik me best voorstellen dat het ontzettend oplucht om die vreselijke rotziekte juist te gebruiken als je even een potje wilt schelden. Dat komt op mij anders over dan wanneer iemand die eigenlijk niet weet waar hij het over heeft, scheldt met kanker en daarmee (per ongeluk) iemand uit het niets ermee confronteert. Dat kan kwetsend zijn. Ik vergelijk het maar met grapjes over een geamputeerd been. Je kunt in dat geval beter jezelf een mankepoot noemen dan dat iemand anders daarmee grappig probeert te zijn. Een beetje zelfspot kan geen kwaad. Desalniettemin keur ik het niet goed dat het woord kanker te pas en te onpas wordt gebruikt als scheldwoord.

Om af te sluiten kan ik net als Liza het boek aanraden aan jongeren vanaf 15/16 jaar, omdat het een heel treffend beeld schetst van wat een ziekte als kanker met mensen doet.

Fatale Liefde - Mieke ter Voert

Fatale Liefde, Carry Slee (1e druk 2010), Amsterdam: Carry Slee en FMB Uitgevers

Samenvatting

Amber en Liz zitten op de kunstacademie en dromen van een eigen modezaak. Als op een dag de tante van Amber overlijdt, komt hun droom ineens een stuk dichterbij: Amber erft 30.000 euro.
Liz heeft een relatie met Djawad, die gevlucht is uit Iran. Tijdens die vlucht raakte hij gewond en moest hij een operatie ondergaan. Hierdoor denkt hij dat hij onvruchtbaar is. Als Liz op een dag zwanger blijkt te zijn, breekt de hel los. Liz denkt dat Djawad haar laat zitten en hij denkt op zijn beurt dat Liz is vreemdgegaan.
Ondertussen ontmoet Amber de rijke, charmante Leon, waar ze al snel verliefd op wordt. Hij zegt een mooie baan in de tv-wereld te hebben en bakken met geld te verdienen. Eigenlijk is Leon een gevaarlijke oplichter die het huis en de auto van zijn neef gebruikt wanneer die in het buitenland zit.
Liz vindt dat het nu niet de tijd is om moeder te worden en ze besluit een abortus te ondergaan. Bijna op hetzelfde moment komt Djawad erachter dat hij helemaal niet onvruchtbaar is.
Terwijl dit zich in Nederland afspeelt, zit Liz met Leon in Frankrijk. Daar weet hij haar 25.000 euro afhandig te maken, zogenaamd om een klant te betalen. Het zit Liz niet lekker dat ze haar erfenis bijna helemaal kwijt is, maar toch helpt ze Leon. Djawad komt er samen met zijn broer Youssef achter dat de villa waar Leon zogenaamd woont, helemaal niet van hem is. Ze waarschuwen de politie en proberen Liz en Leon op te sporen. Leon krijgt argwaan en na een paar angstige uren voor Liz komen ze uiteindelijk op Brussel Airport aan. Daar stapt Leon op het vliegtuig naar Nairobi en Liz komt gelukkig weer veilig terug naar huis.
Liz en Amber besluiten hun droom te blijven najagen en gaan door met plannen maken voor hun bedrijfje. Liz en Djawad vinden elkaar uiteindelijk weer terug en gaan de toekomst samen tegemoet.

Recensie

Eigenlijk vond ik Fatale Liefde een heel voorspelbaar boek. Je voelt al vrij snel aan hoe de rollen verdeeld zijn en wat er zeer waarschijnlijk met wie gaat gebeuren. De twee hoofdpersonen Liz en Amber vullen elkaar aan in dit verhaal. Wat hen met elkaar verbindt is dat ze op de kunstacademie zitten en samen een huis delen. Liz heeft een relatie die zeer voorspoedig lijkt te verlopen en Amber ontmoet aan het begin van het verhaal een man. Als lezer gunde ik het Amber ook om iemand te ontmoeten. Dat het dan nou net zo’n gladde jongen moet zijn met een mooi hoofd en snelle auto… Ik vind dat ietwat voorspelbaar. Aan die karakterschets voel je al dat het niet zomaar een verliefdheid zal worden. Anderzijds: als het een doodnormale jongen zou zijn met goede manieren dan zou het ook niet veel toevoegen aan het verhaal. Er moet dus wel iets misgaan tussen die twee.

Eindelijk actie - Mieke ter Voert

Eindelijk actie, Jacques Vriens (1^e druk 1990), Vroege Lijsters 2014, Houten, Uitgeverij Uniebroek

Samenvatting

In het verhaal wordt Boris gevolgd, een 15-jarige jongen met typische puberproblemen: puistjes, ruzie met zijn ouders, een irritant broertje, verliefdheden en vervelende leraren. Er gebeuren veel dingen in Boris’ leven. De ouders van Boris proberen met het Handboek Pubers het gedrag van hun zoon voortdurend te verklaren en dit komt Boris de neus uit. Op een feestje zoent hij eindelijk met Sascha, waar hij al lange tijd stiekem verliefd op is. Boris verklaart haar de liefde, maar is zij ook verliefd op hem? Als Boris op een dag thuis komt van school heeft zijn moeder de shag onder zijn bed ontdekt en dan breekt de hel los in huize Van der Velden. Boris besluit dat zijn leven drastisch moet veranderen: hij wil gerespecteerd worden en daarom moet hij een daad stellen. Tegenover de school zit een slagerij die reclame maakt voor speklappen. Het lachende varken op het reclamebord brengt Boris op een idee. Hij zal in actie komen tegen de bio-industrie. Samen met zijn vrienden beraadt hij een actie om de varkens in een megastal in de buurt te bevrijden.

Recensie

Eindelijk actie is een makkelijk te lezen boek met enerzijds voorspelbare, herkenbare onderwerpen voor pubers: verliefdheden, puistjes, leraren, ouders. Anderzijds heeft het boek een verrassende invalshoek door in te zoomen op de bio-industrie. Ik heb dit boek in één keer uitgelezen en dit komt door de afwisseling tussen die aspecten: herkenbaar/voorspelbaar en verfrissend/spannend.