Reactie op recensie Fleur
Metzemaekers door Astrid Leeuwestein.
Hoefnagel, M. (2006). 16
& zwanger: wat nu? Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren.
16 & zwanger gaat over Esther die worstelt met haar ongewenste
zwangerschap. Om na te denken over haar ongeboren kind gaat ze een tijdje bij
haar oma logeren, in de hoop de juiste beslissing te kunnen nemen: het kind
houden, afstaan of een abortus. Het boek is onderdeel van de Reality reeks en
deze naam zegt het al: de boeken uit deze serie gaan over realistische
problemen waarmee jongeren te maken kunnen krijgen. De reeks is speciaal
geschreven voor vmbo- en praktijkschoolleerlingen die moeilijk lezen.
Toen Fleur het boek mee had genomen naar college, ontstond er in de klas
vooral veel hilariteit om het simpele taalgebruik en de niet zo geslaagde
illustraties bij het verhaal. Toch besloot ik het boek te lezen, omdat door die
hilariteit ook mijn nieuwsgierigheid was gewekt. Bovendien heb ik er best moeite
mee me te verplaatsen in leerlingen die niet zo gemakkelijk lezen.
Ik ben het met Fleur eens dat de auteur het verhaal erg rechttoe rechtaan
vertelt. De zinnen zijn nauwelijks langer dan acht à tien woorden en het vocabulaire
is erg beperkt en simpel. Naar mijn idee
soms iets te simpel: “Samen maken ze
groentesoep. Samen bakken ze stokbrood. Samen maken ze pudding met bessensap.
En samen eten ze alles op” (p.33). Verder zijn sommige passages echt te
kinderachtig voor pubers, bijvoorbeeld in de opsomming van oma’s dieren: ”Oma heeft veel dieren. Wel tien. Bob, de
hond. Muis, de kater. Minoes en Moortje, de poezen. Dan is er nog een oude
pony: Pon. Pon staat meestal in de schuur” (p.23).Deze alinea had ook
rechtstreeks uit een voorleesboek voor kleuters kunnen komen. Dat jongeren
moeilijk lezen, wil nog niet zeggen dat ze kinderachtig zijn. Het staat
bovendien in een vreemd contrast met het heftige onderwerp van het boek.
De auteur wekt met de titel en de flaptekst de suggestie dat het
hoofdthema Esthers zwangerschap is. Toch komt de zwangerschap niet veel ter
sprake en vind ik het door de schrijfster erg zwak uitgewerkt. Fleur noemt in
haar recensie een aantal passages die verwijzen naar zwangerschapskwaaltjes,
maar veel verder dan misselijk zijn komt de schrijfster niet. Esthers
keuzemogelijkheden (houden, afstaan en abortus) worden wel genoemd, maar ze
worden nauwelijks ondersteund door uitleg en argumenten. De uiteindelijke miskraam van Esther vind ik net
als Fleur jammer en een zwaktebod. Het komt op mij over alsof hier is gekozen
voor een oplossing die geen controverse veroorzaakt. Ik had het sterker gevonden
wanneer Esther na gesprekken met haar oma en haar ouders een weloverwogen
keuze had gemaakt. Ze voert die gesprekken overigens wel, maar erg kort en
oppervlakkig. Wat mij daarentegen wel aansprak, was dat Esther en Joris er
elkaar op wijzen dat de zwangerschap de schuld van hen allebei is en dat zij
allebei verantwoordelijkheid hadden moeten nemen om veilige seks te hebben. In
het dagelijks leven wordt dat naar mijn mening toch iets te vaak bij de vrouw
neergelegd.
Hoewel de zwangerschap als hoofdthema is bedoeld, vond ik het vooral een
geschiedenisles van oma aan Esther. Haar oma praat uitgebreid over het
dagelijks leven toen zij jong was. Daarnaast vertelt zij veel over de maatschappelijke
rol van vrouwen tijdens haar jeugd in vergelijking met nu. Ook haalt ze
voortdurend Esthers vrijgevochten moeder Marlies aan als feministisch
voorbeeld: “Marlies trouwde niet. Marlies
kreeg geen kinderen. Dat vond opa maar niks. Hij zag niet goed Marlies het
deed. Toen ze klaar was met haar studie, kreeg ze een heel goede baan. Bij de
krant, waar ze al werkte. Ze kocht een leuke flat, helemaal alleen zonder man”
(p.73). Ik juich het toe dat de auteur over de positie van vrouwen
schrijft, maar ze had meer voor jonge meiden betekend wanneer ze het thema
tienerzwangerschap beter had uitgewerkt.
Al met al een niet erg geslaagde poging om moeilijk lezende jongeren aan
te spreken. Gezien de titel had ik meer verwacht dan een meisje van zestien dat
een makkelijk bedachte miskraam krijgt en vanwege enorme sneeuwval met een
arrenslee naar het ziekenhuis moet. Really?? De naam Reality reeks dekt hier toch echt de lading niet.
