Wraak - Daniëlle Bakhuis

Recensie door Astrid Leeuwestein.

Bakhuis, D. (2011). Wraak. Amsterdam: Ploegsma.

Samenvatting

Als Frederique het uitmaakt met de populaire Sven, wordt hij zo boos dat hij een bikinifoto van haar op internet zet en haar op zijn vlog belachelijk maakt. Frederique is zo gekwetst dat ze zint op wraak. Op haar Hyves plaatst ze een foto van een kotsende Sven, waarna hij op zijn beurt een contactadvertentie aanmaakt onder haar naam. Zo blijven de twee wraak nemen op elkaar, tot het uit de hand loopt en Sven het online dagboek van Frederique aan de hele school doorspeelt. Frederique heeft hier geen antwoord meer op en besluit de strijdbijl te begraven. Sven zal echter nooit te weten komen dat ze toch nog een laatste keer wraak heeft genomen: ze heeft zijn dure tandenborstel in het studentenhuis van haar zussen door de toiletpot gehaald voor ze die aan hem teruggaf.

Recensie

Vervang in Wraak Hyves door Facebook of Instagram en het boek is zeer actueel en realistisch. Iedereen kent inmiddels de gevaren van social media: wat plaats je wel en wat niet? Zijn je foto’s, filmpjes en wachtwoorden wel veilig? Wraak laat zien hoe een ogenschijnlijke onschuldige break up tussen twee pubers uitdraait op een ware oorlog op social media. De acties van Frederique en Sven zijn soms wat gezocht, maar het laat wel zien hoe snel iemands reputatie geschaad kan worden en hoeveel pijn het iemand kan doen. Frederique wordt in Wraak door de hele klas uitgelachen en buitengesloten, waardoor ze nauwelijks meer naar school durft. Ik denk dat het goed voor pubers is dit boek te lezen, zodat ze zich realiseren hoe erg iemand door pesterijen op social media beschadigd kan raken.

Het personage Frederique is duidelijk de underdog van de twee: niet knap en nauwelijks vrienden op school. Ze is een beetje een grijze muis. Sven ‘the men’ daarentegen is de knapste en coolste jongen van de school en dat weet hij ook. Vanaf het begin van hun verkering is hij al onaardig tegen Frederique, waardoor je snel een hekel aan hem krijgt. Zo zegt hij als hij haar net voor het eerst gezoend heeft: “Dat van net hè. Dat hoeft niet iedereen te weten, toch?” (p. 30). Ook vertelt hij nooit over haar op zijn dagelijkse vlog: “Ik ben niet gek, ik zou zeker gaan vertellen dat ik een vriendin heb. Weet je hoeveel vrouwelijke fans ik daarmee verlies?” (p.17). Na zulke uitspraken weet je al vroeg in het boek dat deze jongen slecht nieuws is en dat hij Frederique alleen maar gebruikt wanneer het hem uitkomt. De sympathie van de lezer komt daardoor direct bij Frederique te liggen, helemaal omdat zij in het eerste hoofdstuk zo sterk is hem te dumpen.

Toch verandert dat gedurende het lezen. Frederique stort zich als een bezetene op haar missie om Sven terug te pakken, maar hij is haar steeds een stap voor. Ik hoopte alleen maar dat ze snel zou ophouden met haar acties, want het begon behoorlijk sneu te worden. Ze wordt neergezet als slachtoffer voor wie je sympathie koestert en begrip hebt, maar door haar kinderachtige gedrag verandert ze in een vervelend slachtoffer. Sven wordt overigens alleen maar nog gemener en arroganter dan hij al was, waardoor op het eind twee vervelende personages overblijven die allebei niet inzien dat hun gedrag niet door de beugel kan.

Daniëlle Bakhuis weet met Wraak qua taalgebruik de juiste toon te raken. De dialogen zijn vlot en geloofwaardig, al slaat ze soms met grappig bedoelde opmerkingen de plank mis: “Weet je, jij kan er ook niets aan doen, dat toen boven de karaktertrek “aardigheid” werd uitgedeeld, jij net even aan het pissen was. Da-haag, Sven” (p.8). Bakhuis gebruikt overigens weinig clichématige uitdrukkingen, waardoor Wraak het niveau van het gemiddelde jeugdboek ontstijgt. Door de stijl van de auteur en het actuele thema is Wraak een prima boek om in bijvoorbeeld klas 1 en 2 te gebruiken bij een project over social media of pesten.

Afblijven – Carry Slee en Maria Peters (filmeditie)

Reactie op recensie Hendrik Meijer door Astrid Leeuwestein.

                                                           

Slee, C. & Peters, M. (2009). Afblijven: De filmeditie (30^e druk). Houten: Van Holkema & Warendorf.

Samenvatting

Melissa droomt van een danscarrière en dit lijkt werkelijkheid te worden wanneer ze auditie mag doen voor de nieuwe clip van Brainpower. Daar ontmoet ze Jim, die haar een xtc-pil aanbiedt tegen de zenuwen. Vanaf dan ziet beste vriend Jordi haar nauwelijks meer. Melissa zit alleen nog maar bij Jim thuis te chillen en drugs te gebruiken. Daardoor gaat het van kwaad tot erger: spijbelen, stelen, dealen en uiteindelijk loopt ze zelfs weg van huis. Na weken vindt Jordi Melissa terug op een houseparty, waar ze net op dat moment bewusteloos van de xtc wordt afgevoerd naar het ziekenhuis. Jordi wil koste wat kost bewijzen dat Jim de schuldige is van alle ellende en uiteindelijk lukt hem dat ook. Als Melissa ontslagen is uit het ziekenhuis en weer terug is bij haar ouders, beseffen de twee dat ze meer voor elkaar voelen dan vriendschap.

Reactie

Net als bij Hendrik kwam tijdens mijn stage het boek Afblijven aan bod tijdens Nederlands. Ik heb er daarom voor gekozen het boek ook zelf te lezen. Later heb ik nog de filmeditie gelezen, zodat ik goed kon aansluiten op Hendriks recensie. Regisseur en scenarioschrijfster Maria Peters bewerkte het oorspronkelijke Afblijven tot deze speciale uitgave. Het verhaal is gemoderniseerd en wijkt op sommige punten iets af (de personages roken bijvoorbeeld niet meer aan de lopende band), maar de essentie van het boek is bewaard gebleven.

Ik deel Hendriks mening dat de personages erg realistisch zijn. Carry Slee en Maria Peters weten de dynamiek van de groep vrienden treffend neer te zetten. Typische zaken waar pubers mee worstelen zoals onzekerheid, populariteit, geroddel, loyaliteit, jaloezie en ontluikende liefde zorgen ervoor dat de verhoudingen soms flink op scherp worden gezet. Door hun constant wisselende emoties gaan de personages echt leven. Niet alleen Jordi en Melissa, maar ook Fleur en Toine worden echte personen door hun herkenbare pubergedrag.

Wat minder realistisch is, is het drugsgebruik van Melissa. Lil’ Kleine en Ronnie Flex rappen in hun recente hit Drank en drugs dan wel "alle tieners zeggen ja tegen mdma", ik ben het met Hendrik eens dat een meisje als Melissa wel erg gemakkelijk aan xtc komt. Het lijkt me verder zeer onwaarschijnlijk dat iemand onder invloed van xtc beter in staat is een strak ingestudeerde choreografie uit te voeren. Ik kan me ook niet voorstellen dat iemand doordeweeks overdag of zelfs op school een pil zou slikken. Bovendien is xtc is bij uitstek een partydrug en niet verslavend zoals cocaïne. Wellicht dat een snuivende tiener te heftig zou zijn voor het boek en Carry Slee het met xtc iets minder schokkend heeft willen maken. Helaas doet dat wel afbreuk aan de geloofwaardigheid. Het is goed dat het boek waarschuwt voor de gevaren van drugsgebruik, maar wees dan wel realistisch. De doorsnee leerling zal er geen vraagtekens bij zetten, maar streetwise pubers zullen erom lachen.

Toch vond ik het boek erg spannend. Het verhaal wordt grotendeels verteld vanuit Jordi’s perspectief, waardoor je net zo min als hij weet waar Melissa is als ze is weggelopen. Ik kon net als Hendrik zijn wanhoop en angst goed voelen en wilde net zo graag als Jordi weten hoe het met Melissa ging. De schrijfster zet de lezer nog even knap op het verkeerde been, wanneer Jordi in het ziekenhuis aankomt en hoort dat er een meisje van zestien aan de gevolgen van vervuilde xtc is overleden: “Frank kijkt Jordi aan. ‘Ze heeft het niet gehaald,‘ zegt hij zachtjes.[…] ‘Het was zo’n lieve meid. Je snapt die ouders niet. Waarom hebben ze niet beter voor Mette gezorgd?” (p.134). Gelukkig bleek dit Melissa niet te zijn, maar later loopt de spanning opnieuw enorm op wanneer ze alsnog in het ziekenhuis belandt.

Het nadeel van Jordi’s perspectief is dat Melissa uit beeld verdwijnt als ze is weggelopen. Hierdoor blijft het gokken naar haar gedachten en gevoelens. Ik had het wel interessant gevonden om te lezen wat ze dacht en voelde toen ze van huis weg was en wat de drugs bij haar teweegbrachten. Ik denk overigens wel dat ik Melissa dan minder aardig had gevonden. Nu doet ze wel foute dingen, maar doordat je als lezer door Jordi’s roze bril naar haar kijkt, blijft ze toch sympathiek. Misschien is het einde vreselijk cliché, maar je gunt Jordi en Melissa hun liefde voor elkaar.

Recensie door Fleur Metzemaekers - Arend van Dam - Echte helden zwijgen niet

Dam, Arend van, (2008), Echte helden zwijgen niet, Uitgeverij Van Holkema en Warendorf: Houten

Samenvatting
Stijn, Morris en Karim zijn drie beste vrienden en gaan naar de brugklas. De laatste dag van de vakantie en voordat ze naar hun nieuwe school gaan, gebeurt er iets vreselijks....

Stijn woont op een boerderij, iets verder fietsen van school dan Morris en Karim. Morris stelt voor de vader van Stijn te helpen de stenen achter de boerderij in het maisveld op te ruimen. Daar stuiten ze op een hoop bijzondere stenen. Stijn is erg geïnteresseerd in  stenen en archeologie. 'Zwerfkeien, botten, bouten, moeren, scherven, houtstronken; er is van alles te vinden.' (Echte helden zwijgen niet, p. 15). 
In plaats van de stenen in een zak te doen besluiten ze er een wedstrijdje mee te gaan steen werpen. Stijn twijfelt, maar wordt al snel door de andere twee overgehaald,

'Stijn aarzelt. Hij kijkt naar zijn vrienden. Die staan alweer met nieuw werpmateriaal in de aanslag. Karim met een platte scherf. Morris met iets bruins. Is het een zwerfkei? Een klomp ijzererts? Verroest metaal? 'Maar er komen auto's aan,' zegt Stijn. Morris kijkt hem minachtend aan. 'Wat ben jij toch een watje. Kom op, alle drie tegelijk.' En Stijn doet wat hij moet doen. Net als de anderen tilt hij zijn hand op. Alle drie zwaaien ze hun arm zo ver mogelijk naar achteren. Hun armen maken vaart en laten los. Maar tot Stijns schrik klinkt er nu geen plons of het geluid van brekend steen, maar het geluid van piepende banden en een harde knal.  'Wegwezen!' schreeuwt Morris.' In de verte klinkt het geluid van een sirene. Een politiewagen? Toch geen ambulance?' Echte helden zwijgen niet, p. 16)

Er is een ongeluk gebeurt. Maar Stijn, Morris en Karim spreken af dat ze hun mond erover houden. Naast dit geheim, wat steeds groter wordt, speelt er bij Stijn nog veel meer. Zo is hij onzeker over de brugklas en over een eventuele verhuizing. En houdt Roos, het leuke meisje dat hij nog kent van de basisschool hem in gedachten ook bezig.

Recensie
Op de achterkant van het boek staat een leuke zin:
'Alleen voor jongens! En voor meiden die durven........' Dat was al iets wat mijn aandacht trok evenals de drukke voorkant. Ik was benieuwd naar dit boek met de mooie titel: Echte helden zwijgen niet. Een boek over vriendschap en jezelf zijn.

De schrijver heeft deze thema's echt heel realistisch, mooi en op een herkenbare manier beschreven. Het boek raakt je meteen, waardoor je verder wil lezen.
Het feit dat er iets is gebeurt waar jij en je vrienden misschien iets mee te maken hebben en je dat geheim moet houden. Bijna elk kind zal ooit met zoiets te maken krijgen. Maar wat doe je in zo'n situatie? Houd je je mond of gaat het aan je knagen en ga je het toch vertellen? Daar hoort ook angst bij, bang voor wat er gaat gebeuren als je het vertelt. Allemaal afwegingen waar je behoorlijk mee kan zitten.
Wanneer de politie op de stoep staat bij Stijn, krijgt hij het enorm benauwd:

'Stijn laat zijn skelter nog een stukje doorrollen en kijkt zijn vader vragend aan. Honderd gedachten razen door zijn hoofd. De politie komt voor hem. Hij is er gloeiend bij. De agent hoeft hem maar een enkele vraag te stellen en hij slaat door. Stijn kan niet liegen. Hij kan onmogelijk liegen. Hoe graag hij ook zou willen.'

Op dit moment weet de schrijver je mee te nemen in de gevoelens van Stijn. Je voelt letterlijk zijn angst. En vraagt je af of hij iets zal zeggen.

De grootste twijfels die Stijn heeft, en die door het hele boek als een rode draad lopen, hebben te maken met de vriendschap die hij heeft met Morris en Karim. Ze zijn al jaren de beste vrienden, maar mede door het ongeluk en het feit dat Morris altijd bepaald wat ze gaan doen gaat Stijn twijfelen. Hij wil eigenlijk niet zo zijn en hij wil ook wel eens wat te zeggen hebben. Hij voelt zich een meeloper en krijgt steeds meer het gevoel dat hij voor zichzelf en anderen op moet komen. Uit dit stukje blijkt weer eens dat Stijn een meeloper is:

'Ik weet een leuk geintje, jongens,' zegt Morris tegen Stijn en Karim. Hij wijst naar de andere kant van het schip. We verstoppen ons. Hoeven we ook niet mee te doen.'

Recensie: De jongen die zijn vader zocht - John Boyne door Juliën Reumkens

Boyne, J.(2014), De jongen die zijn vader zocht. Amsterdam – Boekerij

Samenvatting

Een zeer recent werk (2014) van de auteur van de klassieker, de jongen in de gestreepte pyjama. Het is opnieuw een ontroerend en meeslepend boek waarmee zowel jongeren als volwassenen zich uitstekend zullen vermaken. Naar mijn mening heeft John Boyne weer uitstekend werk geleverd met deze titel.
Het boek speelt zich af in de periode rondom de Eerste Wereldoorlog en beschrijft de zoektocht van de Britse jongen Alfie Summerfield naar zijn vader Georgie. Aan het begin van het boek is er nog sprake van een ‘happy family’ die samen de vijfde verjaardag van Alfie viert. Dit is echter ook de dag dat de oorlog uitbreekt (28/7/14) en alles verandert.. De sfeer slaat om wanneer Georgie besluit zich aan te melden voor het leger. Alfie’s moeder en oma doen nog verwoede pogingen om dit te voorkomen, maar Georgie is vastberaden. Als hij zich niet vrijwillig meldt, zou hij uiteindelijk toch wel gedwongen worden. Zijn gezin blijft verslagen achter... Wel zal hij trouw blijven schrijven, neemt hij zich voor. En met kerstmis zou hij vast weer thuis zijn. In het begin valt het allemaal nog erg mee, de trainingen zijn leuk en de sfeer is ontspannen. Dit verandert echter op het moment dat hij daadwerkelijk moet vechten aan het front. Al snel verandert de toon van zijn brieven en vraagt hij zich af waarom hij in godsnaam hiervoor gekozen heeft. Vanaf dat moment komen er geen brieven meer, althans dat wordt Alfie verteld. Tegen hem wordt gezegd dat zijn vader op een geheime missie is en daarom niet meer kan schrijven, hij zal wel dood zijn denkt hij bij zichzelf.. 
Iedereen in de straat heeft het moeilijk tijdens de oorlog, zo ook de familie Summerfield. Om zijn moeder bij te staan besluit Alfie om nog maar twee dagen per week naar school te gaan, voor de rest van de tijd gaat hij geld verdienen als schoenenpoetser op King’s Cross Station. Op een dag poetst hij de schoenen van een arts en door een windvlaag vliegen al zijn akten door de stationshal. Tijdens het oprapen hiervan, valt zijn oog op een wel heel bekende naam en soldaatnummer. Namelijk die van zijn vader Georgie Summerfield, 14278. EAST SUFFOLK & IPSWICH HOSPITAL. Hij was dus toch niet dood!
Alfie besluit op een geheime missie te gaan en komt erachter dat zijn vader in een ziekenhuis ligt voor mensen die krankzinnig zijn geworden door de oorlog, een aandoening genaamd shellshock. Wanneer hij de omstandigheden in het ziekenhuis ziet draait zijn maag zich om, hier kan zijn vader niet langer blijven! Hij besluit dat zijn vader terug naar huis moet…

---

Recensie
De jongen die zijn vader zocht is een titel van John Boyne, dit is natuurlijk ook de man die de klassieker de jongen in de gestreepte pyjama heeft geschreven. Onvermijdelijk zal dit boek dan ook vergeleken worden met zijn illustere voorganger. Het verschil is dat deze keer niet de Tweede, maar de Eerste Wereldoorlog de achtergrond is waartegen het verhaal zich afspeelt. Wel gebeurt dit wederom door de ogen van een jongetje, de protagonist in het verhaal, genaamd Alfie.
Met dat in mijn achterhoofd ben ik het boek gaan lezen. Ondanks dat er soms wel erg veel vergelijkingen zijn aan te wijzen zijn met De jongen in de gestreepte pyjama, vond ik ook dit een ontroerend en vermakelijk verhaal om te lezen. Het is vrij simpel geschreven, waardoor je geen enkel probleem hebt om er doorheen te komen. Ook het thema spreekt mij persoonlijk erg aan. Naarmate het boek vordert word je steeds meer geboeid door het verhaal, en toen ik er eenmaal inzat wilde ik het ook direct uitlezen. Dit komt door de korte en levendige schrijfstijl waarin hoofdstukken elkaar in rap tempo opvolgen. Je kom steeds meer te weten over het hoe en waarom van Alfie’s vader en wat er nou daadwerkelijk aan de hand is.

De scène waarin Alfie voor het eerst in het ziekenhuis komt waar zijn vader ligt, raakte mij het meest. Hij heeft totaal geen idee waar hij terecht is gekomen en schrikt zich rot, dit komt aandoenlijk over. In dit ziekenhuis liggen allemaal teruggekeerde en verwarde soldaten met psychische aandoeningen waarvan men op dat moment nog niet precies kan vaststellen wat het is. Ze worden vaak gezien als dienstweigeraars of deserteurs en worden zelfs teruggestuurd naar het front. Later wordt dit bekend als het shellshock syndroom. Vooral het feit dat je het door de ogen van de op dat moment 9-jarige Alfie ziet, zorgt ervoor dat deze keiharde werkelijkheid extra hard binnenkomt en je als lezer erg ontroert. In onderstaande passages komt de verwardheid van de patiënten en de onwetendheid van Alfie naar voren .

‘He, jij daar,’ zei de tweede man, die zijn vinger opstak alsof hij een kind in de schoolbanken was. Hij hield het boek omhoog. ‘Ze heeft een minnaar.’
‘Laat het alsjeblieft ophouden,’ zei de eerste man die met gesloten ogen voorover boog.
‘Wat moet ophouden?’
‘Haar man weet van niets,’ zei de tweede man lachend. ‘Maar ze is Frans. En je weet hoe de Fransen zijn. Die springen overal bovenop.’
De eerste man dook plotseling voorover in bed. Alfie schrok zich rot, deed de deur open en rende snel weer de gang op.
Het kreunen kwam hier vandaan; alle mannen leken verschrikkelijke pijnen te lijden.
(de jongen die zijn vader zocht, pag. 131)

‘’Zijn vader kon hier onmogelijk zijn. Niemand kon op zo´n plek blijven zonder gek te worden. Terug op de gang hapte hij naar adem en dacht hij even dat hij moest overgeven.’’
(de jongen die zijn vader zocht, pag. 133)

In dit hoofdstuk wordt pijnlijk duidelijk welke verschrikkelijke gevolgen de oorlog had voor vele soldaten, en dan zijn zij nog degenen die levend zijn teruggekomen. Ik vond dit een van de meest aangrijpende passages uit het boek en deze scène zal ook de leerlingen raken. Ze worden hier keihard met de neus op de feiten gedrukt.

Het boek is geschreven voor leerlingen van 12 jaar en ouder en wat mij betreft zeer geschikt voor deze doelgroep. Leerlingen ontwikkelen kennis van de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog en het fenomeen shellshock. Met mijn achtergrond als geschiedenisdocent zie ik genoeg mogelijkheden om de vakken Nederlands en Geschiedenis te laten samenwerken en de leerlingen actief aan de slag te laten gaan. Het lijkt me leuk om samen met de leerlingen een leerzame en creatieve opdracht te bedenken en deze uit te werken. Ik zal dit boek dan ook zeker aanraden tijdens mijn lessen!

Reactie van Fleur Metzemaekers op recensie van Julien Reumkens – Blauwe Plekken van Anke de Vries

De Vries, Anke (1992), Blauwe plekken, Rotterdam: Lemniscaat

Na het lezen van het boek Blauwe plekken van Anke de Vries kan ik me helemaal vinden in de mening van Julien. Ook ik raad dit boek aan, aan mijn leerlingen in de eerste en tweede klas. Mede door het feit dat Anke de Vries de personages heel realistisch neerzet. Je kan je helemaal inleven in de personages en voelt echt met hen mee. Zeer zeker met Judith. Als het ware kan je haar pijn voelen nadat ze mishandelt is. Zij leeft continue in angst. Het onderwerp is alledaags, zonder dat je het weet zijn er veel kinderen die dit dagelijks moeten meemaken. Tijdens het lezen raakt dat je extra. Je weet dat er kinderen zijn die dit meemaken maar omdat je het vaak niet weet, kan je niks doen.

De gebeurtenissen in het boek zijn heftig, maar ze geven wel inzicht in wat er allemaal achter verschillende deuren kan gebeuren. Het boek roept vragen op:
- Wat zou jij doen in deze situatie?
- Wie kan Judith vertrouwen?
- Gaat ze weg bij haar moeder?
Allemaal vragen waar Judith mee te maken krijgt.

Julien beschrijft de enige sympathie die hij heeft voor de achtergrond van de moeder van Judith. Ik kan me daar niet helemaal in vinden. Als je zoiets zelf hebt meegemaakt weet je als geen ander hoe erg dit is en wat voor invloed dit op je leven kan hebben. Daarbij vind ik dat je op zo’n moment zelf hulp moet zoeken en niet het leven van notabene je kind kapot moet maken.

Wat ik net als Julien fijn vond is dat de hoofdstukken kort en spannend zijn, dat leest lekker weg.
Het is niet moeilijk te lezen, maar zowel voor jong als oud geschreven. Het onderwerp is niet kinderachtig, daarom kun je het als volwassene ook prima lezen.

Eigenlijk zou iedereen dit boek een keer moeten lezen omdat het een inspiratie kan zijn om signalen, die wijzen op mishandeling , snel te herkennen. Zodat er ingegrepen kan worden. Ik zal dit boek dan in mijn klassen blijven promoten.

Recensie: Blauwe plekken - Anke de Vries door Juliën Reumkens

De Vries, Anke.(1992), Blauwe plekken, Rotterdam – Lemniscaat

Samenvatting
Het boek begint met een scène waarin de hoofdpersoon Judith wordt mishandeld door haar moeder. Judith woont samen met haar broertje en moeder in Den Haag. Bij het minste of geringste wordt ze in elkaar geslagen en dit neemt steeds ergere vormen aan. Zij doet niks goed en daarentegen is haar broertje het lievelingetje. 

Op school moet Judith telkens haar blauwe plekken verhullen met een coltrui, en gymles zit er natuurlijk ook niet in. Dan zouden ze het zeker ontdekken, dan maar weer een smoes. Op school kan ze steeds beter opschieten met Michiel, en ze komt zelfs vaker bij hem thuis. Hier ziet ze hoe het ook kan zijn binnen een gezin, niet wetend dat Michiel vroeger zelf ook is mishandeld door zijn vader in de Verenigde Staten. Judith vertrouwt hem, maar op een dag komt hij erachter dat ze verwondingen heeft. Ze verzint snel een smoes en zegt dat ze in elkaar geslagen is door jongens uit de buurt. 
Thuis krijgt haar moeder een relatie met Nico, die keer op keer geld van haar steelt. Wie krijgt hiervan de schuld en een pak slaag.. natuurlijk Judith! Wanneer haar tante Lies op bezoek komt, die normaal in het buitenland woont, krijgt ze te horen waarom haar moeder zo reageert. Ze is namelijk vroeger zelf ook mishandeld door haar oma, en zij uit haar woede en frustratie nu op Judith.
Op school begint de docent te ontdekken waarom ze zo vaak afwezig is, en ontdekt hij zelfs haar blauwe plekken. Nu weet hij het zeker, ze wordt thuis geslagen!
Vanaf dat moment komt Judith niet meer op school en Michiel besluit om haar thuis te gaan opzoeken. Daar aangekomen vertelt een buurvrouw hem dat ze halsoverkop verhuisd zijn. Enkele dagen later komt Michiel erachter dat ze nu in Leiden woont, en hij voelt zich ontzettend voor de gek gehouden. In Leiden wordt Judith opnieuw zwaar mishandeld door haar moeder en besluit ze dat het genoeg is geweest. Ze vertrekt ze met de trein richting Michiel...

Recensie
Ik had blauwe plekken op de middelbare school al een keer gelezen en kan me herinneren dat het me toen erg aangreep. Vandaar dat ik heb besloten om het nogmaals te lezen, en te kijken of mijn mening veranderd is.
Het centrale thema van dit boek is helaas aan de orde van de dag. Kindermishandeling en huiselijk geweld is iets dat vaak voorkomt zonder dat de omgeving er weet van heeft. Dit komt vaak doordat men zich schaamt voor wat er is gebeurd, of omdat men bang is voor eventuele gevolgen. In dit werk van Anke de Vries wordt de twijfel en onzekerheid op een pakkende wijze verwoord. De protagonist in dit verhaal, Judith, heeft namelijk te maken met een moeder die haar mishandelt. 
Dat begint al in de openingsscène, waardoor je meteen in het boek wordt gezogen en meeleeft met de hoofdpersoon. Uit het eerste hoofdstuk heb ik verschillende gedachten van Judith gehaald waaruit blijkt dat zij er alles aan doet om het onvermijdelijke te voorkomen en waarbij haar onzekerheid treffend naar voren komt. Ook geeft zij zichzelf overal de schuld van, iets dat vaak voorkomt bij mensen die langdurig te maken krijgen met mishandeling.

‘Wat sta je daar te kijken? Heb je niks beters te doen?’ snauwde ze in Judiths richting. Judith schoof vlug weer aan tafel. Stom om niet eerder te gaan zitten.
(blauwe plekken, pag.6)

‘Judiths hart begon te bonken. Ze had gehoopt dat ze het niet gemerkt had. Wat moest ze doen? Zwijgen of iets zeggen? Alle twee zou fout zijn, wist ze van tevoren.’
(blauwe plekken, pag.6)

‘Dat doe je express om mij te pesten. Z’n nieuwe schoenen nog wel!’ Ze trok Judith uit de douchecel en rammelde haar door elkaar.
‘Nee, mamma…’ Judiths stem was klein en wanhopig.
‘Echt niet.’
(blauwe plekken, pag. 8)

Judith probeert hier wanhopig om haar moeder te vriend te houden en een woede uitbarsting te voorkomen. Dit is een van de meest aangrijpende stukken uit het boek, omdat je als lezer echt de wanhoop en onmacht voelt van Judith. Dit trekt je als lezer vanaf het begin mee in het boek en laat je eigenlijk niet meer los gedurende het verhaal verder gaat. 

Een ander positief punt vind ik de uitwerking van de personages in het boek. Deze hebben elk een eigen achtergrond, waardoor je uitleg krijgt over het hoe en waarom van bepaalde handelingen die ze verrichten. Judiths moeder heeft bijvoorbeeld in haar eigen jeugd meerdere traumatische ervaringen gehad en omdat zij dit nooit verwerkt heeft, botviert ze nu haar frustraties op haar dochter. Ironisch en pijnlijk tegelijk omdat je hierdoor onverwachts ook iets van sympathie voor de moeder krijgt. Het valt natuurlijk niet goed te praten wat ze doet, maar iets meer begrijpen doe je het als lezer wel. Hetzelfde geldt voor Michiel, die ook een traumatisch verleden heeft met een agressieve vader. Dit bepaalt de aard van de relatie tussen Judith en Michiel in het boek. De verschillende lagen van de karakters geven het verhaal een extra dimensie. Het verhaal blijft dus niet kleven aan de oppervlakte, maar heeft diepgang. Zeker een grote plus! 

Persoonlijk vond ik het fijn dat het boek uit veel korte en spannende hoofdstukken bestond. Hierdoor blijft de vaart erin en verveel je je niet tijdens het lezen. Ook niet onbelangrijk met het oog op de doelgroep, kinderen vanaf een jaar of 12. Je bent als lezer in principe het hele boek aan het wachten op het moment dat er iemand achter haar geheim komt. Omdat dit uitblijft en je steeds meer achtergronden te weten komt, hoop je op een bepaald moment echt dat er een oplossing voor haar komt. Ik kan me herinneren dat het boek me een jaar of 10 geleden ook al gegrepen had, en dit was nu niet anders. Ik zou dit boek dan ook zeker aanraden aan mijn leerlingen. Het is dan ook niet zonder reden dat het boek in 1993 is bekroond door de Nederlandse kinderjury.

Pizzamafia - Khalid Boudou, een reactie op de recensie van Ilse Schuurmans(door Juliën Reumkens)

Boudou, Khalid.(2007) Pizzamafia. Amsterdam: Moon.

Allereerst wil ik stellen dat de recensist een treffende analyse heeft gemaakt van het boek, en er een aantal belangrijke elementen heeft uitgehaald en juist belicht. Persoonlijk vond ik het een aantrekkelijk en leuk boek om te lezen. Door de grappige dialogen en de gebeurtenissen die elkaar in rap tempo bleven opvolgen werd het nooit saai om te lezen en had ik het zo uit.

Met de meeste dingen die Ilse beschreef ben ik het eens, zo ook bijvoorbeeld het gebruik van Marokkaanse straattaal in het boek. Krachttermen als Fok! Wallah!, komen herhaaldelijk terug. Ilse schrijft hierover het volgende.

‘’  De taal en stijl zijn even wennen maar wel geloofwaardig. Het zou vreemder zijn als Haas algemeen beschaafd Nederlands zou spreken. Je hoort Brahim en Haas op deze manier echt praten en ziet de scènes voor je. Dit maakt het een luchtig boek dat je gemakkelijk leest.’’

Het klopt volledig dat het raar zou zijn als deze personen beschaafd Nederlands zouden spreken. Deze manier van schrijven geeft het boek een authenthiek karakter en zo krijg je ook het idee dat die dingen daadwerkelijk door de hoofdpersonen zo gezegd worden. Dit stoorde mij dan ook totaal niet en zorgde ervoor dat het vlot overkwam en je er gemakkelijk doorheen las. Voor boeken als schnitzelparadijs en ook pizzamafia, beide geschreven door Khaklid Boudou,  is deze schrijfstijl typerend en hoort het ook echt bij de ‘subcultuur’ die centraal staat in beide werken. Een leuk element aan dit boek dus!

Toch ben ik het niet op alle punten helemaal eens met de recensist. Zo stelt zij dat het einde eigenlijk niet echt bevredigend is en zij iets ergers had verwacht gezien de woorden die de schrijver aan het begin van het boek uitspreekt.

‘’ Gebeurd is gebeurd. Bijna alles is kapot. 
En wat nog niet kapot is, gaat straks wel kapot.’’

Ilse schrijft:
‘’De spanning die de schrijver daarmee wil oproepen, is niet helemaal in verhouding tot wat er uiteindelijk echt gebeurt. Daardoor ben je aan het eind bijna teleurgesteld dat het allemaal wel meevalt.’’

Zelf verwachtte ik echter niet dat het tot een apocalyptische einde zou komen, maar zag ik wel aankomen dat uiteindelijk de realiteitszin bij de hoofdpersonen de overhand zou krijgen. Dit omdat de hele sfeer in het verhaal voor mij niet aangaf dat het uiteindelijk ‘echt’ uit de hand zou lopen, maar eerder dat het uiteindelijk wel weer goed zou komen. Dit gevoel had ik omdat het toch gaat om een jeugdboek waarin de sfeer meer overkomt als blaffen, blaffen dan daadwerkelijk bijten. Stoerdoenerij en een grote mond, maar uiteindelijk een klein hartje. Wel ben ik het met Ilse eens dat de keuze voor bovenstaande woorden door de schrijver lichtelijk overdreven zijn. Wanneer je als lezer alleen op die woorden afgaat denk je inderdaad dat het wel eens slecht zou kunnen aflopen voor een van de hoofdpersonen. Achteraf gezien dus niet slim gekozen, maar waarschijnlijk vooral bedoeld om de lezer te triggeren.

Terugkijkend heb ik me prima vermaakt met dit werk en ben ik van mening dat het zeer geschikt is voor de doelgroep. Ondanks dat het boek een beetje oppervlakkig blijft, zijn de thema’s die worden aangesneden, zoals liefde, criminaliteit, familierelaties en het verdedigen van je ‘eer’,  zeer aansprekend voor jongeren. Daarom denk ook ik dat het vooral voor jongens een aan te raden boek is. Zij zullen het met veel plezier lezen!

recensie Eline wordt een ster van Do van Ranst, door Marijke Welten

Ranst, D. van (2010). Eline wordt een ster. Antwerpen: Manteau

van de serie "Wablieft; klare taal, goed verhaal" (verhalen in korte zinnen en gemakkelijke woorden)

recensie door Marijke Welten

Het boek bevat 122 pagina's en is ook in luisterboek verkrijgbaar.

De mevrouw van de centrale bibliotheek in Nijmegen moet even nadenken, maar schudt dan haar hoofd: "makkelijk lezen voor jongeren?, nee sorry....we hebben natuurlijk wel het makkelijk lezen plein op de kinderafdeling........ maar ja, dat bedoel je niet hè?"  Nee, dat bedoel ik niet. "Maar wacht eens, misschien bij de volwassen afdeling?"

De titel bevalt me niet echt. Maar de mevrouw staat enthousiast naast me op en neer te springen. "Ja, Do van Ranst! Die is echt goed hoor, een Vlaamse schrijver. Schrijft kinder- en jeugdboeken, en schrijft ook theaterstukken. Zie je, toch jeugd!! Ik geloof zelfs dat hij prijzen gewonnen heeft. Ja, die is echt goed!"

"Klare taal, goed verhaal" staat er op de harde kaft van het boek. Het is een 'Taalpunt-boek'.  Bijna elke zichzelf respecterende bibliotheek heeft tegenwoordig een 'Taalpunt' (in oprichting). 

De Bibliotheek Gelderland Zuid heeft er ook een: ze willen "mensen helpen met leren lezen en schrijven en het ontdekken van Nederland." Het verraadt dat ze niet verwachten dat de doelgroep vooral uit autochtone Nederlanders zal bestaan.
Ze hebben leesboeken om te oefenen, informatieboeken zonder moeilijke woorden (die bovendien niet te dik zijn), luisterboeken voorgelezen op cd, gesproken boeken op daisy-rom, en gemakkelijke tijdschriften en kranten en speelleermaterialen.
(http://www.obgz.nl/leren/nederlands-leren/taalpunt.html)

Eline wordt een ster is onderdeel van de Wablieftserie, en een 'Taalpunt-boek, niveau 2'. Ik kan nergens terugvinden wat de niveaus betekenen. De Vlaamse Wablieft-serie omvat "vlotte boeken in duidelijke taal voor volwassen beginnende lezers. De boeken zijn boeiend, spannend, ontroerend, interessant..... En geschreven door bekende auteurs." (http://wablieft.be/wablieft) Alle Wablieftboeken zijn ook in luisterboekvorm verkrijgbaar, en dat haalt me over de streep. Want voor mensen die moeilijk lezen is meeluisteren een belangrijk hulpmiddel, weet ik uit de praktijk.

Korte inhoud:

De moeder van Eline Bakker heeft alleen aandacht voor haar zwakbegaafde, lichamelijk zwaar gehandicapte broertje, Arthur. Haar vader heeft "in thuis al jaren geen zin meer"(Eline wordt een ster, p. 4). 

Eline droomt van een carrière als actrice. Als ze de hoofdrol in een film krijgt met de succesvolle acteur en regisseur Django Tack als tegenspeler, lijkt ze zeker van haar toekomst. Eline is veel op reis, het gaat goed met de opnames en..... met de liefde. Maar dan kan haar moeder de zorg voor 'Tuurke' niet meer aan en stort ze in. Met Eline uit huis, haar moeder ziek en haar vader die nauwelijks voor Arthur kan zorgen, staan ze voor de vraag: moet Arthur naar een instelling? Eline maakt een keus. 

Recensie:

Tot pagina 73 is het een eenvoudig verhaal, maar met een aardige opzet: de vriendschap die ontstaat tussen een serveerster in de brasserie van de schouwburg en Eline, de auditie, de hoofdrol, en het voortdurend moeten kiezen tussen de zorg voor haar broer Arthur en haar eigen acteertalenten. Maar vanaf bladzijde 73 begint er een zware Bouquetreeks-lucht uit het boek op te stijgen. Het thema 'voortdurende zorg voor het gehandicapte broertje' moet wijken voor het thema: 'de prins op het witte paard, die natuurlijk rekening houdt met de voortdurende zorg voor het gehandicapte broertje'. Dat is jammer, want daarmee verliest het boek aan realiteitswaarde en zeggingskracht.  Althans.... voor mij. Maar misschien begint voor de moeilijk lezende puber daar pas het spannende stuk....

""Eline!", roept hij.
"Django."
Hij zit op zijn eentje in het salon.
"Waar zijn........"
"Boven of zo", zegt hij.
"Ze zagen je aankomen en wilden ons even alleen laten".
"Fijn."
Django gaat staan. Hij kijkt me vol
verwachting aan.
Als ik vlak bij hem ben, sluit hij me in zijn
armen.
"Eline toch...", zegt hij. " (Eline wordt een ster, p. 81)

Ik weet dat veel meiden op het VMBO wel in zo'n werkelijkheid (willen) geloven. Bij dit soort boeken komen er dan ook altijd twee vragen in me op:
Komt het op de VMBO-puber-meiden niet net zo gekunsteld over als bij mij? De ervaring op mijn vorige school heeft me geleerd: bij het merendeel niet. En dat brengt me dan direct bij mijn tweede vraag? Moeten wij willen dat deze meiden (wat het is beslist geen jongensboek!) een dergelijk boek 'voor mogelijk' houden? Op die vraag heb ik (nog) geen antwoord. Het gekozen ik-perspectief en het geworstel met de kwestie of ze voor haar broertje moet kiezen of voor haar acteercarrière, maakt van Eline nog geen round character. Het blijft allemaal heel beperkt en 'plat'.

Een tweede haak aan het boek is het Vlaamse taalgebruik. Waar dat bij wat meer complexe boeken nagenoeg geen rol speelt, wordt het in boeken met eenvoudige, 'klare' taal wél een issue! Ik had daar vooraf absoluut niet bij stil gestaan. Maar woorden als 'dienster', 'job', 'inkomhal', 'komaan' en zinnen als 'hij zit op zijn eentje in het salon' (mijn onderstreping) vallen erg op in deze teksten. Op zich is het een mooi aanknopingspunt om het met leerlingen over de Vlaamse taal te hebben. Laat ze maar eens op zoek gaan naar die 'vreemde' woorden en laat ze ze maar eens vervangen door 'gewone' Nederlandse synoniemen. Maar het kan leerlingen ook irriteren en het leesplezier ontnemen. Ik zou er als docent in ieder geval op bedacht zijn dat boeken uit deze serie dus vragen kunnen oproepen.

Wel mooi vind ik de korte scenes rond Arthur. Van Ranst weet daar met enkele woorden het dilemma van de kwetsbare broer-zusrelatie neer te zetten.
"Zo, zo lief.
Hij zit in een rolstoel.
Hij kan dus niet lopen.
En hij kan ook niet praten.
Tenminste, je begrijpt hem niet.
Hij heeft een syndroom.
Welk, dat weet ik niet.
Ik weet wel dat hij de liefste broer in de hele
wereld is.
Soms sluit hij me in zijn armen.
Een kwartier lang. Soms langer.
Soms huil ik zachtjes als hij dat doet.
Weet je, hij zit zo opgesloten.
Opgesloten in die stoel.
En opgesloten in zichzelf.
Soms schaam ik me.
Dat ik zo normaal ben." (Eline wordt een ster, p. 6)

""Ik bedoel: ik ben Eline en....."
"Eline!", zegt hij.
Hij wil me zoenen.
Maar ik houd hem tegen.
"En ik ben ook Arthur", zeg ik. (Eline wordt een ster, p.101)

Als ik op de site van Do van Ranst kijk, staat Eline wordt een ster niet bij zijn gepubliceerde titels. Dat snap ik wel. Wablieft?

Reactie op: Boy 7 van Mirjam Mous (Recensie: Ida van Mazijk). – Ellen Noordraven.

Mous, M. (2009) Boy 7, Houten: Van Holkema & Warendorf.

Na het lezen van de wervelende recensie van Ida van Mazijk over het boek Boy 7 van Mirjam Mous, ben ik direct het verhaal ingedoken. In haar recensie schrijft Ida “Binnen vijftig pagina’s zit je diep in het verhaal, speur je naar antwoorden en wantrouw je alle personages, inclusief de hoofdpersoon zelf.” Het verhaal is inderdaad vanaf de eerste bladzijde pakkend omdat al direct de vraag wordt gesteld wie de hoofdpersoon nu eigenlijk is en vanaf dat moment wil je alleen nog maar verder lezen om daar achter te komen.

De opbouw van de spanning wordt versterkt door de vraag welke rol Lara, een meisje dat verdacht snel in beeld komt en wel erg behulpzaam is, speelt. Zij zegt Boy 7 niet te kennen maar tijdens een bezoek aan de pizzaria, vrij aan het begin van het verhaal, blijkt dit niet te kloppen. De serveerster herkent beiden namelijk:

 ‘Ik maak me eerlijk gezegd altijd een beetje zorgen als vaste klanten ineens niet meer komen opdagen. Dan denk ik meteen aan enge ziektes, ongelukken en sterfgevallen. Maar omdat jullie allebei niet meer kwamen, gokte ik er maar op dat jullie verhuisd waren.’

‘J-jullie?’ stamelde ik.

Lara schaamde zich blijkbaar voor mijn gestotter, ze kreeg rode vlekken in haar hals.

‘Ja, jij en je zus.’ De serveerster keek Lara vragend aan.

‘Toch?’”

(Boy 7, p. 42 - 43).

In haar recensie schrijft Ida hierover: “Vanaf dit punt is het zo klaar als een klontje dat Lara liegt over haar kennis van het verleden van Boy, maar wat ze precies achterhoudt en wat haar motieven zijn, wordt pas veel later in het boek duidelijk.” En hier heeft de recensent een punt: Lara is namelijk niet alleen de enige steun en toeverlaat die Boy 7 heeft, hij vindt haar bovendien ook leuk! Dit gegeven is voor de doelgroep denk ik ook heel aansprekend: het gevoel er helemaal alleen voor te staan.

Ronja de roversdochter – Hester Terpstra

Recensie: Ronja de roversdochter

Lindgren, A. (2007) Ronja de roversdochter. Uitgeverij Ploegsma, Amsterdam.

                                   

Samenvatting

Ronja de roversdochter gaat over Ronja die wordt geboren tijdens een stormachtige nacht in de
roversburcht boven op de berg. Haar ouders zijn de rover hoofdman Mattis en zijn vrouw Lovis. Haar geboorte zorgt voor veel geluk en plezier bij haar ouders en de roversbende van Mattis. 

Ze groeit op als een actief, energiek, intelligent en avontuurlijk jong meisje. Dan komt het moment dat haar ouders haar moeten loslaten. Ronja mag de burcht verlaten, het lange uitgestrekte bos is haar nieuwe speelterrein. Haar vader geeft haar een lijst van dingen waar ze voor uit moet kijken. Dan gaat Ronja het bos in, ze verkent het weidse landschap, ontdekt allerlei nieuwe dingen, speelt naar hartenlust tussen de bomen en keert ’s avonds weer terug naar de burcht van Mattis.

Ze ontmoet ook een jongen, genaamd Birk, die net als haar zijn dagen doorbrengt in het bos. Wanneer ze ontdekt dat hij deel uitmaakt van de rivaliserende roversbende onder leiding van de rover hoofdman Borka, vinden er een aantal flinke woordenwisselingen tussen hen plaats. Uiteindelijk verzoent Ronja zich met Birk, en ze worden vrienden als broer en zus. Wanneer Ronia in de problemen komt met de onderaardsen, redt Birk haar ternauwernood. 

Ronja en Birk worden al snel onafscheidelijk. Helaas zijn Ronja’s en Birks vader al jaren vijanden en aartsrivalen van elkaar. Sinds de roversbende van Birks vader is verhuisd naar het aangrenzende deel van Mattis zijn burcht lopen de spanningen tussen de twee families en roversbendes steeds meer op. Het een leidt tot het ander, en uiteindelijk bereikt de ‘roversoorlog’ zijn kookpunt.

Niets Janne Teller, recensie door Juliën Reumkens

Teller J.(2000) Niets, Hasselt – Amsterdam: Clavis Uitgeverij

Samenvatting
Het verhaal wordt verteld door Agnes en ze blikt terug op iets dat acht jaar geleden is gebeurd. Het boek begint met de woorden: 
‘Er bestaat niets van betekenis, dat had ik allang door. Daarom heeft het geen zin om iets te doen, dat heb ik net begrepen.
Een uitspraak van Pierre Anthon, een leerling van de zevende klas van de lagere school in het dorpje Tering. Vanaf dat moment ging Pierre in een pruimenboom zitten en weigerde verder nog iets te doen. Het leven was zinloos. Deze houding verontrustte de andere leerlingen van zijn klas. We moeten er iets aan doen, vonden ze. We moeten hem op andere gedachten kunnen brengen. Het leven heeft wel zin! Maar hoe? Ze bedachten van alles om hem uit zijn boom te halen en komen op een gegeven moment op het idee om een soort van tentoonstelling te organiseren. Dit werd de ‘berg van betekenis’ die ze oprichtte in een houtzagerij. Iedereen brengt een soort van ‘offers’ van zaken die wel betekenis hebben. Het gaat vaak om het dierbaarste dat ze bezitten. Dit begint vrij normaal, maar loopt al snel volledig uit de hand. Het gaat zo, wie wat heeft geofferd mag een volgende aanwijzen. Het begint onschuldig met het offeren van een paar sandalen, maar al snel worden veel extremere zaken van elkaar geëist. Zo wordt er een dood broertje opgegraven, moet een middelvinger worden afgehakt en geeft een meisje haar maagdelijkheid op. Langzamerhand verdwijnt de onschuld en maakt deze plaats voor gruwelijkheden. En dit terwijl Pierre Anthon niet eens onder de indruk is van dit alles. Pas nadat een jongen klikt bij de 'grote mensen' komt de rest achter het bestaan van deze berg. De politie besluit om de houtzagerij te sluiten en een einde te maken aan het ritueel. De berg komt in de publiciteit en een museum in New York biedt er een paar miljoen voor. Ze vinden het een uniek kunstwerk en het wordt dan ook verkocht. Voordat het wordt verkocht, komt het nog tot een grote ruzie, waar Pierre Anthon wordt bijgehaald. Maar dit verergert de situatie alleen maar, en hij wordt geschopt en geslagen door iedereen. Op een gegeven moment druipen alle jongeren af en blijft Pierre alleen achter. Die nacht gaat de houtzagerij in vlammen op..

---

Recensie
Ik vond het een bijzonder indrukwekkend en aangrijpend boek. Het is heel luguber geschreven en zit vol gruwelijkheden maar gaat in principe over de betekenis van het leven. Wat voor zin heeft het leven eigenlijk? Die vraag wordt telkens opgeroepen en de kinderen in dit boek proberen in al hun onvolwassenheid dit vraagstuk op te lossen door een ‘berg van betekenis’ op te richten. Een van de hoofdpersonen in dit boek, Pierre Anthon, is van mening dat het leven niets betekent. En hij vormt de aanleiding tot het gedrag van de rest van de klas. Het leven betekent niets en is zinloos. Dit komt terug in de volgende citaten: 

’..De aarde is vier miljard zeshonderd miljoen jaar oud, maar jullie worden hooguit honderd!’ riep hij een andere keer. ‘Het is daarom de moeite niet waard om te bestaan.’ (blz. 6)

En: ’... Alles is zinloos, want aan alles komt een eind. Op het moment dat jullie geboren werden, begonnen jullie al te sterven. En zo gaat het met alles.’(blz. 6)

Dit komt in eerste instantie over als een heel zwaarmoedig boek, dat de zin van het leven aan de kaak stelt. Dat riep dan ook gelijk de vraag bij mij op, is dit boek wel geschikt voor leerlingen in de leeftijd van 13 t/m 15 jaar? Ik denk het eerlijk gezegd van niet, in ieder geval niet voor het grootste gedeelte. Waarschijnlijk vindt het gros van de leerlingen dit onderwerp te zwaar en niet interessant genoeg om er een heel boek over te lezen. Al is het boek wel weer interessant voor leerlingen die van horrorverhalen en andere gruwelijkheden houden. Het staat namelijk bol van de aangrijpende en soms bloedige scènes, die voor sommigen waarschijnlijk wel een bepaalde amusementswaarde hebben. Toch lijkt me dit boek uiteindelijk niet geschikt voor alle leerlingen van deze leeftijdscategorie. En ik denk dat slechts een select gezelschap plezier beleeft aan het lezen hiervan. Een ander voorbeeld van de harteloosheid en koelbloedigheid waarin de personages in dit boek handelen blijkt uit de volgende fragmenten aan het einde van dit boek. Dit is het moment waarop Pierre te grazen wordt genomen door de rest van de groep en waarbij ze hem genadeloos mishandelen.

‘...ik weet niet of het vreselijk was of niet. Als ik er nu over nadenk, moet het gruwelijk geweest zijn. Maar zo ligt het niet in mijn geheugen opgeslagen. Wat ik me herinner is dat het rommelig was. En fijn. Het gaf een goed gevoel om Pierre Anthon te slaan.’ (blz. 107)

En: ‘...hij lag in een rare, gekromde houding met zijn nek naar achteren gebogen en helemaal blauw en gezwollen in zijn gezicht. Er stroomde bloed uit zijn neus en uit zijn mond en het zat ook aan de hand waarmee hij geprobeerd had zich te beschermen.’(blz. 107)

Een andere vraag die het bij me opriep was, hoe realistisch zijn deze personages nou werkelijk? Natuurlijk is het zo dat in een groepsproces individuele kinderen tot vreemde dingen in staat zijn. Men wil solidair zijn aan elkaar en gaat daarin heel ver, zoals in dit boek beschreven. Maar in dit verhaal leidt het tot wel heel extreme situaties. Daarbij is de geloofwaardigheid van Pierre Anthon ook twijfelachtig. Een jongen die een jaar lang niet naar school gaat en in een pruimenboom allemaal vreemde zaken roept, is op zijn zachtst gezegd discutabel te noemen. Erg realistisch zijn de personages dus niet. Al vond ik dit zelf niet echt storend voor het verhaal en misschien is het zelfs wel de kracht van het verhaal. 

Het boek bleef me eerlijk gezegd wel boeien. En ook voor leerlingen kan het goed zijn om al eens na te denken over, wat wil ik nou bereiken in het leven? Denk ik na over de dingen die ik doe? En de toekomst? Dat ze hierover aan het denken worden gezet door dit boek lijkt me een goede zaak. Al is het waarschijnlijk zo dat nog niet alle leerlingen hier aan toe zijn op die leeftijd. Maar wanneer je een leerling hebt die dit boek heeft gelezen zijn er wel tal van vragen te stellen waarmee je een discussie kunt aanwakkeren. Welk nut heeft ons leven en wat vind je nou echt belangrijk? Waar ligt de grens tussen goed en kwaad? Ben jezelf gevoelig voor groepsdruk en groepsgedrag? Door het hier met ze over te hebben kun je ze bewust maken van bepaalde zaken. Dat groepsgedrag soms ook gevaarlijk kan zijn, en je je gedwongen kan voelen dingen te doen waar je niet achter staat. Wanneer je ze hier waakzaam op kunt maken, heb je een belangrijke taak als docent vervuld. Daarmee kan het boek dus wel een bepaalde opvoedende en bewustmakende functie hebben.

Al met al vond ik het een spannend en ontroerend boek dat me op sommige moment echt liet nadenken over het hoe en waarom van bepaalde dingen. Ik heb het boek dan ook vrij vlot(in twee dagen) uitgelezen. Doordat ik steeds wilde weten waar dit vreemde groepsgedrag tot zou leiden bleef ik geboeid. Mijn conclusie is wel dat het boek waarschijnlijk niet voor iedereen is weggelegd. Maar dat het zeker voor bepaalde leerlingen nuttig kan zijn dit te lezen, en dat het ook ontzettend leerzaam kan zijn.  Daarbij is het een spannend en aangrijpend boek, al moet het wel een beetje in je straatje passen. Aangezien het vrij donkere en zware kost is. Wanneer je van de iets luchtigere werken houdt is dit niet aan te raden. Maar denk je na deze recensie, dit is wel wat voor mij. Dan zou ik zeggen, ga aan de slag!

Verdoofd - Elle van de Bogaart, recensie door Juliën Reumkens

Van de Bogaart, E. (2010), Verdoofd.  Houten: Van Wolkema & Warendorf

Samenvatting
Het boek gaat over de 16-jarige Roos, een meisje dat ontzettend onzeker is over haar lichaam en in tegenstelling tot de meeste van haar leeftijdsgenoten nog niet zo bezig is met seks. Maar haar broer, vriendinnen, iedereen heeft het erover! Gek wordt ze ervan! Wanneer ze samen met haar vriendin Bo naar een verkleedfeestje gaat, gebeurt er iets vreselijks.. Ze wordt gedrogeerd en verkracht. Wat ze zich nog herinnerde is dat ze best veel gedronken had en door een jongen, verkleed als piraat, naar boven werd gebracht. Vanaf dat moment wist ze niet veel meer. Wanneer ze weer wakker wordt ziet ze Bo en Ruby. Ruby is de zus van een jongen uit haar klas op wie ze wel een oogje heeft, genaamd Nick. Bo en Roos besluiten naar huis te gaan en Roos voelt zich ontzettend misselijk. Al snel na het feest wordt duidelijk dat haar eigen vriendinnen GHB in haar drankje hadden gedaan. Ze dachten dat ze zich dan iets meer zou ontspannen en misschien wel met een jongen zou zoenen. Het liep dus anders, en Bo voelt zich daar ontzettend schuldig over. Zeker nadat ze hoorde wat er met Roos is gebeurd. Wie had haar verkracht? En was ze misschien wel zwanger? Ze voelde zich misselijk, vies en walgde van zichzelf. Ruby had de verkrachting zien gebeuren en had de dader herkend aan zijn schoenen. Ze besluit hem te confronteren, maar hij ontkent alles en ze gelooft hem. Doordat ze stiekem een oogje op hem heeft, is ze gemakkelijk te beïnvloeden. Roos kan zich nog herinneren dat het een piraat was geweest met een tatoeage op zijn onderarm, en bespreekt dit met Bo. Ze besluiten om de dag na het voorval naar de huisarts te gaan voor een onderzoek. Ze krijgt een morning-after pil en ontdekt later ook nog dat ze chlamydia heeft. Nu weet ze zeker dat ze verkracht is! De broer van Roos, Justin, had het gesprek over de verkrachting gehoord en wist wie de dader was. Er was er maar een met een dergelijke tatoeage het dorp!

---

Hij neemt het heft in eigen handen en wil hem laten boeten voor zijn daden, en er daarna voor zorgen dat hij zichzelf aangeeft. Ondertussen komen ook Bo en Roos, samen met Ruby en Nick steeds dichter bij de waarheid. Ze achterhalen wie de dader is, het is Ramon de Wit. Een jongen uit het voetbalteam van Justin en Nick. Doordat Ruby goed contact heeft met Ramon, bedenken ze een plan om bewijs van de verkrachting te verzamelen. Ruby zou hem proberen te verleiden en tegelijkertijd zijn telefoon stelen. Hierop stonden namelijk naaktfoto’s van Roos die hij gemaakt had tijdens de verkrachting. Bewijs dus! In de tussentijd biecht Roos alles op aan haar ouders en die besluiten de politie in te lichten. De telefoon van Ramon wordt gestolen en hij wordt daarna ook nog bedreigd door Justin. Vlak daarna wordt hij opgepakt door de politie en het doek valt. Op het einde van het boek krijgt Roos een berichtje van Nick, die haar overduidelijk leuk vindt, om iets af te spreken. Voor het eerst in dagen krijgt Roos weer een glimlach op haar gezicht..

Recensie
Dit boek deed mij denken aan de boeken van Carry Slee die ik vroeger veelvuldig heb gelezen en waaraan ik veel plezier heb beleefd. Jeugdboeken als Razend, Radeloos en Pijnstillers gaan net zoals Verdoofd over jongeren met alledaagse problemen die in heftige situaties terechtkomen. Het is een vermakelijk boek dat redelijk eenvoudig is geschreven. Een meeslepend verhaal met aansprekende thema’s als seks, alcohol en erbij willen horen.. Iets dat voor leerlingen van de middelbare school natuurlijk aan de orde van de dag is. Ze kunnen zich dan ook goed identificeren met een van de hoofdpersonen, bijvoorbeeld de hoofdpersoon Roos. Een onzeker meisje van 16 die midden in de pubertijd zit. Zij zal voor veel meisjes van die leeftijd herkenbare problemen hebben. In de volgende passage beschrijft ze de worsteling met haar onzekerheid.

Ze laat haar mobiel op haar buik vallen. Als ze hem een paar seconden later wil oppakken, belanden haar handen op haar borsten.
Ze zijn te klein. Veel te klein.
In drie jaar tijd was haar cupmaat veranderd van 75AA naar 75A.
Van erwtjes naar spruitjes. Fantastisch.
Ze denkt aan de sms van Bo. ‘Vanavond gaat het gebeuren.’ Zou ze het echt doen met Gio of wil ze alleen maar indruk maken? Ik kan me niet voorstellen dat ik nu al met iemand naar bed zou gaan. Het lijkt me echt eng. En het doet vast hartstikke veel pijn. Misschien vindt de hele wereld het stom of ouderwets, maar ik wacht tot het moment dat ik zeker weet dat ik eraan toe ben, dat ik het echt wil. Met een heel leuke jongen.  (blz. 7)

Ondanks dat het soms een redelijk clichématig boek is met voorspelbare situaties, is het voor de doelgroep (12-15 jaar) een spannend boek. De personages en situaties worden zeer herkenbaar en realistisch weergegeven. Al blijven ze redelijk oppervlakkig en zit er weinig diepgang in. Wel is het confronterend, omdat iets dat normaal een ‘ver van je bed show’ is, nu ineens heel dichtbij komt. Het gebruik van alcohol in combinatie met een verdovend middel als GHB kan nare gevolgen hebben. Je wordt als lezer echt met de neus op feiten gedrukt. Hierdoor heeft dit boek ook een zekere waarschuwende boodschap aan de jonge lezer. Het geeft de gevaren weer van een partydrug als GHB in combinatie met de onwetendheid van kinderen van deze leeftijd. Ook het centrale thema verkrachting, zorgt voor ontroering en grijpt je aan. Het is ook zeker niet iets dat slechts zelden voorkomt. Helaas!

Een klein minpuntje vond ik dat in het boek weinig onvoorspelbare dingen gebeurden. Als je op zoek bent naar een boek met een verregaande psychologische gelaagdheid, ben je aan het verkeerde adres. Al is dat waarschijnlijk ook niet het doel van de schrijfster geweest voor deze doelgroep. Terwijl het boek vordert krijg je steeds meer hints over wat er gebeurd is, en sluit zich het net rondom de dader. Alleen de naam ontbreekt nog.. Tijdens het lezen ben je op zoek naar de antwoorden op de vragen die het boek oproept. Deze zijn vaak voor de hand liggend, doordat jij als lezer meer weet dan de personen in het boek. Toch blijft het redelijk boeiend en spannend. Zeker als ik me verplaats in een middelbare scholier, die zich nog beter zal kunnen inleven in een van de personages.

Een leuk element vond ik dat je inzage kreeg in de gedachten van bepaalde personages, zonder dat je meteen wist wie het was. Wie heeft het gedaan? Wie is de andere mysterieuze persoon wiens gedachten je telkens leest? Je wordt al snel geconfronteerd met de dader van de verkrachting, deze komt aan het woord en je leert hem zodoende kennen. Dit geeft een leuke draai aan het boek, je weet informatie die de hoofdpersonen nog niet weten. Zo komt ook de broer van Roos aan het woord. Er word pas op het eind verklapt dat hij het was, (al heb je als lezer wel door dat het Justin moet zijn). Je komt ook zijn gedachten en motivaties te weten. Hij vindt namelijk dat hij het recht heeft om de dader in eerste instantie zelf te straffen, voordat hij zichzelf zal aangeven. De volgende passage is de eerste ‘kennismaking’ als lezer met de dader Ramon.

Hij wordt wakker van de voordeurbel. Het is elf uur. Flarden herinneringen flitsen door zijn hoofd.
‘’Het feest van Nick. Het meisje.’’
Het stelt hem gerust dat hij zeker weet dat niemand hem gisteren heeft gezien. Niet toen hij haar naar boven had gebracht, maar ook niet toen hij zich na een half uurtje weer in de feestende meute had gemengd, Zijn ploegmaten waren toen al veel te donken geweest om überhaupt nog iets op te merken.(blz. 33)

Door de beschrijving van de dader krijg je een inkijk in het karakter van deze jongen, iemand die totaal geen spijt heeft van zijn daden. Hierdoor werd bij mij nog meer antipathie opgewekt en ga je als lezer hopen dat hij snel wordt gepakt! Het blijft echter wel weer bij een redelijk korte en oppervlakkige toelichting, wat ik betreur.

Op het einde van het boek worden uiteindelijk alle vragen, waarvan je zelf het antwoord al min of meer in je hoofd had, onthuld. Er gebeuren meerdere zaken tegelijkertijd zodat je wel geïnteresseerd blijft in de afloop. Ruby en Nick proberen de telefoon van Ramon te stelen, Justin lokt Ramon met een list naar het hockeyveld om zijn angst te kunnen ruiken en zien wanneer hij hem confronteert, en op hetzelfde moment lucht Roos haar hart bij haar ouders. Op dit moment komt alles samen en wordt de dader eindelijk gepakt, iets waarvan je weet dat het gaat gebeuren maar waarvan je niet precies weet hoe en wanneer. De laatste pagina eindigt met het hoopgevende sms-verkeer tussen Roos en Nick. Deze vinden elkaar al een hele tijd leuk, en besluiten dan toch maar iets af te spreken. Ik vond het een leuke afsluiter want zo eindigt het nare verhaal toch met een positieve noot. Een weergave van het einde van het boek.

Over twee uur gaat ze met haar ouders naar het bureau om aangifte te doen. Nick, Ruby en Bo gaan met haar eigen ouders. Ze sterft van de zenuwen. Na vandaag zal het alleen maar beter worden. Nick had vanmorgen om zeven uur al een berichtje gestuurd.

Lieve Roos,Ik moet veel aan je denken. Ruby en ik gaan zo meteen naar het bureau. Misschien zie ik je daar. Mag ik daarna even bij je langskomen? Als je het niet wilt moet je het eerlijk zeggen. X Nick.

Voor het eerst sinds lange tijd verschijnt er een glimlach op haar gezicht. Ze stuurt een berichtje terug.
Hoi Nick, ik vind het leuk als je komt. X Roos. (blz. 125 -126)

Terugkijkend vond ik het vooral een vermakelijk boek dat gemakkelijk weg leest. Ik heb het boek in één dag uitgelezen, al is dit mede doordat het met zijn 125 pagina’s een geringe omvang heeft ;) Om die (eerstgenoemde) reden zou ik het wel willen aanraden aan de leerlingen. Maar wil je een boek met iets meer diepgang en originaliteit dan is het minder geschikt. Wel leest het zich dus eenvoudig weg, en is het aangrijpend en spannend. Doordat het een aaneenschakeling is van gebeurtenissen en er steeds word geschakeld tussen verschillende personages blijft de vaart erin. De onderwerpen zijn voor een middelbare scholier leerzaam en spannend. Wil je je leerlingen vermaken met een simpel, maar toch spannend en enigszins leerzaam boek? Dan raad ik het zeker aan!