Verdoofd - Elle van de Bogaart, recensie door Juliën Reumkens

Van de Bogaart, E. (2010), Verdoofd.  Houten: Van Wolkema & Warendorf

Samenvatting
Het boek gaat over de 16-jarige Roos, een meisje dat ontzettend onzeker is over haar lichaam en in tegenstelling tot de meeste van haar leeftijdsgenoten nog niet zo bezig is met seks. Maar haar broer, vriendinnen, iedereen heeft het erover! Gek wordt ze ervan! Wanneer ze samen met haar vriendin Bo naar een verkleedfeestje gaat, gebeurt er iets vreselijks.. Ze wordt gedrogeerd en verkracht. Wat ze zich nog herinnerde is dat ze best veel gedronken had en door een jongen, verkleed als piraat, naar boven werd gebracht. Vanaf dat moment wist ze niet veel meer. Wanneer ze weer wakker wordt ziet ze Bo en Ruby. Ruby is de zus van een jongen uit haar klas op wie ze wel een oogje heeft, genaamd Nick. Bo en Roos besluiten naar huis te gaan en Roos voelt zich ontzettend misselijk. Al snel na het feest wordt duidelijk dat haar eigen vriendinnen GHB in haar drankje hadden gedaan. Ze dachten dat ze zich dan iets meer zou ontspannen en misschien wel met een jongen zou zoenen. Het liep dus anders, en Bo voelt zich daar ontzettend schuldig over. Zeker nadat ze hoorde wat er met Roos is gebeurd. Wie had haar verkracht? En was ze misschien wel zwanger? Ze voelde zich misselijk, vies en walgde van zichzelf. Ruby had de verkrachting zien gebeuren en had de dader herkend aan zijn schoenen. Ze besluit hem te confronteren, maar hij ontkent alles en ze gelooft hem. Doordat ze stiekem een oogje op hem heeft, is ze gemakkelijk te beïnvloeden. Roos kan zich nog herinneren dat het een piraat was geweest met een tatoeage op zijn onderarm, en bespreekt dit met Bo. Ze besluiten om de dag na het voorval naar de huisarts te gaan voor een onderzoek. Ze krijgt een morning-after pil en ontdekt later ook nog dat ze chlamydia heeft. Nu weet ze zeker dat ze verkracht is! De broer van Roos, Justin, had het gesprek over de verkrachting gehoord en wist wie de dader was. Er was er maar een met een dergelijke tatoeage het dorp!

---

Hij neemt het heft in eigen handen en wil hem laten boeten voor zijn daden, en er daarna voor zorgen dat hij zichzelf aangeeft. Ondertussen komen ook Bo en Roos, samen met Ruby en Nick steeds dichter bij de waarheid. Ze achterhalen wie de dader is, het is Ramon de Wit. Een jongen uit het voetbalteam van Justin en Nick. Doordat Ruby goed contact heeft met Ramon, bedenken ze een plan om bewijs van de verkrachting te verzamelen. Ruby zou hem proberen te verleiden en tegelijkertijd zijn telefoon stelen. Hierop stonden namelijk naaktfoto’s van Roos die hij gemaakt had tijdens de verkrachting. Bewijs dus! In de tussentijd biecht Roos alles op aan haar ouders en die besluiten de politie in te lichten. De telefoon van Ramon wordt gestolen en hij wordt daarna ook nog bedreigd door Justin. Vlak daarna wordt hij opgepakt door de politie en het doek valt. Op het einde van het boek krijgt Roos een berichtje van Nick, die haar overduidelijk leuk vindt, om iets af te spreken. Voor het eerst in dagen krijgt Roos weer een glimlach op haar gezicht..

Recensie
Dit boek deed mij denken aan de boeken van Carry Slee die ik vroeger veelvuldig heb gelezen en waaraan ik veel plezier heb beleefd. Jeugdboeken als Razend, Radeloos en Pijnstillers gaan net zoals Verdoofd over jongeren met alledaagse problemen die in heftige situaties terechtkomen. Het is een vermakelijk boek dat redelijk eenvoudig is geschreven. Een meeslepend verhaal met aansprekende thema’s als seks, alcohol en erbij willen horen.. Iets dat voor leerlingen van de middelbare school natuurlijk aan de orde van de dag is. Ze kunnen zich dan ook goed identificeren met een van de hoofdpersonen, bijvoorbeeld de hoofdpersoon Roos. Een onzeker meisje van 16 die midden in de pubertijd zit. Zij zal voor veel meisjes van die leeftijd herkenbare problemen hebben. In de volgende passage beschrijft ze de worsteling met haar onzekerheid.

Ze laat haar mobiel op haar buik vallen. Als ze hem een paar seconden later wil oppakken, belanden haar handen op haar borsten.
Ze zijn te klein. Veel te klein.
In drie jaar tijd was haar cupmaat veranderd van 75AA naar 75A.
Van erwtjes naar spruitjes. Fantastisch.
Ze denkt aan de sms van Bo. ‘Vanavond gaat het gebeuren.’ Zou ze het echt doen met Gio of wil ze alleen maar indruk maken? Ik kan me niet voorstellen dat ik nu al met iemand naar bed zou gaan. Het lijkt me echt eng. En het doet vast hartstikke veel pijn. Misschien vindt de hele wereld het stom of ouderwets, maar ik wacht tot het moment dat ik zeker weet dat ik eraan toe ben, dat ik het echt wil. Met een heel leuke jongen.  (blz. 7)

Ondanks dat het soms een redelijk clichématig boek is met voorspelbare situaties, is het voor de doelgroep (12-15 jaar) een spannend boek. De personages en situaties worden zeer herkenbaar en realistisch weergegeven. Al blijven ze redelijk oppervlakkig en zit er weinig diepgang in. Wel is het confronterend, omdat iets dat normaal een ‘ver van je bed show’ is, nu ineens heel dichtbij komt. Het gebruik van alcohol in combinatie met een verdovend middel als GHB kan nare gevolgen hebben. Je wordt als lezer echt met de neus op feiten gedrukt. Hierdoor heeft dit boek ook een zekere waarschuwende boodschap aan de jonge lezer. Het geeft de gevaren weer van een partydrug als GHB in combinatie met de onwetendheid van kinderen van deze leeftijd. Ook het centrale thema verkrachting, zorgt voor ontroering en grijpt je aan. Het is ook zeker niet iets dat slechts zelden voorkomt. Helaas!

Een klein minpuntje vond ik dat in het boek weinig onvoorspelbare dingen gebeurden. Als je op zoek bent naar een boek met een verregaande psychologische gelaagdheid, ben je aan het verkeerde adres. Al is dat waarschijnlijk ook niet het doel van de schrijfster geweest voor deze doelgroep. Terwijl het boek vordert krijg je steeds meer hints over wat er gebeurd is, en sluit zich het net rondom de dader. Alleen de naam ontbreekt nog.. Tijdens het lezen ben je op zoek naar de antwoorden op de vragen die het boek oproept. Deze zijn vaak voor de hand liggend, doordat jij als lezer meer weet dan de personen in het boek. Toch blijft het redelijk boeiend en spannend. Zeker als ik me verplaats in een middelbare scholier, die zich nog beter zal kunnen inleven in een van de personages.

Een leuk element vond ik dat je inzage kreeg in de gedachten van bepaalde personages, zonder dat je meteen wist wie het was. Wie heeft het gedaan? Wie is de andere mysterieuze persoon wiens gedachten je telkens leest? Je wordt al snel geconfronteerd met de dader van de verkrachting, deze komt aan het woord en je leert hem zodoende kennen. Dit geeft een leuke draai aan het boek, je weet informatie die de hoofdpersonen nog niet weten. Zo komt ook de broer van Roos aan het woord. Er word pas op het eind verklapt dat hij het was, (al heb je als lezer wel door dat het Justin moet zijn). Je komt ook zijn gedachten en motivaties te weten. Hij vindt namelijk dat hij het recht heeft om de dader in eerste instantie zelf te straffen, voordat hij zichzelf zal aangeven. De volgende passage is de eerste ‘kennismaking’ als lezer met de dader Ramon.

Hij wordt wakker van de voordeurbel. Het is elf uur. Flarden herinneringen flitsen door zijn hoofd.
‘’Het feest van Nick. Het meisje.’’
Het stelt hem gerust dat hij zeker weet dat niemand hem gisteren heeft gezien. Niet toen hij haar naar boven had gebracht, maar ook niet toen hij zich na een half uurtje weer in de feestende meute had gemengd, Zijn ploegmaten waren toen al veel te donken geweest om überhaupt nog iets op te merken.(blz. 33)

Door de beschrijving van de dader krijg je een inkijk in het karakter van deze jongen, iemand die totaal geen spijt heeft van zijn daden. Hierdoor werd bij mij nog meer antipathie opgewekt en ga je als lezer hopen dat hij snel wordt gepakt! Het blijft echter wel weer bij een redelijk korte en oppervlakkige toelichting, wat ik betreur.

Op het einde van het boek worden uiteindelijk alle vragen, waarvan je zelf het antwoord al min of meer in je hoofd had, onthuld. Er gebeuren meerdere zaken tegelijkertijd zodat je wel geïnteresseerd blijft in de afloop. Ruby en Nick proberen de telefoon van Ramon te stelen, Justin lokt Ramon met een list naar het hockeyveld om zijn angst te kunnen ruiken en zien wanneer hij hem confronteert, en op hetzelfde moment lucht Roos haar hart bij haar ouders. Op dit moment komt alles samen en wordt de dader eindelijk gepakt, iets waarvan je weet dat het gaat gebeuren maar waarvan je niet precies weet hoe en wanneer. De laatste pagina eindigt met het hoopgevende sms-verkeer tussen Roos en Nick. Deze vinden elkaar al een hele tijd leuk, en besluiten dan toch maar iets af te spreken. Ik vond het een leuke afsluiter want zo eindigt het nare verhaal toch met een positieve noot. Een weergave van het einde van het boek.

Over twee uur gaat ze met haar ouders naar het bureau om aangifte te doen. Nick, Ruby en Bo gaan met haar eigen ouders. Ze sterft van de zenuwen. Na vandaag zal het alleen maar beter worden. Nick had vanmorgen om zeven uur al een berichtje gestuurd.

Lieve Roos,Ik moet veel aan je denken. Ruby en ik gaan zo meteen naar het bureau. Misschien zie ik je daar. Mag ik daarna even bij je langskomen? Als je het niet wilt moet je het eerlijk zeggen. X Nick.

Voor het eerst sinds lange tijd verschijnt er een glimlach op haar gezicht. Ze stuurt een berichtje terug.
Hoi Nick, ik vind het leuk als je komt. X Roos. (blz. 125 -126)

Terugkijkend vond ik het vooral een vermakelijk boek dat gemakkelijk weg leest. Ik heb het boek in één dag uitgelezen, al is dit mede doordat het met zijn 125 pagina’s een geringe omvang heeft ;) Om die (eerstgenoemde) reden zou ik het wel willen aanraden aan de leerlingen. Maar wil je een boek met iets meer diepgang en originaliteit dan is het minder geschikt. Wel leest het zich dus eenvoudig weg, en is het aangrijpend en spannend. Doordat het een aaneenschakeling is van gebeurtenissen en er steeds word geschakeld tussen verschillende personages blijft de vaart erin. De onderwerpen zijn voor een middelbare scholier leerzaam en spannend. Wil je je leerlingen vermaken met een simpel, maar toch spannend en enigszins leerzaam boek? Dan raad ik het zeker aan!

Boy 7, Ida van Mazijk

BOY 7

Mous, M. (2009). Boy 7 (8^e druk). Houten: Van Holkema & Warendorf.

Samenvatting

Een jongen wordt wakker op een uitgestrekte grasvlakte. Hij weet niet waar hij is en hoe hij er is gekomen. Daarnaast weet hij ook niet meer wie hij is. Het lijkt alsof alle informatie over zijn identiteit uit zijn geheugen verdwenen is.
De jongen noemt zichzelf Boy Seven, op basis van de woorden die in zijn kledingstukken zijn genaaid. Al snel leert hij Lara kennen en met haar hulp gaat hij op zoek naar zijn identiteit. Wanneer hij zijn dagboek terugvindt komt hij veel over zijn verleden te weten. Het blijkt dat hij eigenlijk Sam Waters heet en dat hij lange tijd gevangen gehouden is, samen met een aantal andere jongens.
In het dagboek leest Sam over zijn tijd in de gevangenis. De gevangenen hebben geen namen, maar nummers. Sam wordt Boy 7 genoemd. De opgesloten jongens hebben één ding gemeen: ze beschikken over bijzondere talenten, zoals hacken en inbreken.
Het blijkt dat de tieners het slachtoffer zijn geworden van CooperationX. Deze malafide organisatie wist het geheugen van jongeren en maakt hun gedachten bestuurbaar. Op deze manier kunnen zij talenten inzetten voor criminele doeleinden. Gelukkig weet Sam zijn geheugen terug te krijgen en is hij CooperationX uiteindelijk te slim af. Of toch niet? 

Recensie

De opbouw van Boy 7 doet denken aan andere films en boeken over geheugenverlies, zoals Memento[1]  en Voor ik ga slapen[2], en kent dezelfde spanning en snelheid. Binnen vijftig pagina’s zit je diep in het verhaal, speur je naar antwoorden en wantrouw je alle personages, inclusief de hoofdpersoon zelf.

Boy is zijn geheugen kwijt en hij heeft slechts enkele aanwijzingen waarop hij zijn zoektocht naar zijn identiteit kan baseren. Het verhaal ontvouwt zich in rap tempo wanneer Boy zijn oude dagboek terugvindt. Het lezen van het dagboek fungeert als een soort flashback naar de tijd dat Boy zijn geheugen nog had en dit biedt veel antwoorden op vragen die de lezer heeft verzameld in de eerst hoofdstukken. 

Een weeffout in onze sterren, Eva Rodigas

Green J., 2012, Een weeffout in onze sterren. Rotterdam, Lemniscaat.

Het boek gaat over een 16 jarig meisje met longkanker, Hazel Grace. Door haar longkanker moet ze altijd met zuurstofslangetjes en de daarbij horende zuurstoffles in een trekkarretje rondlopen. In een praatgroepje leert ze Augustus Waters kennen, een jongen die kanker heeft gehad en hierdoor een deel van zijn been mist. Ze worden verliefd op elkaar, al wil Hazel daar in eerste instantie niet aan toegeven. Ze is bang Augustus hart te breken wanneer ze zou komen te overlijden. Augustus trekt zich hier niks van aan en zorg ervoor dat Hazel ook verliefd wordt op hem. Hazel is een groot fan van het boek Een vorstelijke beproeving van Peter van Houtem, een Nederlandse schrijver. Het boek gaat over een meisje dat kanker heeft. Omdat het boek veel open eindjes heeft wil Hazel heel graag in contact komen met de schrijver om te vragen hoe het de personages verder vergaat. Ze heeft het menigmaal geprobeerd, maar het lukt haar maar niet om in contact te komen met de schrijver. Het lukt Augustus wel om in contact te komen met de persoonlijke assistent van Peter van Houtem (Lidewij Vliegenthart) en hij gebruikt zijn Wens om samen naar Amsterdam te gaan en de schrijver op te zoeken. De schrijver blijkt een vreselijk onaardige alcoholist te zijn en is erg onbeschoft tegen de twee pubers. Ze gaan boos bij hem weg. In Amsterdam vertelt Augustus dat de kanker is teruggekomen, hij heeft heel veel uitzaaiingen. Hazel is er erg verdrietig van, ze had altijd gedacht dat zij de eerste was die dood zou gaan, maar nu lijkt het omgekeerde waar. Weer terug in Amerika gaat Augustus hard achteruit en hij komt te overlijden. Hazel is er kapot van. Ze komt erachter dat Augustus in zijn laatste dagen iets geschreven heeft, en ze denkt dat het voor haar is, maar ze kan het niet vinden. Uiteindelijk komt ze erachter dat hij iets naar Peter van Houtem heeft geschreven. Via Lidewij krijgt ze de blaadjes.4 notitieblaadjes met een grafrede voor Hazel die Augustus voor haar heeft geschreven, maar waarvan hij graag wilde graag dat van Houtem er een mooi, lopend verhaal van maakte. Van Houtem wil dit niet doen, maar desondanks is Hazel heel erg blij met de aantekeningen van Augustus.

Omdat zoveel kinderen in mijn T2 klassen dit boek voor hun vorige boekverslag hadden gelezen, was ik erg benieuwd waarom ze er zo enthousiast over waren. "Oh juf, dat boek moet je echt lezen, het is echt zo mooi! Wel zielig, ik heb er wel bij moeten huilen juf..." Voor mij genoeg reden om mezelf op dit boek te trakteren.
Ik ben het helemaal met de kinderen eens, het is een erg mooi boek. En ja, ook ik heb erbij moeten huilen.... Het boek heeft me geraakt, mede doordat het zo realistisch geschreven is. Ik heb wel vaker boeken over mensen met kanker gelezen, maar dit is het eerste verhaal dat ook een paar dagen nadat ik het uit had in mijn hoofd is blijven zitten. Misschien komt het omdat het vrij bruut eindigt, en dat ik het zelf liever anders had gezien....
Je leert de personages door het boek heen goed kennen, het zijn round characters. Vooral Hazel verandert in de loop van het boek. De hoofdpersonen in het boek zijn geloofwaardige personages die je zomaar op straat tegen zou kunnen komen.
Het verhaal is een ik-vertelsituatie. Je beleeft alles door de ogen van Hazel. Er wordt nagenoeg niets verteld vanuit andere personages.
Ook vond ik de manier waarop het verhaal geschreven was erg meeslepend. Ik merkte aan mezelf dat ik zo met Hazel meeleefde, dat wanneer zij haar zuurstofslangetjes uit deed om bijvoorbeeld door de douane poortjes te lopen en haar longen niet lang daarna begonnen te protesteren omdat ze zuurstof tekort hadden, ik het zelf ook een beetje benauwd kreeg. Het stukje in het boek waar het hier over gaat citeer ik hieronder.
In plaatst van gefouilleerd te worden koos ik ervoor om door de metaaldetector te lopen zonder mijn karretje of zuurstoffles, of zelfs maar de plastic slangetjes in mijn neus. Ik liep door die scanner en het was de eerste keer in maanden dat ik een stap zette zonder zuurstof. Het was een wonderbaarlijk gevoel om me zo onbelast voort te bewegen, de Rubicon over te trekken, terwijl het zwijgen van het apparaat bevestigde dat ik, hoe kort ook, een niet-metalen wezen was.
De lichamelijke onafhankelijkheid die ik voelde kan ik moeilijk beschrijven, maar het was zoiets als toen ik klein was en een heel zware rugzak vol boeken had die ik overal mee naartoe zeulde, en als ik daar dan lang genoeg mee had rondgelopen en ik deed hem af, het voelde alsof ik zweefde.
Na tien seconden voelde het alsof mijn longen zich dichtvouwden, zoals bloemen in de schemering. Ik ging op een grijs bankje zitten, mijn hoest een miezerig kuchje. Ik voelde me behoorlijk ellendig tot ik de slangetjes weer in had. (pagina 117) Zo zijn er meer momenten in het verhaal dat Hazel om verschillende redenen haar slangetjes uitdoet en het dus zeer snel erg benauwd krijgt.
Ik kreeg tijdens het lezen erg veel sympathie voor de hoofdpersonen in het boek. Ze zijn verschillend, maar passen heel goed bij elkaar. Ze zijn allebei erg slim en gewaagd aan elkaar. Ze weten precies wat ze moeten zeggen om de ander te raken of aan het denken te zetten. Wat ik ook erg kon waarderen was de zwarte, sarcastische humor die ze samen en naar anderen hadden over hun ziekte of andere dingen. Daar citeer ik hieronder een aantal voorbeelden van.

De vader van Hazel en Augustus ontmoeten elkaar voor de eerste keer en praten over het ziek zijn van Augustus.
Mijn vader: 'Ben je ook een survivor?'
Augustus: 'Ja. Ik heb deze jongen er niet puur voor de lol afgehakt, al is het een prima manier om gewicht te verliezen. Benen zijn zwaar!' (pagina 71)

Hazel, haar moeder en Augustus zitten in het vliegtuig naar Amsterdam.
Hij keek even opzij naar mij en toen weer naar buiten door het raampje. 'We vliegen!' stelde hij vast. 'Heb je nog nooit gevlogen?' Hij schudde zijn hoofd. 'KIJK!' riep hij uit en wees uit het raampje. 'Ja,' zei ik. 'Ja, ik zie het. Het lijkt wel of we in een vliegtuig zitten. (pagina 121)

Hazel en Augustus hebben een gesprek over eventueel leven na de dood.
Zomaar uit het niets vroeg Augustus: 'Geloof jij in leven na de dood?' 'Ik ben van mening dat eeuwigheid een onjuist concept is.' 'Je bent zelf een onjuist concept,' zei hij schamper. 'Weet ik. Daarom word ik ook uit de roulatie genomen.' (pagina 137)

De band die Hazel met haar moeder heeft vond ik ook erg mooi omschreven. Soms vindt Hazel haar moeder een grote bemoeial en zeurpiet, maar over het algemeen is ze dol op haar moeder en vindt ze het erg fijn dat ze altijd voor haar klaarstaat. Ze maakt zich wel eens zorgen om haar moeder, omdat ze vindt dat haar moeder alleen nog maar voor haar leeft, en eigenlijk niks meer voor zichzelf doet. (later in het verhaal blijkt dat haar moeder stiekem studeert, maar dat ze niet wil dat Hazel dat weet)
Als laatste wil ik nog een paar stukjes citeren om de goede, hechte band met Hazel en haar moeder aan te tonen.

Augustus heeft aangeboden om Hazel en haar moeder mee te nemen naar Amsterdam. Hij wil daar zijn Wens voor gebruiken. Hazels moeder vindt dat ze het aanbod niet aan kunnen nemen.
'Dat is teveel,' zei ze hoofdschuddend. 'Dat kunnen we niet aannemen van iemand die zo goed al een vreemde voor ons is.' 'Hij is geen vreemde voor mij. Hij is met gemak mijn op een na beste vriend.' 'Na Kaitlyn?' 'Na jou,' zei ik. (pagina 78)

Als Hazel zeer ziek op de IC ligt, ze denken dat ze dood gaat, hoort ze haar moeder het volgende zeggen.
Kort voor het Wonder, toen ik op de IC lag en het ernaar uitzag dat ik zou doodgaan en mijn moeder tegen me zei dat het goed was om los te laten, en ik probeerde los te laten, maar mijn longen bleven zoeken naar lucht, snikte mijn moeder iets tegen de borstkas van mijn vader wat ik liever niet had gehoord en waarvan ik hoop dat zij nooit zal ontdekken dat ik het heb gehoord. Ze zei: 'Nu zal ik nooit meer moeder zijn.' Daar was ik behoorlijk kapot van. (pagina 98)

Al met al vond ik dit een prachtig boek dat ik ook met liefde en plezier aan zowel jullie als mijn leerlingen in de 2de klas aanraad. Ik denk dat het voor een aantal van mijn pubers ook echt wel goed zou zijn om dit boek te lezen, om ze een beetje bewust te maken van hun eigen rijkdom, hun gezondheid. Ik denk dat een groot aantal niet altijd even bewust is van het feit dat dat een heel groot rijkdom is. Het zal voor sommige leerlingen een pittig boek zijn. Niet alleen omdat het verhaal zo aangrijpend is, maar ook omdat het taalgebruik soms moeilijk is. Als ze daar doorheen kunnen lezen zullen ze hetzelfde ervaren als dat ik heb gedaan. Een mooi, meeslepend, maar ook droevig boek waar ze de komende tijd veel aan zullen moeten denken.

ps. Ik ga nu de film kijken van het boek. Tissues mee en genieten!

Jan Terlouw: Oorlogswinter - recensie door Robert Termorshuizen

Terlouw, J. (1972). Oorlogswinter (35e druk). Rotterdam: Lemniscaat.

Oorlogswinter, bekroond met een Gouden Griffel in 1973 en verfilmd in 2008, beschrijft de belevenissen van de vijftien-, en later zestienjarige Michiel van Beusekom, in de periode oktober 1944 tot mei 1945. De winter van 1944-45 staat bekend als de Oorlogswinter; een zeer strenge winterperiode aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.

We leren Michiel kennen als een eerlijke en hulpvaardige jongen die gaandeweg steeds meer betrokken raakt bij het ondergrondse verzetswerk. Dit wordt in gang gezet als Dirk, een jongen uit het dorp die in het verzet zit, gevangen wordt genomen. Door een brief van Dirk en dingen die anders lopen dan gepland, zal Michiel de zorg op zich nemen voor Jack, een gewonde en verborgen gehouden Engelse piloot. Het is het begin van een reeks spannende gebeurtenissen waarbij het gezin van Michiel, zijn 'oom' Ben, mensen uit het dorp en de nabije omgeving, en uiteraard Michiel zelf, belangrijke rollen spelen. De verschrikkingen van de oorlog worden hierbij regelmatig benoemd en hebben ook consequenties voor de gebeurtenissen. De vader van Michiel, de burgemeester van het dorp, wordt bijvoorbeeld doodgeschoten door de Duitsers bij een wraakactie. Zo zijn er meer dingen die niet voorspoedig en voorspelbaar verlopen. Maar Dirk komt vrij, de verrader wordt ontmaskerd en de vermeende verrader gerehabiliteerd. Ook de overige puzzelstukjes vallen op hun plaats en in het laatste 'echte' hoofdstuk van het boek (16) is de bevrijding een feit. Het boek leest gemakkelijk weg en is onderhoudend. Je wordt als lezer nieuwsgierig gemaakt naar de precieze toedracht van de gebeurtenissen en de ontknoping die er op volgt.

Van Lieverlede van Mensje van Keulen door Ellen Noordraven.

Keulen, M. van. (1975) Het vroege werk: Van Lieverlede. Amsterdam-Antwerpen: Uitgeverij Atlas.

  

In een hopeloos verstikkende sfeer slijten de 18-jarige Hanna en haar zieke en bedlegerige moeder hun dagen in een oude, vochtige en gehorige benedenwoning in een armoedige volksbuurt.

De vader, een harteloze alcoholist met losse handjes die niet van zijn dochters kon afblijven, is reeds overleden. De oudere zus van Hanna, Coby, is inmiddels getrouwd en moeder van een klein dochtertje. Ze woont niet meer thuis en komt maar sporadisch langs omdat ook zij gek wordt van de depressieve sfeer die in het huis hangt.

De moeder is een egoïstisch en egocentrisch oud mens dat de hele dag loopt te klagen en zichzelf met name heel erg zielig vindt. Omdat ze haar bed nauwelijks meer uitkomt wil ze niet dat Hanna gaat werken maar thuisblijft om haar te verzorgen.

Hanna, een onzeker meisje zonder opleiding of ambitie, neemt deze zorg op zich maar van een liefdevolle band tussen moeder en dochter is geen sprake. Hanna irriteert zich zelfs in toenemende mate aan haar moeder maar bij gebrek aan andere contacten zijn de twee aan elkaar overgeleverd. Zelfs een poging om een relatie te krijgen met de uitermate onsympathieke en schofterige Addie, loopt op niets uit.

De enige persoon met wie Hannah nog contact heeft is haar zus. Maar aan Coby, de knapste en oudste van de twee, krijgt Hanna in de loop van het verhaal een steeds grotere hekel vanwege diens egoïstische houding. Op het einde van het verhaal staat Hanna er dan ook helemaal alleen voor.

 Lees meer......

WAT EEN LAND! recensie door Evelien van Wieringen

Van Wissen, D. (2008). Wat een land! Houten: Van Goor

In 2008 schreef de toenmalige Dichter des Vaderslands Driek van Wissen de dichtbundel Wat een land! Een dichtbundel voor kinderen en jongeren over Nederlandse gewoontes en gebruiken. De vrolijk geïllustreerde bundel begint met -toen nog- koning Beatrix, haar drie zonen en Koninginnedag en gaat vervolgens aan de hand van andere vieringen en gewoontes het jaar rond; de nieuwe haring, met de caravan naar Frankrijk, Sinterklaas en de Elfstedentocht. Het is het welbekende lied Vijftien Miljoen Mensen, maar dan in dichtvorm. Moraal van het verhaal: wij zijn gewend aan onze gewoontes en gebruiken, maar ook wij Nederlands maar een eigenaardig volkje zijn. Ofwel:

Want wat een Nederlander doet                            
Omdat hij daar zo aan gewend is
Is voor wie daar niet mee bekend is
Iets waar men hard om lachten moet (Wat een land!, p.79)

In de gedichten lukt het de Groningse Van Wissen inderdaad om op treffende wijze onze -soms rare- gewoontes onder de loep te nemen. Nederlanders die op vakantie in verre oorden nog steeds het liefst patat met appelmoes eten, werknemers die braaf vier boterhammen met kaas in een boterhamzakje mee naar de zaak nemen en ons massale bezoek aan de IKEA op tweede Paasdag.

In de gedichtjes komt Van Wissens -soms kritische- mening duidelijk naar voren. Zo heeft hij het een en ander aan te merken op het Nederlandse koningshuis. Met een koningin die vooral veel lintjes doorknipt, maar verder niets te vertellen heeft. En de drie prinsen die tijdens Koninginnedag kinderlijk bezig zijn met hinkelen en koekhappen.

Een andere boodschap die in de gedichten duidelijk naar voren komt is Van Wissens mening over de positie van kinderen in ons land. Die hebben het hier ontzettend goed! Ze hebben inspraak over wat er gegeten wordt, waar de vakantie dit jaar heen gaat en ze mogen ongestraft stickies roken. En als voormalig docent Nederlands benadrukt hij ook wat een voorrecht het is om het recht te hebben op goed onderwijs:

Elk kind mag hier tot zestien jaar
Met in zijn schooltas gratis boeken
Voor niks een dure school bezoeken
Dus wie toch spijbelt, doet wel raar (Wat een land!, p.22)

Van Wissen weet zowel op licht spottende wijze onze eigenaardigheden te benoemen, als onze gebruiken op heldere en grappige wijze uit te leggen. Hierdoor is het gedicht voor kinderen, maar ook zeker voor volwassenen leuk om te lezen.

Ondanks dat het boekje vol staat met zulke rake observaties, was ik niet zo zeer van het dichtwerk onder de indruk. Toen ik heb boekje meenam vanuit De Bibliotheek had ik Van een Dichter des Vaderlands wel wat meer verwacht dan de simpele rijmpjes in A-B-B-A-schema. Na wat naslagwerk bleek dit ook de kritiek te zijn geweest op de verkiezing van Van Wissen tot Dichters des Vaderlands in januari 2005. Van Wissen schreef vooral light verse; gedichten met een wat lichtere, speelse toon.  Men vond hem niet zozeer een dichter, maar meer aan handige rijmer. (www.schrijversinfo.nl/vanwissendriek) Sommige van de gedichtjes doen dan ook sterk denken aan andere vertegenwoordigers van de light verse; zoals die van Annie M.G. Schmidt.

In die bovenstaande kritiek kan ik me goed vinden. Het boekje komt op sommige momenten meer over als een snel geschreven Sinterklaasrijm, dan het werk van een Dichter des Vaderlands. Bijvoorbeeld:

De schaatsers zijn daar uitgevonden
In Friesland voor een schaatswedstrijd:
Ze worden in de wintertijd
Onder de voeten vastgebonden. (Wat een land!, p.72))

Kortom, een leuk en makkelijk te lezen rijmboekje dat gebruikt kan worden in de onderbouwklassen. Zowel om op laagdrempelige wijze kennis te maken met poëzie als met typisch Nederlandse wetenswaardigheden. Zo kunnen leerlingen bijvoorbeeld aan de hand van dit boekje aan de slag om in hetzelfde simpele rijmschema een gedichtje te schrijven over een onderwerp dat zijn leuk of bijzonder vinden aan ons land.

Thirteen Reasons Why, recensie Christien Wassenberg

Thirteen Reasons Why, recensie geschreven door Christien Wassenberg

Thirteen Reasons Why, een testament  geschreven door Jay Asher, Uitgeverij Lemniscaat Rotterdam, Tweede druk 2013. Nederlandse vertaling Lydia Meeder 2010. Made in the USA.

Korte samenvatting:

Het verhaal begint met Clay die een pakje op het postkantoor afgeeft. Dat pakje, een schoenendoos met daarin zeven cassettes, heeft hij 24 uur geleden ontvangen.

De cassettes zijn aan elke kant genummerd en de laatste heeft alleen aan de voorkant een nummer, nummer 13.  De eerste cassette start met de stem van Hannah Baker. Zij heeft zelfmoord gepleegd en gaat op deze manier vertellen waarom er een eind kwam aan haar leven. “En als je naar deze cassettes zit te luisteren ben jij een van de redenen” (blz 13)  meer lezen