Recensie: De jongen die zijn vader zocht - John Boyne door Juliën Reumkens

Boyne, J.(2014), De jongen die zijn vader zocht. Amsterdam – Boekerij

Samenvatting

Een zeer recent werk (2014) van de auteur van de klassieker, de jongen in de gestreepte pyjama. Het is opnieuw een ontroerend en meeslepend boek waarmee zowel jongeren als volwassenen zich uitstekend zullen vermaken. Naar mijn mening heeft John Boyne weer uitstekend werk geleverd met deze titel.
Het boek speelt zich af in de periode rondom de Eerste Wereldoorlog en beschrijft de zoektocht van de Britse jongen Alfie Summerfield naar zijn vader Georgie. Aan het begin van het boek is er nog sprake van een ‘happy family’ die samen de vijfde verjaardag van Alfie viert. Dit is echter ook de dag dat de oorlog uitbreekt (28/7/14) en alles verandert.. De sfeer slaat om wanneer Georgie besluit zich aan te melden voor het leger. Alfie’s moeder en oma doen nog verwoede pogingen om dit te voorkomen, maar Georgie is vastberaden. Als hij zich niet vrijwillig meldt, zou hij uiteindelijk toch wel gedwongen worden. Zijn gezin blijft verslagen achter... Wel zal hij trouw blijven schrijven, neemt hij zich voor. En met kerstmis zou hij vast weer thuis zijn. In het begin valt het allemaal nog erg mee, de trainingen zijn leuk en de sfeer is ontspannen. Dit verandert echter op het moment dat hij daadwerkelijk moet vechten aan het front. Al snel verandert de toon van zijn brieven en vraagt hij zich af waarom hij in godsnaam hiervoor gekozen heeft. Vanaf dat moment komen er geen brieven meer, althans dat wordt Alfie verteld. Tegen hem wordt gezegd dat zijn vader op een geheime missie is en daarom niet meer kan schrijven, hij zal wel dood zijn denkt hij bij zichzelf.. 
Iedereen in de straat heeft het moeilijk tijdens de oorlog, zo ook de familie Summerfield. Om zijn moeder bij te staan besluit Alfie om nog maar twee dagen per week naar school te gaan, voor de rest van de tijd gaat hij geld verdienen als schoenenpoetser op King’s Cross Station. Op een dag poetst hij de schoenen van een arts en door een windvlaag vliegen al zijn akten door de stationshal. Tijdens het oprapen hiervan, valt zijn oog op een wel heel bekende naam en soldaatnummer. Namelijk die van zijn vader Georgie Summerfield, 14278. EAST SUFFOLK & IPSWICH HOSPITAL. Hij was dus toch niet dood!
Alfie besluit op een geheime missie te gaan en komt erachter dat zijn vader in een ziekenhuis ligt voor mensen die krankzinnig zijn geworden door de oorlog, een aandoening genaamd shellshock. Wanneer hij de omstandigheden in het ziekenhuis ziet draait zijn maag zich om, hier kan zijn vader niet langer blijven! Hij besluit dat zijn vader terug naar huis moet…

---

Recensie
De jongen die zijn vader zocht is een titel van John Boyne, dit is natuurlijk ook de man die de klassieker de jongen in de gestreepte pyjama heeft geschreven. Onvermijdelijk zal dit boek dan ook vergeleken worden met zijn illustere voorganger. Het verschil is dat deze keer niet de Tweede, maar de Eerste Wereldoorlog de achtergrond is waartegen het verhaal zich afspeelt. Wel gebeurt dit wederom door de ogen van een jongetje, de protagonist in het verhaal, genaamd Alfie.
Met dat in mijn achterhoofd ben ik het boek gaan lezen. Ondanks dat er soms wel erg veel vergelijkingen zijn aan te wijzen zijn met De jongen in de gestreepte pyjama, vond ik ook dit een ontroerend en vermakelijk verhaal om te lezen. Het is vrij simpel geschreven, waardoor je geen enkel probleem hebt om er doorheen te komen. Ook het thema spreekt mij persoonlijk erg aan. Naarmate het boek vordert word je steeds meer geboeid door het verhaal, en toen ik er eenmaal inzat wilde ik het ook direct uitlezen. Dit komt door de korte en levendige schrijfstijl waarin hoofdstukken elkaar in rap tempo opvolgen. Je kom steeds meer te weten over het hoe en waarom van Alfie’s vader en wat er nou daadwerkelijk aan de hand is.

De scène waarin Alfie voor het eerst in het ziekenhuis komt waar zijn vader ligt, raakte mij het meest. Hij heeft totaal geen idee waar hij terecht is gekomen en schrikt zich rot, dit komt aandoenlijk over. In dit ziekenhuis liggen allemaal teruggekeerde en verwarde soldaten met psychische aandoeningen waarvan men op dat moment nog niet precies kan vaststellen wat het is. Ze worden vaak gezien als dienstweigeraars of deserteurs en worden zelfs teruggestuurd naar het front. Later wordt dit bekend als het shellshock syndroom. Vooral het feit dat je het door de ogen van de op dat moment 9-jarige Alfie ziet, zorgt ervoor dat deze keiharde werkelijkheid extra hard binnenkomt en je als lezer erg ontroert. In onderstaande passages komt de verwardheid van de patiënten en de onwetendheid van Alfie naar voren .

‘He, jij daar,’ zei de tweede man, die zijn vinger opstak alsof hij een kind in de schoolbanken was. Hij hield het boek omhoog. ‘Ze heeft een minnaar.’
‘Laat het alsjeblieft ophouden,’ zei de eerste man die met gesloten ogen voorover boog.
‘Wat moet ophouden?’
‘Haar man weet van niets,’ zei de tweede man lachend. ‘Maar ze is Frans. En je weet hoe de Fransen zijn. Die springen overal bovenop.’
De eerste man dook plotseling voorover in bed. Alfie schrok zich rot, deed de deur open en rende snel weer de gang op.
Het kreunen kwam hier vandaan; alle mannen leken verschrikkelijke pijnen te lijden.
(de jongen die zijn vader zocht, pag. 131)

‘’Zijn vader kon hier onmogelijk zijn. Niemand kon op zo´n plek blijven zonder gek te worden. Terug op de gang hapte hij naar adem en dacht hij even dat hij moest overgeven.’’
(de jongen die zijn vader zocht, pag. 133)

In dit hoofdstuk wordt pijnlijk duidelijk welke verschrikkelijke gevolgen de oorlog had voor vele soldaten, en dan zijn zij nog degenen die levend zijn teruggekomen. Ik vond dit een van de meest aangrijpende passages uit het boek en deze scène zal ook de leerlingen raken. Ze worden hier keihard met de neus op de feiten gedrukt.

Het boek is geschreven voor leerlingen van 12 jaar en ouder en wat mij betreft zeer geschikt voor deze doelgroep. Leerlingen ontwikkelen kennis van de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog en het fenomeen shellshock. Met mijn achtergrond als geschiedenisdocent zie ik genoeg mogelijkheden om de vakken Nederlands en Geschiedenis te laten samenwerken en de leerlingen actief aan de slag te laten gaan. Het lijkt me leuk om samen met de leerlingen een leerzame en creatieve opdracht te bedenken en deze uit te werken. Ik zal dit boek dan ook zeker aanraden tijdens mijn lessen!

Verdoofd - Elle van de Bogaart, recensie door Juliën Reumkens

Van de Bogaart, E. (2010), Verdoofd.  Houten: Van Wolkema & Warendorf

Samenvatting
Het boek gaat over de 16-jarige Roos, een meisje dat ontzettend onzeker is over haar lichaam en in tegenstelling tot de meeste van haar leeftijdsgenoten nog niet zo bezig is met seks. Maar haar broer, vriendinnen, iedereen heeft het erover! Gek wordt ze ervan! Wanneer ze samen met haar vriendin Bo naar een verkleedfeestje gaat, gebeurt er iets vreselijks.. Ze wordt gedrogeerd en verkracht. Wat ze zich nog herinnerde is dat ze best veel gedronken had en door een jongen, verkleed als piraat, naar boven werd gebracht. Vanaf dat moment wist ze niet veel meer. Wanneer ze weer wakker wordt ziet ze Bo en Ruby. Ruby is de zus van een jongen uit haar klas op wie ze wel een oogje heeft, genaamd Nick. Bo en Roos besluiten naar huis te gaan en Roos voelt zich ontzettend misselijk. Al snel na het feest wordt duidelijk dat haar eigen vriendinnen GHB in haar drankje hadden gedaan. Ze dachten dat ze zich dan iets meer zou ontspannen en misschien wel met een jongen zou zoenen. Het liep dus anders, en Bo voelt zich daar ontzettend schuldig over. Zeker nadat ze hoorde wat er met Roos is gebeurd. Wie had haar verkracht? En was ze misschien wel zwanger? Ze voelde zich misselijk, vies en walgde van zichzelf. Ruby had de verkrachting zien gebeuren en had de dader herkend aan zijn schoenen. Ze besluit hem te confronteren, maar hij ontkent alles en ze gelooft hem. Doordat ze stiekem een oogje op hem heeft, is ze gemakkelijk te beïnvloeden. Roos kan zich nog herinneren dat het een piraat was geweest met een tatoeage op zijn onderarm, en bespreekt dit met Bo. Ze besluiten om de dag na het voorval naar de huisarts te gaan voor een onderzoek. Ze krijgt een morning-after pil en ontdekt later ook nog dat ze chlamydia heeft. Nu weet ze zeker dat ze verkracht is! De broer van Roos, Justin, had het gesprek over de verkrachting gehoord en wist wie de dader was. Er was er maar een met een dergelijke tatoeage het dorp!

---

Hij neemt het heft in eigen handen en wil hem laten boeten voor zijn daden, en er daarna voor zorgen dat hij zichzelf aangeeft. Ondertussen komen ook Bo en Roos, samen met Ruby en Nick steeds dichter bij de waarheid. Ze achterhalen wie de dader is, het is Ramon de Wit. Een jongen uit het voetbalteam van Justin en Nick. Doordat Ruby goed contact heeft met Ramon, bedenken ze een plan om bewijs van de verkrachting te verzamelen. Ruby zou hem proberen te verleiden en tegelijkertijd zijn telefoon stelen. Hierop stonden namelijk naaktfoto’s van Roos die hij gemaakt had tijdens de verkrachting. Bewijs dus! In de tussentijd biecht Roos alles op aan haar ouders en die besluiten de politie in te lichten. De telefoon van Ramon wordt gestolen en hij wordt daarna ook nog bedreigd door Justin. Vlak daarna wordt hij opgepakt door de politie en het doek valt. Op het einde van het boek krijgt Roos een berichtje van Nick, die haar overduidelijk leuk vindt, om iets af te spreken. Voor het eerst in dagen krijgt Roos weer een glimlach op haar gezicht..

Recensie
Dit boek deed mij denken aan de boeken van Carry Slee die ik vroeger veelvuldig heb gelezen en waaraan ik veel plezier heb beleefd. Jeugdboeken als Razend, Radeloos en Pijnstillers gaan net zoals Verdoofd over jongeren met alledaagse problemen die in heftige situaties terechtkomen. Het is een vermakelijk boek dat redelijk eenvoudig is geschreven. Een meeslepend verhaal met aansprekende thema’s als seks, alcohol en erbij willen horen.. Iets dat voor leerlingen van de middelbare school natuurlijk aan de orde van de dag is. Ze kunnen zich dan ook goed identificeren met een van de hoofdpersonen, bijvoorbeeld de hoofdpersoon Roos. Een onzeker meisje van 16 die midden in de pubertijd zit. Zij zal voor veel meisjes van die leeftijd herkenbare problemen hebben. In de volgende passage beschrijft ze de worsteling met haar onzekerheid.

Ze laat haar mobiel op haar buik vallen. Als ze hem een paar seconden later wil oppakken, belanden haar handen op haar borsten.
Ze zijn te klein. Veel te klein.
In drie jaar tijd was haar cupmaat veranderd van 75AA naar 75A.
Van erwtjes naar spruitjes. Fantastisch.
Ze denkt aan de sms van Bo. ‘Vanavond gaat het gebeuren.’ Zou ze het echt doen met Gio of wil ze alleen maar indruk maken? Ik kan me niet voorstellen dat ik nu al met iemand naar bed zou gaan. Het lijkt me echt eng. En het doet vast hartstikke veel pijn. Misschien vindt de hele wereld het stom of ouderwets, maar ik wacht tot het moment dat ik zeker weet dat ik eraan toe ben, dat ik het echt wil. Met een heel leuke jongen.  (blz. 7)

Ondanks dat het soms een redelijk clichématig boek is met voorspelbare situaties, is het voor de doelgroep (12-15 jaar) een spannend boek. De personages en situaties worden zeer herkenbaar en realistisch weergegeven. Al blijven ze redelijk oppervlakkig en zit er weinig diepgang in. Wel is het confronterend, omdat iets dat normaal een ‘ver van je bed show’ is, nu ineens heel dichtbij komt. Het gebruik van alcohol in combinatie met een verdovend middel als GHB kan nare gevolgen hebben. Je wordt als lezer echt met de neus op feiten gedrukt. Hierdoor heeft dit boek ook een zekere waarschuwende boodschap aan de jonge lezer. Het geeft de gevaren weer van een partydrug als GHB in combinatie met de onwetendheid van kinderen van deze leeftijd. Ook het centrale thema verkrachting, zorgt voor ontroering en grijpt je aan. Het is ook zeker niet iets dat slechts zelden voorkomt. Helaas!

Een klein minpuntje vond ik dat in het boek weinig onvoorspelbare dingen gebeurden. Als je op zoek bent naar een boek met een verregaande psychologische gelaagdheid, ben je aan het verkeerde adres. Al is dat waarschijnlijk ook niet het doel van de schrijfster geweest voor deze doelgroep. Terwijl het boek vordert krijg je steeds meer hints over wat er gebeurd is, en sluit zich het net rondom de dader. Alleen de naam ontbreekt nog.. Tijdens het lezen ben je op zoek naar de antwoorden op de vragen die het boek oproept. Deze zijn vaak voor de hand liggend, doordat jij als lezer meer weet dan de personen in het boek. Toch blijft het redelijk boeiend en spannend. Zeker als ik me verplaats in een middelbare scholier, die zich nog beter zal kunnen inleven in een van de personages.

Een leuk element vond ik dat je inzage kreeg in de gedachten van bepaalde personages, zonder dat je meteen wist wie het was. Wie heeft het gedaan? Wie is de andere mysterieuze persoon wiens gedachten je telkens leest? Je wordt al snel geconfronteerd met de dader van de verkrachting, deze komt aan het woord en je leert hem zodoende kennen. Dit geeft een leuke draai aan het boek, je weet informatie die de hoofdpersonen nog niet weten. Zo komt ook de broer van Roos aan het woord. Er word pas op het eind verklapt dat hij het was, (al heb je als lezer wel door dat het Justin moet zijn). Je komt ook zijn gedachten en motivaties te weten. Hij vindt namelijk dat hij het recht heeft om de dader in eerste instantie zelf te straffen, voordat hij zichzelf zal aangeven. De volgende passage is de eerste ‘kennismaking’ als lezer met de dader Ramon.

Hij wordt wakker van de voordeurbel. Het is elf uur. Flarden herinneringen flitsen door zijn hoofd.
‘’Het feest van Nick. Het meisje.’’
Het stelt hem gerust dat hij zeker weet dat niemand hem gisteren heeft gezien. Niet toen hij haar naar boven had gebracht, maar ook niet toen hij zich na een half uurtje weer in de feestende meute had gemengd, Zijn ploegmaten waren toen al veel te donken geweest om überhaupt nog iets op te merken.(blz. 33)

Door de beschrijving van de dader krijg je een inkijk in het karakter van deze jongen, iemand die totaal geen spijt heeft van zijn daden. Hierdoor werd bij mij nog meer antipathie opgewekt en ga je als lezer hopen dat hij snel wordt gepakt! Het blijft echter wel weer bij een redelijk korte en oppervlakkige toelichting, wat ik betreur.

Op het einde van het boek worden uiteindelijk alle vragen, waarvan je zelf het antwoord al min of meer in je hoofd had, onthuld. Er gebeuren meerdere zaken tegelijkertijd zodat je wel geïnteresseerd blijft in de afloop. Ruby en Nick proberen de telefoon van Ramon te stelen, Justin lokt Ramon met een list naar het hockeyveld om zijn angst te kunnen ruiken en zien wanneer hij hem confronteert, en op hetzelfde moment lucht Roos haar hart bij haar ouders. Op dit moment komt alles samen en wordt de dader eindelijk gepakt, iets waarvan je weet dat het gaat gebeuren maar waarvan je niet precies weet hoe en wanneer. De laatste pagina eindigt met het hoopgevende sms-verkeer tussen Roos en Nick. Deze vinden elkaar al een hele tijd leuk, en besluiten dan toch maar iets af te spreken. Ik vond het een leuke afsluiter want zo eindigt het nare verhaal toch met een positieve noot. Een weergave van het einde van het boek.

Over twee uur gaat ze met haar ouders naar het bureau om aangifte te doen. Nick, Ruby en Bo gaan met haar eigen ouders. Ze sterft van de zenuwen. Na vandaag zal het alleen maar beter worden. Nick had vanmorgen om zeven uur al een berichtje gestuurd.

Lieve Roos,Ik moet veel aan je denken. Ruby en ik gaan zo meteen naar het bureau. Misschien zie ik je daar. Mag ik daarna even bij je langskomen? Als je het niet wilt moet je het eerlijk zeggen. X Nick.

Voor het eerst sinds lange tijd verschijnt er een glimlach op haar gezicht. Ze stuurt een berichtje terug.
Hoi Nick, ik vind het leuk als je komt. X Roos. (blz. 125 -126)

Terugkijkend vond ik het vooral een vermakelijk boek dat gemakkelijk weg leest. Ik heb het boek in één dag uitgelezen, al is dit mede doordat het met zijn 125 pagina’s een geringe omvang heeft ;) Om die (eerstgenoemde) reden zou ik het wel willen aanraden aan de leerlingen. Maar wil je een boek met iets meer diepgang en originaliteit dan is het minder geschikt. Wel leest het zich dus eenvoudig weg, en is het aangrijpend en spannend. Doordat het een aaneenschakeling is van gebeurtenissen en er steeds word geschakeld tussen verschillende personages blijft de vaart erin. De onderwerpen zijn voor een middelbare scholier leerzaam en spannend. Wil je je leerlingen vermaken met een simpel, maar toch spannend en enigszins leerzaam boek? Dan raad ik het zeker aan!