Recensie: De jongen die zijn vader zocht - John Boyne door Juliën Reumkens

Boyne, J.(2014), De jongen die zijn vader zocht. Amsterdam – Boekerij

Samenvatting

Een zeer recent werk (2014) van de auteur van de klassieker, de jongen in de gestreepte pyjama. Het is opnieuw een ontroerend en meeslepend boek waarmee zowel jongeren als volwassenen zich uitstekend zullen vermaken. Naar mijn mening heeft John Boyne weer uitstekend werk geleverd met deze titel.
Het boek speelt zich af in de periode rondom de Eerste Wereldoorlog en beschrijft de zoektocht van de Britse jongen Alfie Summerfield naar zijn vader Georgie. Aan het begin van het boek is er nog sprake van een ‘happy family’ die samen de vijfde verjaardag van Alfie viert. Dit is echter ook de dag dat de oorlog uitbreekt (28/7/14) en alles verandert.. De sfeer slaat om wanneer Georgie besluit zich aan te melden voor het leger. Alfie’s moeder en oma doen nog verwoede pogingen om dit te voorkomen, maar Georgie is vastberaden. Als hij zich niet vrijwillig meldt, zou hij uiteindelijk toch wel gedwongen worden. Zijn gezin blijft verslagen achter... Wel zal hij trouw blijven schrijven, neemt hij zich voor. En met kerstmis zou hij vast weer thuis zijn. In het begin valt het allemaal nog erg mee, de trainingen zijn leuk en de sfeer is ontspannen. Dit verandert echter op het moment dat hij daadwerkelijk moet vechten aan het front. Al snel verandert de toon van zijn brieven en vraagt hij zich af waarom hij in godsnaam hiervoor gekozen heeft. Vanaf dat moment komen er geen brieven meer, althans dat wordt Alfie verteld. Tegen hem wordt gezegd dat zijn vader op een geheime missie is en daarom niet meer kan schrijven, hij zal wel dood zijn denkt hij bij zichzelf.. 
Iedereen in de straat heeft het moeilijk tijdens de oorlog, zo ook de familie Summerfield. Om zijn moeder bij te staan besluit Alfie om nog maar twee dagen per week naar school te gaan, voor de rest van de tijd gaat hij geld verdienen als schoenenpoetser op King’s Cross Station. Op een dag poetst hij de schoenen van een arts en door een windvlaag vliegen al zijn akten door de stationshal. Tijdens het oprapen hiervan, valt zijn oog op een wel heel bekende naam en soldaatnummer. Namelijk die van zijn vader Georgie Summerfield, 14278. EAST SUFFOLK & IPSWICH HOSPITAL. Hij was dus toch niet dood!
Alfie besluit op een geheime missie te gaan en komt erachter dat zijn vader in een ziekenhuis ligt voor mensen die krankzinnig zijn geworden door de oorlog, een aandoening genaamd shellshock. Wanneer hij de omstandigheden in het ziekenhuis ziet draait zijn maag zich om, hier kan zijn vader niet langer blijven! Hij besluit dat zijn vader terug naar huis moet…

---

Recensie
De jongen die zijn vader zocht is een titel van John Boyne, dit is natuurlijk ook de man die de klassieker de jongen in de gestreepte pyjama heeft geschreven. Onvermijdelijk zal dit boek dan ook vergeleken worden met zijn illustere voorganger. Het verschil is dat deze keer niet de Tweede, maar de Eerste Wereldoorlog de achtergrond is waartegen het verhaal zich afspeelt. Wel gebeurt dit wederom door de ogen van een jongetje, de protagonist in het verhaal, genaamd Alfie.
Met dat in mijn achterhoofd ben ik het boek gaan lezen. Ondanks dat er soms wel erg veel vergelijkingen zijn aan te wijzen zijn met De jongen in de gestreepte pyjama, vond ik ook dit een ontroerend en vermakelijk verhaal om te lezen. Het is vrij simpel geschreven, waardoor je geen enkel probleem hebt om er doorheen te komen. Ook het thema spreekt mij persoonlijk erg aan. Naarmate het boek vordert word je steeds meer geboeid door het verhaal, en toen ik er eenmaal inzat wilde ik het ook direct uitlezen. Dit komt door de korte en levendige schrijfstijl waarin hoofdstukken elkaar in rap tempo opvolgen. Je kom steeds meer te weten over het hoe en waarom van Alfie’s vader en wat er nou daadwerkelijk aan de hand is.

De scène waarin Alfie voor het eerst in het ziekenhuis komt waar zijn vader ligt, raakte mij het meest. Hij heeft totaal geen idee waar hij terecht is gekomen en schrikt zich rot, dit komt aandoenlijk over. In dit ziekenhuis liggen allemaal teruggekeerde en verwarde soldaten met psychische aandoeningen waarvan men op dat moment nog niet precies kan vaststellen wat het is. Ze worden vaak gezien als dienstweigeraars of deserteurs en worden zelfs teruggestuurd naar het front. Later wordt dit bekend als het shellshock syndroom. Vooral het feit dat je het door de ogen van de op dat moment 9-jarige Alfie ziet, zorgt ervoor dat deze keiharde werkelijkheid extra hard binnenkomt en je als lezer erg ontroert. In onderstaande passages komt de verwardheid van de patiënten en de onwetendheid van Alfie naar voren .

‘He, jij daar,’ zei de tweede man, die zijn vinger opstak alsof hij een kind in de schoolbanken was. Hij hield het boek omhoog. ‘Ze heeft een minnaar.’
‘Laat het alsjeblieft ophouden,’ zei de eerste man die met gesloten ogen voorover boog.
‘Wat moet ophouden?’
‘Haar man weet van niets,’ zei de tweede man lachend. ‘Maar ze is Frans. En je weet hoe de Fransen zijn. Die springen overal bovenop.’
De eerste man dook plotseling voorover in bed. Alfie schrok zich rot, deed de deur open en rende snel weer de gang op.
Het kreunen kwam hier vandaan; alle mannen leken verschrikkelijke pijnen te lijden.
(de jongen die zijn vader zocht, pag. 131)

‘’Zijn vader kon hier onmogelijk zijn. Niemand kon op zo´n plek blijven zonder gek te worden. Terug op de gang hapte hij naar adem en dacht hij even dat hij moest overgeven.’’
(de jongen die zijn vader zocht, pag. 133)

In dit hoofdstuk wordt pijnlijk duidelijk welke verschrikkelijke gevolgen de oorlog had voor vele soldaten, en dan zijn zij nog degenen die levend zijn teruggekomen. Ik vond dit een van de meest aangrijpende passages uit het boek en deze scène zal ook de leerlingen raken. Ze worden hier keihard met de neus op de feiten gedrukt.

Het boek is geschreven voor leerlingen van 12 jaar en ouder en wat mij betreft zeer geschikt voor deze doelgroep. Leerlingen ontwikkelen kennis van de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog en het fenomeen shellshock. Met mijn achtergrond als geschiedenisdocent zie ik genoeg mogelijkheden om de vakken Nederlands en Geschiedenis te laten samenwerken en de leerlingen actief aan de slag te laten gaan. Het lijkt me leuk om samen met de leerlingen een leerzame en creatieve opdracht te bedenken en deze uit te werken. Ik zal dit boek dan ook zeker aanraden tijdens mijn lessen!

Reactie op recensie van Liza Uijting , Komt een vrouw bij de dokter - Kluun (door Juliën Reumkens)

Kluun. (2003). Komt een vrouw bij de dokter. Amsterdam: Rainbow.

In navolging op de vele vrouwelijke recensie/reacties op dit boek, wilde ik het boek eens beoordelen vanuit mannelijk oogpunt. Voorop stellen wil ik dat ik het een bijzonder goed geschreven en ontroerend boek vind, dat iedereen eigenlijk zou moeten lezen.Ook ben ik het voor het grootste gedeelte eens met de door Liza getrokken conclusies.

Zoals al door Liza aangegeven, krijg je in dit boek te maken met een moreel dilemma, namelijk die van de hoofdpersoon Stijn. Een man die in moeilijke tijden, waarin zijn vrouw te maken krijgt met borstkanker, zijn troost zoekt in avonturen met andere vrouwen(eerlijk gezegd deed hij dit ook al voordat de ziekte geconstateerd werd). Liza schrijft hierover:

‘’ Tijdens het lezen van het verhaal krijg je een hekel aan Stijn en zou je hem graag een klap in zijn gezicht willen geven, maar toch wekt hij sympathie op. Hij is er voor zijn vrouw en wil er ook voor haar blijven zijn.’’

Met deze opmerking ben ik het vrijwel eens. Het geeft je als lezer namelijk een heel dubbel en onbehagelijk gevoel, waarbij je vanzelfsprekend snel geneigd bent om Stijn te veroordelen. Natuurlijk is het als man van een vrouw in deze situatie onjuist dit te doen, maar als (kleine) kanttekening wil ik plaatsen dat hij zichzelf telkens blijft confronteren met gewetensvragen, en of de liefde nog wel aanwezig is. De eerlijkheid waarmee dit beschreven is geeft hem iets ontwapenends. Je krijgt op bepaalde momenten zelfs bijna medelijden met hem, en daardoor is het moeilijk hem keihard te veroordelen. Het is dus zeker moreel verwerpelijk wat hij allemaal uitvreet, laat daar geen misverstand over bestaan, maar vanuit een bepaald oogpunt ook wel weer te begrijpen.(Al denk ik dat deze perceptie verschilt met die van van velen vrouwen).

Recensie: Blauwe plekken - Anke de Vries door Juliën Reumkens

De Vries, Anke.(1992), Blauwe plekken, Rotterdam – Lemniscaat

Samenvatting
Het boek begint met een scène waarin de hoofdpersoon Judith wordt mishandeld door haar moeder. Judith woont samen met haar broertje en moeder in Den Haag. Bij het minste of geringste wordt ze in elkaar geslagen en dit neemt steeds ergere vormen aan. Zij doet niks goed en daarentegen is haar broertje het lievelingetje. 

Op school moet Judith telkens haar blauwe plekken verhullen met een coltrui, en gymles zit er natuurlijk ook niet in. Dan zouden ze het zeker ontdekken, dan maar weer een smoes. Op school kan ze steeds beter opschieten met Michiel, en ze komt zelfs vaker bij hem thuis. Hier ziet ze hoe het ook kan zijn binnen een gezin, niet wetend dat Michiel vroeger zelf ook is mishandeld door zijn vader in de Verenigde Staten. Judith vertrouwt hem, maar op een dag komt hij erachter dat ze verwondingen heeft. Ze verzint snel een smoes en zegt dat ze in elkaar geslagen is door jongens uit de buurt. 
Thuis krijgt haar moeder een relatie met Nico, die keer op keer geld van haar steelt. Wie krijgt hiervan de schuld en een pak slaag.. natuurlijk Judith! Wanneer haar tante Lies op bezoek komt, die normaal in het buitenland woont, krijgt ze te horen waarom haar moeder zo reageert. Ze is namelijk vroeger zelf ook mishandeld door haar oma, en zij uit haar woede en frustratie nu op Judith.
Op school begint de docent te ontdekken waarom ze zo vaak afwezig is, en ontdekt hij zelfs haar blauwe plekken. Nu weet hij het zeker, ze wordt thuis geslagen!
Vanaf dat moment komt Judith niet meer op school en Michiel besluit om haar thuis te gaan opzoeken. Daar aangekomen vertelt een buurvrouw hem dat ze halsoverkop verhuisd zijn. Enkele dagen later komt Michiel erachter dat ze nu in Leiden woont, en hij voelt zich ontzettend voor de gek gehouden. In Leiden wordt Judith opnieuw zwaar mishandeld door haar moeder en besluit ze dat het genoeg is geweest. Ze vertrekt ze met de trein richting Michiel...

Recensie
Ik had blauwe plekken op de middelbare school al een keer gelezen en kan me herinneren dat het me toen erg aangreep. Vandaar dat ik heb besloten om het nogmaals te lezen, en te kijken of mijn mening veranderd is.
Het centrale thema van dit boek is helaas aan de orde van de dag. Kindermishandeling en huiselijk geweld is iets dat vaak voorkomt zonder dat de omgeving er weet van heeft. Dit komt vaak doordat men zich schaamt voor wat er is gebeurd, of omdat men bang is voor eventuele gevolgen. In dit werk van Anke de Vries wordt de twijfel en onzekerheid op een pakkende wijze verwoord. De protagonist in dit verhaal, Judith, heeft namelijk te maken met een moeder die haar mishandelt. 
Dat begint al in de openingsscène, waardoor je meteen in het boek wordt gezogen en meeleeft met de hoofdpersoon. Uit het eerste hoofdstuk heb ik verschillende gedachten van Judith gehaald waaruit blijkt dat zij er alles aan doet om het onvermijdelijke te voorkomen en waarbij haar onzekerheid treffend naar voren komt. Ook geeft zij zichzelf overal de schuld van, iets dat vaak voorkomt bij mensen die langdurig te maken krijgen met mishandeling.

‘Wat sta je daar te kijken? Heb je niks beters te doen?’ snauwde ze in Judiths richting. Judith schoof vlug weer aan tafel. Stom om niet eerder te gaan zitten.
(blauwe plekken, pag.6)

‘Judiths hart begon te bonken. Ze had gehoopt dat ze het niet gemerkt had. Wat moest ze doen? Zwijgen of iets zeggen? Alle twee zou fout zijn, wist ze van tevoren.’
(blauwe plekken, pag.6)

‘Dat doe je express om mij te pesten. Z’n nieuwe schoenen nog wel!’ Ze trok Judith uit de douchecel en rammelde haar door elkaar.
‘Nee, mamma…’ Judiths stem was klein en wanhopig.
‘Echt niet.’
(blauwe plekken, pag. 8)

Judith probeert hier wanhopig om haar moeder te vriend te houden en een woede uitbarsting te voorkomen. Dit is een van de meest aangrijpende stukken uit het boek, omdat je als lezer echt de wanhoop en onmacht voelt van Judith. Dit trekt je als lezer vanaf het begin mee in het boek en laat je eigenlijk niet meer los gedurende het verhaal verder gaat. 

Een ander positief punt vind ik de uitwerking van de personages in het boek. Deze hebben elk een eigen achtergrond, waardoor je uitleg krijgt over het hoe en waarom van bepaalde handelingen die ze verrichten. Judiths moeder heeft bijvoorbeeld in haar eigen jeugd meerdere traumatische ervaringen gehad en omdat zij dit nooit verwerkt heeft, botviert ze nu haar frustraties op haar dochter. Ironisch en pijnlijk tegelijk omdat je hierdoor onverwachts ook iets van sympathie voor de moeder krijgt. Het valt natuurlijk niet goed te praten wat ze doet, maar iets meer begrijpen doe je het als lezer wel. Hetzelfde geldt voor Michiel, die ook een traumatisch verleden heeft met een agressieve vader. Dit bepaalt de aard van de relatie tussen Judith en Michiel in het boek. De verschillende lagen van de karakters geven het verhaal een extra dimensie. Het verhaal blijft dus niet kleven aan de oppervlakte, maar heeft diepgang. Zeker een grote plus! 

Persoonlijk vond ik het fijn dat het boek uit veel korte en spannende hoofdstukken bestond. Hierdoor blijft de vaart erin en verveel je je niet tijdens het lezen. Ook niet onbelangrijk met het oog op de doelgroep, kinderen vanaf een jaar of 12. Je bent als lezer in principe het hele boek aan het wachten op het moment dat er iemand achter haar geheim komt. Omdat dit uitblijft en je steeds meer achtergronden te weten komt, hoop je op een bepaald moment echt dat er een oplossing voor haar komt. Ik kan me herinneren dat het boek me een jaar of 10 geleden ook al gegrepen had, en dit was nu niet anders. Ik zou dit boek dan ook zeker aanraden aan mijn leerlingen. Het is dan ook niet zonder reden dat het boek in 1993 is bekroond door de Nederlandse kinderjury.

Pizzamafia - Khalid Boudou, een reactie op de recensie van Ilse Schuurmans(door Juliën Reumkens)

Boudou, Khalid.(2007) Pizzamafia. Amsterdam: Moon.

Allereerst wil ik stellen dat de recensist een treffende analyse heeft gemaakt van het boek, en er een aantal belangrijke elementen heeft uitgehaald en juist belicht. Persoonlijk vond ik het een aantrekkelijk en leuk boek om te lezen. Door de grappige dialogen en de gebeurtenissen die elkaar in rap tempo bleven opvolgen werd het nooit saai om te lezen en had ik het zo uit.

Met de meeste dingen die Ilse beschreef ben ik het eens, zo ook bijvoorbeeld het gebruik van Marokkaanse straattaal in het boek. Krachttermen als Fok! Wallah!, komen herhaaldelijk terug. Ilse schrijft hierover het volgende.

‘’  De taal en stijl zijn even wennen maar wel geloofwaardig. Het zou vreemder zijn als Haas algemeen beschaafd Nederlands zou spreken. Je hoort Brahim en Haas op deze manier echt praten en ziet de scènes voor je. Dit maakt het een luchtig boek dat je gemakkelijk leest.’’

Het klopt volledig dat het raar zou zijn als deze personen beschaafd Nederlands zouden spreken. Deze manier van schrijven geeft het boek een authenthiek karakter en zo krijg je ook het idee dat die dingen daadwerkelijk door de hoofdpersonen zo gezegd worden. Dit stoorde mij dan ook totaal niet en zorgde ervoor dat het vlot overkwam en je er gemakkelijk doorheen las. Voor boeken als schnitzelparadijs en ook pizzamafia, beide geschreven door Khaklid Boudou,  is deze schrijfstijl typerend en hoort het ook echt bij de ‘subcultuur’ die centraal staat in beide werken. Een leuk element aan dit boek dus!

Toch ben ik het niet op alle punten helemaal eens met de recensist. Zo stelt zij dat het einde eigenlijk niet echt bevredigend is en zij iets ergers had verwacht gezien de woorden die de schrijver aan het begin van het boek uitspreekt.

‘’ Gebeurd is gebeurd. Bijna alles is kapot. 
En wat nog niet kapot is, gaat straks wel kapot.’’

Ilse schrijft:
‘’De spanning die de schrijver daarmee wil oproepen, is niet helemaal in verhouding tot wat er uiteindelijk echt gebeurt. Daardoor ben je aan het eind bijna teleurgesteld dat het allemaal wel meevalt.’’

Zelf verwachtte ik echter niet dat het tot een apocalyptische einde zou komen, maar zag ik wel aankomen dat uiteindelijk de realiteitszin bij de hoofdpersonen de overhand zou krijgen. Dit omdat de hele sfeer in het verhaal voor mij niet aangaf dat het uiteindelijk ‘echt’ uit de hand zou lopen, maar eerder dat het uiteindelijk wel weer goed zou komen. Dit gevoel had ik omdat het toch gaat om een jeugdboek waarin de sfeer meer overkomt als blaffen, blaffen dan daadwerkelijk bijten. Stoerdoenerij en een grote mond, maar uiteindelijk een klein hartje. Wel ben ik het met Ilse eens dat de keuze voor bovenstaande woorden door de schrijver lichtelijk overdreven zijn. Wanneer je als lezer alleen op die woorden afgaat denk je inderdaad dat het wel eens slecht zou kunnen aflopen voor een van de hoofdpersonen. Achteraf gezien dus niet slim gekozen, maar waarschijnlijk vooral bedoeld om de lezer te triggeren.

Terugkijkend heb ik me prima vermaakt met dit werk en ben ik van mening dat het zeer geschikt is voor de doelgroep. Ondanks dat het boek een beetje oppervlakkig blijft, zijn de thema’s die worden aangesneden, zoals liefde, criminaliteit, familierelaties en het verdedigen van je ‘eer’,  zeer aansprekend voor jongeren. Daarom denk ook ik dat het vooral voor jongens een aan te raden boek is. Zij zullen het met veel plezier lezen!

Niets Janne Teller, recensie door Juliën Reumkens

Teller J.(2000) Niets, Hasselt – Amsterdam: Clavis Uitgeverij

Samenvatting
Het verhaal wordt verteld door Agnes en ze blikt terug op iets dat acht jaar geleden is gebeurd. Het boek begint met de woorden: 
‘Er bestaat niets van betekenis, dat had ik allang door. Daarom heeft het geen zin om iets te doen, dat heb ik net begrepen.
Een uitspraak van Pierre Anthon, een leerling van de zevende klas van de lagere school in het dorpje Tering. Vanaf dat moment ging Pierre in een pruimenboom zitten en weigerde verder nog iets te doen. Het leven was zinloos. Deze houding verontrustte de andere leerlingen van zijn klas. We moeten er iets aan doen, vonden ze. We moeten hem op andere gedachten kunnen brengen. Het leven heeft wel zin! Maar hoe? Ze bedachten van alles om hem uit zijn boom te halen en komen op een gegeven moment op het idee om een soort van tentoonstelling te organiseren. Dit werd de ‘berg van betekenis’ die ze oprichtte in een houtzagerij. Iedereen brengt een soort van ‘offers’ van zaken die wel betekenis hebben. Het gaat vaak om het dierbaarste dat ze bezitten. Dit begint vrij normaal, maar loopt al snel volledig uit de hand. Het gaat zo, wie wat heeft geofferd mag een volgende aanwijzen. Het begint onschuldig met het offeren van een paar sandalen, maar al snel worden veel extremere zaken van elkaar geëist. Zo wordt er een dood broertje opgegraven, moet een middelvinger worden afgehakt en geeft een meisje haar maagdelijkheid op. Langzamerhand verdwijnt de onschuld en maakt deze plaats voor gruwelijkheden. En dit terwijl Pierre Anthon niet eens onder de indruk is van dit alles. Pas nadat een jongen klikt bij de 'grote mensen' komt de rest achter het bestaan van deze berg. De politie besluit om de houtzagerij te sluiten en een einde te maken aan het ritueel. De berg komt in de publiciteit en een museum in New York biedt er een paar miljoen voor. Ze vinden het een uniek kunstwerk en het wordt dan ook verkocht. Voordat het wordt verkocht, komt het nog tot een grote ruzie, waar Pierre Anthon wordt bijgehaald. Maar dit verergert de situatie alleen maar, en hij wordt geschopt en geslagen door iedereen. Op een gegeven moment druipen alle jongeren af en blijft Pierre alleen achter. Die nacht gaat de houtzagerij in vlammen op..

---

Recensie
Ik vond het een bijzonder indrukwekkend en aangrijpend boek. Het is heel luguber geschreven en zit vol gruwelijkheden maar gaat in principe over de betekenis van het leven. Wat voor zin heeft het leven eigenlijk? Die vraag wordt telkens opgeroepen en de kinderen in dit boek proberen in al hun onvolwassenheid dit vraagstuk op te lossen door een ‘berg van betekenis’ op te richten. Een van de hoofdpersonen in dit boek, Pierre Anthon, is van mening dat het leven niets betekent. En hij vormt de aanleiding tot het gedrag van de rest van de klas. Het leven betekent niets en is zinloos. Dit komt terug in de volgende citaten: 

’..De aarde is vier miljard zeshonderd miljoen jaar oud, maar jullie worden hooguit honderd!’ riep hij een andere keer. ‘Het is daarom de moeite niet waard om te bestaan.’ (blz. 6)

En: ’... Alles is zinloos, want aan alles komt een eind. Op het moment dat jullie geboren werden, begonnen jullie al te sterven. En zo gaat het met alles.’(blz. 6)

Dit komt in eerste instantie over als een heel zwaarmoedig boek, dat de zin van het leven aan de kaak stelt. Dat riep dan ook gelijk de vraag bij mij op, is dit boek wel geschikt voor leerlingen in de leeftijd van 13 t/m 15 jaar? Ik denk het eerlijk gezegd van niet, in ieder geval niet voor het grootste gedeelte. Waarschijnlijk vindt het gros van de leerlingen dit onderwerp te zwaar en niet interessant genoeg om er een heel boek over te lezen. Al is het boek wel weer interessant voor leerlingen die van horrorverhalen en andere gruwelijkheden houden. Het staat namelijk bol van de aangrijpende en soms bloedige scènes, die voor sommigen waarschijnlijk wel een bepaalde amusementswaarde hebben. Toch lijkt me dit boek uiteindelijk niet geschikt voor alle leerlingen van deze leeftijdscategorie. En ik denk dat slechts een select gezelschap plezier beleeft aan het lezen hiervan. Een ander voorbeeld van de harteloosheid en koelbloedigheid waarin de personages in dit boek handelen blijkt uit de volgende fragmenten aan het einde van dit boek. Dit is het moment waarop Pierre te grazen wordt genomen door de rest van de groep en waarbij ze hem genadeloos mishandelen.

‘...ik weet niet of het vreselijk was of niet. Als ik er nu over nadenk, moet het gruwelijk geweest zijn. Maar zo ligt het niet in mijn geheugen opgeslagen. Wat ik me herinner is dat het rommelig was. En fijn. Het gaf een goed gevoel om Pierre Anthon te slaan.’ (blz. 107)

En: ‘...hij lag in een rare, gekromde houding met zijn nek naar achteren gebogen en helemaal blauw en gezwollen in zijn gezicht. Er stroomde bloed uit zijn neus en uit zijn mond en het zat ook aan de hand waarmee hij geprobeerd had zich te beschermen.’(blz. 107)

Een andere vraag die het bij me opriep was, hoe realistisch zijn deze personages nou werkelijk? Natuurlijk is het zo dat in een groepsproces individuele kinderen tot vreemde dingen in staat zijn. Men wil solidair zijn aan elkaar en gaat daarin heel ver, zoals in dit boek beschreven. Maar in dit verhaal leidt het tot wel heel extreme situaties. Daarbij is de geloofwaardigheid van Pierre Anthon ook twijfelachtig. Een jongen die een jaar lang niet naar school gaat en in een pruimenboom allemaal vreemde zaken roept, is op zijn zachtst gezegd discutabel te noemen. Erg realistisch zijn de personages dus niet. Al vond ik dit zelf niet echt storend voor het verhaal en misschien is het zelfs wel de kracht van het verhaal. 

Het boek bleef me eerlijk gezegd wel boeien. En ook voor leerlingen kan het goed zijn om al eens na te denken over, wat wil ik nou bereiken in het leven? Denk ik na over de dingen die ik doe? En de toekomst? Dat ze hierover aan het denken worden gezet door dit boek lijkt me een goede zaak. Al is het waarschijnlijk zo dat nog niet alle leerlingen hier aan toe zijn op die leeftijd. Maar wanneer je een leerling hebt die dit boek heeft gelezen zijn er wel tal van vragen te stellen waarmee je een discussie kunt aanwakkeren. Welk nut heeft ons leven en wat vind je nou echt belangrijk? Waar ligt de grens tussen goed en kwaad? Ben jezelf gevoelig voor groepsdruk en groepsgedrag? Door het hier met ze over te hebben kun je ze bewust maken van bepaalde zaken. Dat groepsgedrag soms ook gevaarlijk kan zijn, en je je gedwongen kan voelen dingen te doen waar je niet achter staat. Wanneer je ze hier waakzaam op kunt maken, heb je een belangrijke taak als docent vervuld. Daarmee kan het boek dus wel een bepaalde opvoedende en bewustmakende functie hebben.

Al met al vond ik het een spannend en ontroerend boek dat me op sommige moment echt liet nadenken over het hoe en waarom van bepaalde dingen. Ik heb het boek dan ook vrij vlot(in twee dagen) uitgelezen. Doordat ik steeds wilde weten waar dit vreemde groepsgedrag tot zou leiden bleef ik geboeid. Mijn conclusie is wel dat het boek waarschijnlijk niet voor iedereen is weggelegd. Maar dat het zeker voor bepaalde leerlingen nuttig kan zijn dit te lezen, en dat het ook ontzettend leerzaam kan zijn.  Daarbij is het een spannend en aangrijpend boek, al moet het wel een beetje in je straatje passen. Aangezien het vrij donkere en zware kost is. Wanneer je van de iets luchtigere werken houdt is dit niet aan te raden. Maar denk je na deze recensie, dit is wel wat voor mij. Dan zou ik zeggen, ga aan de slag!

Verdoofd - Elle van de Bogaart, recensie door Juliën Reumkens

Van de Bogaart, E. (2010), Verdoofd.  Houten: Van Wolkema & Warendorf

Samenvatting
Het boek gaat over de 16-jarige Roos, een meisje dat ontzettend onzeker is over haar lichaam en in tegenstelling tot de meeste van haar leeftijdsgenoten nog niet zo bezig is met seks. Maar haar broer, vriendinnen, iedereen heeft het erover! Gek wordt ze ervan! Wanneer ze samen met haar vriendin Bo naar een verkleedfeestje gaat, gebeurt er iets vreselijks.. Ze wordt gedrogeerd en verkracht. Wat ze zich nog herinnerde is dat ze best veel gedronken had en door een jongen, verkleed als piraat, naar boven werd gebracht. Vanaf dat moment wist ze niet veel meer. Wanneer ze weer wakker wordt ziet ze Bo en Ruby. Ruby is de zus van een jongen uit haar klas op wie ze wel een oogje heeft, genaamd Nick. Bo en Roos besluiten naar huis te gaan en Roos voelt zich ontzettend misselijk. Al snel na het feest wordt duidelijk dat haar eigen vriendinnen GHB in haar drankje hadden gedaan. Ze dachten dat ze zich dan iets meer zou ontspannen en misschien wel met een jongen zou zoenen. Het liep dus anders, en Bo voelt zich daar ontzettend schuldig over. Zeker nadat ze hoorde wat er met Roos is gebeurd. Wie had haar verkracht? En was ze misschien wel zwanger? Ze voelde zich misselijk, vies en walgde van zichzelf. Ruby had de verkrachting zien gebeuren en had de dader herkend aan zijn schoenen. Ze besluit hem te confronteren, maar hij ontkent alles en ze gelooft hem. Doordat ze stiekem een oogje op hem heeft, is ze gemakkelijk te beïnvloeden. Roos kan zich nog herinneren dat het een piraat was geweest met een tatoeage op zijn onderarm, en bespreekt dit met Bo. Ze besluiten om de dag na het voorval naar de huisarts te gaan voor een onderzoek. Ze krijgt een morning-after pil en ontdekt later ook nog dat ze chlamydia heeft. Nu weet ze zeker dat ze verkracht is! De broer van Roos, Justin, had het gesprek over de verkrachting gehoord en wist wie de dader was. Er was er maar een met een dergelijke tatoeage het dorp!

---

Hij neemt het heft in eigen handen en wil hem laten boeten voor zijn daden, en er daarna voor zorgen dat hij zichzelf aangeeft. Ondertussen komen ook Bo en Roos, samen met Ruby en Nick steeds dichter bij de waarheid. Ze achterhalen wie de dader is, het is Ramon de Wit. Een jongen uit het voetbalteam van Justin en Nick. Doordat Ruby goed contact heeft met Ramon, bedenken ze een plan om bewijs van de verkrachting te verzamelen. Ruby zou hem proberen te verleiden en tegelijkertijd zijn telefoon stelen. Hierop stonden namelijk naaktfoto’s van Roos die hij gemaakt had tijdens de verkrachting. Bewijs dus! In de tussentijd biecht Roos alles op aan haar ouders en die besluiten de politie in te lichten. De telefoon van Ramon wordt gestolen en hij wordt daarna ook nog bedreigd door Justin. Vlak daarna wordt hij opgepakt door de politie en het doek valt. Op het einde van het boek krijgt Roos een berichtje van Nick, die haar overduidelijk leuk vindt, om iets af te spreken. Voor het eerst in dagen krijgt Roos weer een glimlach op haar gezicht..

Recensie
Dit boek deed mij denken aan de boeken van Carry Slee die ik vroeger veelvuldig heb gelezen en waaraan ik veel plezier heb beleefd. Jeugdboeken als Razend, Radeloos en Pijnstillers gaan net zoals Verdoofd over jongeren met alledaagse problemen die in heftige situaties terechtkomen. Het is een vermakelijk boek dat redelijk eenvoudig is geschreven. Een meeslepend verhaal met aansprekende thema’s als seks, alcohol en erbij willen horen.. Iets dat voor leerlingen van de middelbare school natuurlijk aan de orde van de dag is. Ze kunnen zich dan ook goed identificeren met een van de hoofdpersonen, bijvoorbeeld de hoofdpersoon Roos. Een onzeker meisje van 16 die midden in de pubertijd zit. Zij zal voor veel meisjes van die leeftijd herkenbare problemen hebben. In de volgende passage beschrijft ze de worsteling met haar onzekerheid.

Ze laat haar mobiel op haar buik vallen. Als ze hem een paar seconden later wil oppakken, belanden haar handen op haar borsten.
Ze zijn te klein. Veel te klein.
In drie jaar tijd was haar cupmaat veranderd van 75AA naar 75A.
Van erwtjes naar spruitjes. Fantastisch.
Ze denkt aan de sms van Bo. ‘Vanavond gaat het gebeuren.’ Zou ze het echt doen met Gio of wil ze alleen maar indruk maken? Ik kan me niet voorstellen dat ik nu al met iemand naar bed zou gaan. Het lijkt me echt eng. En het doet vast hartstikke veel pijn. Misschien vindt de hele wereld het stom of ouderwets, maar ik wacht tot het moment dat ik zeker weet dat ik eraan toe ben, dat ik het echt wil. Met een heel leuke jongen.  (blz. 7)

Ondanks dat het soms een redelijk clichématig boek is met voorspelbare situaties, is het voor de doelgroep (12-15 jaar) een spannend boek. De personages en situaties worden zeer herkenbaar en realistisch weergegeven. Al blijven ze redelijk oppervlakkig en zit er weinig diepgang in. Wel is het confronterend, omdat iets dat normaal een ‘ver van je bed show’ is, nu ineens heel dichtbij komt. Het gebruik van alcohol in combinatie met een verdovend middel als GHB kan nare gevolgen hebben. Je wordt als lezer echt met de neus op feiten gedrukt. Hierdoor heeft dit boek ook een zekere waarschuwende boodschap aan de jonge lezer. Het geeft de gevaren weer van een partydrug als GHB in combinatie met de onwetendheid van kinderen van deze leeftijd. Ook het centrale thema verkrachting, zorgt voor ontroering en grijpt je aan. Het is ook zeker niet iets dat slechts zelden voorkomt. Helaas!

Een klein minpuntje vond ik dat in het boek weinig onvoorspelbare dingen gebeurden. Als je op zoek bent naar een boek met een verregaande psychologische gelaagdheid, ben je aan het verkeerde adres. Al is dat waarschijnlijk ook niet het doel van de schrijfster geweest voor deze doelgroep. Terwijl het boek vordert krijg je steeds meer hints over wat er gebeurd is, en sluit zich het net rondom de dader. Alleen de naam ontbreekt nog.. Tijdens het lezen ben je op zoek naar de antwoorden op de vragen die het boek oproept. Deze zijn vaak voor de hand liggend, doordat jij als lezer meer weet dan de personen in het boek. Toch blijft het redelijk boeiend en spannend. Zeker als ik me verplaats in een middelbare scholier, die zich nog beter zal kunnen inleven in een van de personages.

Een leuk element vond ik dat je inzage kreeg in de gedachten van bepaalde personages, zonder dat je meteen wist wie het was. Wie heeft het gedaan? Wie is de andere mysterieuze persoon wiens gedachten je telkens leest? Je wordt al snel geconfronteerd met de dader van de verkrachting, deze komt aan het woord en je leert hem zodoende kennen. Dit geeft een leuke draai aan het boek, je weet informatie die de hoofdpersonen nog niet weten. Zo komt ook de broer van Roos aan het woord. Er word pas op het eind verklapt dat hij het was, (al heb je als lezer wel door dat het Justin moet zijn). Je komt ook zijn gedachten en motivaties te weten. Hij vindt namelijk dat hij het recht heeft om de dader in eerste instantie zelf te straffen, voordat hij zichzelf zal aangeven. De volgende passage is de eerste ‘kennismaking’ als lezer met de dader Ramon.

Hij wordt wakker van de voordeurbel. Het is elf uur. Flarden herinneringen flitsen door zijn hoofd.
‘’Het feest van Nick. Het meisje.’’
Het stelt hem gerust dat hij zeker weet dat niemand hem gisteren heeft gezien. Niet toen hij haar naar boven had gebracht, maar ook niet toen hij zich na een half uurtje weer in de feestende meute had gemengd, Zijn ploegmaten waren toen al veel te donken geweest om überhaupt nog iets op te merken.(blz. 33)

Door de beschrijving van de dader krijg je een inkijk in het karakter van deze jongen, iemand die totaal geen spijt heeft van zijn daden. Hierdoor werd bij mij nog meer antipathie opgewekt en ga je als lezer hopen dat hij snel wordt gepakt! Het blijft echter wel weer bij een redelijk korte en oppervlakkige toelichting, wat ik betreur.

Op het einde van het boek worden uiteindelijk alle vragen, waarvan je zelf het antwoord al min of meer in je hoofd had, onthuld. Er gebeuren meerdere zaken tegelijkertijd zodat je wel geïnteresseerd blijft in de afloop. Ruby en Nick proberen de telefoon van Ramon te stelen, Justin lokt Ramon met een list naar het hockeyveld om zijn angst te kunnen ruiken en zien wanneer hij hem confronteert, en op hetzelfde moment lucht Roos haar hart bij haar ouders. Op dit moment komt alles samen en wordt de dader eindelijk gepakt, iets waarvan je weet dat het gaat gebeuren maar waarvan je niet precies weet hoe en wanneer. De laatste pagina eindigt met het hoopgevende sms-verkeer tussen Roos en Nick. Deze vinden elkaar al een hele tijd leuk, en besluiten dan toch maar iets af te spreken. Ik vond het een leuke afsluiter want zo eindigt het nare verhaal toch met een positieve noot. Een weergave van het einde van het boek.

Over twee uur gaat ze met haar ouders naar het bureau om aangifte te doen. Nick, Ruby en Bo gaan met haar eigen ouders. Ze sterft van de zenuwen. Na vandaag zal het alleen maar beter worden. Nick had vanmorgen om zeven uur al een berichtje gestuurd.

Lieve Roos,Ik moet veel aan je denken. Ruby en ik gaan zo meteen naar het bureau. Misschien zie ik je daar. Mag ik daarna even bij je langskomen? Als je het niet wilt moet je het eerlijk zeggen. X Nick.

Voor het eerst sinds lange tijd verschijnt er een glimlach op haar gezicht. Ze stuurt een berichtje terug.
Hoi Nick, ik vind het leuk als je komt. X Roos. (blz. 125 -126)

Terugkijkend vond ik het vooral een vermakelijk boek dat gemakkelijk weg leest. Ik heb het boek in één dag uitgelezen, al is dit mede doordat het met zijn 125 pagina’s een geringe omvang heeft ;) Om die (eerstgenoemde) reden zou ik het wel willen aanraden aan de leerlingen. Maar wil je een boek met iets meer diepgang en originaliteit dan is het minder geschikt. Wel leest het zich dus eenvoudig weg, en is het aangrijpend en spannend. Doordat het een aaneenschakeling is van gebeurtenissen en er steeds word geschakeld tussen verschillende personages blijft de vaart erin. De onderwerpen zijn voor een middelbare scholier leerzaam en spannend. Wil je je leerlingen vermaken met een simpel, maar toch spannend en enigszins leerzaam boek? Dan raad ik het zeker aan!