Reactie: Wat een land! door Liza Uijting

Reactie op de recensie van Evelien van Wieringen: WAT EEN LAND!
Door Liza Uijting

Van Wissen, D. (2008). Wat een land! Houten: Van Goor.

In de eerste alinea van de recensie van Evelien staat: ‘Wij zijn gewend aan onze gewoontes en gebruiken, maar ook wij Nederlands zijn maar een eigenaardig volkje’. Het moraal dat Evelien naar voren brengt, maakte mij enorm nieuwsgierig. Ik moet eerlijk toegeven dat ik niet van de dichtbundels, poëzie of rijm ben. Maar een dichtbundel over de aparte, soms zelfs bizarre, Nederlandse gebruiken kon ik niet, niet lezen. De tour waarop je wordt meegenomen door de geschiedenis van de gewoontes van het aparte volk dat wij zijn, is amuserend. Zoals Evelien duidelijk zegt in haar recensie: ‘Van Wissen weet zowel op licht spottende wijze onze eigenaardigheden te benoemen, als onze gebruiken op helderen en grappige wijze uit te leggen’.

De simpele A-B-B-A rijmpjes zorgen voor makkelijk te begrijpen gedichtjes, die later wel enigszins eentonig worden. Ja, de humor en de kritische blik zit er nog steeds in, maar het zorgt voor eentonigheid. De simpele rijm haalt het niveau van het boekje en de teksten omlaag. Dus net zoals Evelien, was ik ook niet onder de indruk van het dichtwerk.

De schaatsers zijn daar uitgevonden
In Friesland voor een schaatswedstrijd
Ze worden in de wintertijd
Onder de voeten vastgebonden (Wat een land! P. 72)

 Door deze simpele rijm, lijken het meer sinterklaasgedichtjes. Ik kan dus goed begrijpen dat er kritiek was op de vereenvoudigde rijmpjes. Dit neemt niet weg dat er wel een kleine lach verschijnt wanneer je sommige rijmpjes leest. De rare gewoontes van het Nederlandse volk worden op een grappige manier uitgedrukt. Je kunt jezelf erin herkennen. Wanneer ik op vakantie ben, verlang ik naar een vertrouwd bakje friet met appelmoes en de mayonaise smaakt nooit zoals thuis.

WAT EEN LAND! recensie door Evelien van Wieringen

Van Wissen, D. (2008). Wat een land! Houten: Van Goor

In 2008 schreef de toenmalige Dichter des Vaderslands Driek van Wissen de dichtbundel Wat een land! Een dichtbundel voor kinderen en jongeren over Nederlandse gewoontes en gebruiken. De vrolijk geïllustreerde bundel begint met -toen nog- koning Beatrix, haar drie zonen en Koninginnedag en gaat vervolgens aan de hand van andere vieringen en gewoontes het jaar rond; de nieuwe haring, met de caravan naar Frankrijk, Sinterklaas en de Elfstedentocht. Het is het welbekende lied Vijftien Miljoen Mensen, maar dan in dichtvorm. Moraal van het verhaal: wij zijn gewend aan onze gewoontes en gebruiken, maar ook wij Nederlands maar een eigenaardig volkje zijn. Ofwel:

Want wat een Nederlander doet                            
Omdat hij daar zo aan gewend is
Is voor wie daar niet mee bekend is
Iets waar men hard om lachten moet (Wat een land!, p.79)

In de gedichten lukt het de Groningse Van Wissen inderdaad om op treffende wijze onze -soms rare- gewoontes onder de loep te nemen. Nederlanders die op vakantie in verre oorden nog steeds het liefst patat met appelmoes eten, werknemers die braaf vier boterhammen met kaas in een boterhamzakje mee naar de zaak nemen en ons massale bezoek aan de IKEA op tweede Paasdag.

In de gedichtjes komt Van Wissens -soms kritische- mening duidelijk naar voren. Zo heeft hij het een en ander aan te merken op het Nederlandse koningshuis. Met een koningin die vooral veel lintjes doorknipt, maar verder niets te vertellen heeft. En de drie prinsen die tijdens Koninginnedag kinderlijk bezig zijn met hinkelen en koekhappen.

Een andere boodschap die in de gedichten duidelijk naar voren komt is Van Wissens mening over de positie van kinderen in ons land. Die hebben het hier ontzettend goed! Ze hebben inspraak over wat er gegeten wordt, waar de vakantie dit jaar heen gaat en ze mogen ongestraft stickies roken. En als voormalig docent Nederlands benadrukt hij ook wat een voorrecht het is om het recht te hebben op goed onderwijs:

Elk kind mag hier tot zestien jaar
Met in zijn schooltas gratis boeken
Voor niks een dure school bezoeken
Dus wie toch spijbelt, doet wel raar (Wat een land!, p.22)

Van Wissen weet zowel op licht spottende wijze onze eigenaardigheden te benoemen, als onze gebruiken op heldere en grappige wijze uit te leggen. Hierdoor is het gedicht voor kinderen, maar ook zeker voor volwassenen leuk om te lezen.

Ondanks dat het boekje vol staat met zulke rake observaties, was ik niet zo zeer van het dichtwerk onder de indruk. Toen ik heb boekje meenam vanuit De Bibliotheek had ik Van een Dichter des Vaderlands wel wat meer verwacht dan de simpele rijmpjes in A-B-B-A-schema. Na wat naslagwerk bleek dit ook de kritiek te zijn geweest op de verkiezing van Van Wissen tot Dichters des Vaderlands in januari 2005. Van Wissen schreef vooral light verse; gedichten met een wat lichtere, speelse toon.  Men vond hem niet zozeer een dichter, maar meer aan handige rijmer. (www.schrijversinfo.nl/vanwissendriek) Sommige van de gedichtjes doen dan ook sterk denken aan andere vertegenwoordigers van de light verse; zoals die van Annie M.G. Schmidt.

In die bovenstaande kritiek kan ik me goed vinden. Het boekje komt op sommige momenten meer over als een snel geschreven Sinterklaasrijm, dan het werk van een Dichter des Vaderlands. Bijvoorbeeld:

De schaatsers zijn daar uitgevonden
In Friesland voor een schaatswedstrijd:
Ze worden in de wintertijd
Onder de voeten vastgebonden. (Wat een land!, p.72))

Kortom, een leuk en makkelijk te lezen rijmboekje dat gebruikt kan worden in de onderbouwklassen. Zowel om op laagdrempelige wijze kennis te maken met poëzie als met typisch Nederlandse wetenswaardigheden. Zo kunnen leerlingen bijvoorbeeld aan de hand van dit boekje aan de slag om in hetzelfde simpele rijmschema een gedichtje te schrijven over een onderwerp dat zijn leuk of bijzonder vinden aan ons land.