Reactie van Fleur Metzemaekers op recensie van Julien Reumkens – Blauwe Plekken van Anke de Vries

De Vries, Anke (1992), Blauwe plekken, Rotterdam: Lemniscaat

Na het lezen van het boek Blauwe plekken van Anke de Vries kan ik me helemaal vinden in de mening van Julien. Ook ik raad dit boek aan, aan mijn leerlingen in de eerste en tweede klas. Mede door het feit dat Anke de Vries de personages heel realistisch neerzet. Je kan je helemaal inleven in de personages en voelt echt met hen mee. Zeer zeker met Judith. Als het ware kan je haar pijn voelen nadat ze mishandelt is. Zij leeft continue in angst. Het onderwerp is alledaags, zonder dat je het weet zijn er veel kinderen die dit dagelijks moeten meemaken. Tijdens het lezen raakt dat je extra. Je weet dat er kinderen zijn die dit meemaken maar omdat je het vaak niet weet, kan je niks doen.

De gebeurtenissen in het boek zijn heftig, maar ze geven wel inzicht in wat er allemaal achter verschillende deuren kan gebeuren. Het boek roept vragen op:
- Wat zou jij doen in deze situatie?
- Wie kan Judith vertrouwen?
- Gaat ze weg bij haar moeder?
Allemaal vragen waar Judith mee te maken krijgt.

Julien beschrijft de enige sympathie die hij heeft voor de achtergrond van de moeder van Judith. Ik kan me daar niet helemaal in vinden. Als je zoiets zelf hebt meegemaakt weet je als geen ander hoe erg dit is en wat voor invloed dit op je leven kan hebben. Daarbij vind ik dat je op zo’n moment zelf hulp moet zoeken en niet het leven van notabene je kind kapot moet maken.

Wat ik net als Julien fijn vond is dat de hoofdstukken kort en spannend zijn, dat leest lekker weg.
Het is niet moeilijk te lezen, maar zowel voor jong als oud geschreven. Het onderwerp is niet kinderachtig, daarom kun je het als volwassene ook prima lezen.

Eigenlijk zou iedereen dit boek een keer moeten lezen omdat het een inspiratie kan zijn om signalen, die wijzen op mishandeling , snel te herkennen. Zodat er ingegrepen kan worden. Ik zal dit boek dan in mijn klassen blijven promoten.

Recensie: Blauwe plekken - Anke de Vries door Juliën Reumkens

De Vries, Anke.(1992), Blauwe plekken, Rotterdam – Lemniscaat

Samenvatting
Het boek begint met een scène waarin de hoofdpersoon Judith wordt mishandeld door haar moeder. Judith woont samen met haar broertje en moeder in Den Haag. Bij het minste of geringste wordt ze in elkaar geslagen en dit neemt steeds ergere vormen aan. Zij doet niks goed en daarentegen is haar broertje het lievelingetje. 

Op school moet Judith telkens haar blauwe plekken verhullen met een coltrui, en gymles zit er natuurlijk ook niet in. Dan zouden ze het zeker ontdekken, dan maar weer een smoes. Op school kan ze steeds beter opschieten met Michiel, en ze komt zelfs vaker bij hem thuis. Hier ziet ze hoe het ook kan zijn binnen een gezin, niet wetend dat Michiel vroeger zelf ook is mishandeld door zijn vader in de Verenigde Staten. Judith vertrouwt hem, maar op een dag komt hij erachter dat ze verwondingen heeft. Ze verzint snel een smoes en zegt dat ze in elkaar geslagen is door jongens uit de buurt. 
Thuis krijgt haar moeder een relatie met Nico, die keer op keer geld van haar steelt. Wie krijgt hiervan de schuld en een pak slaag.. natuurlijk Judith! Wanneer haar tante Lies op bezoek komt, die normaal in het buitenland woont, krijgt ze te horen waarom haar moeder zo reageert. Ze is namelijk vroeger zelf ook mishandeld door haar oma, en zij uit haar woede en frustratie nu op Judith.
Op school begint de docent te ontdekken waarom ze zo vaak afwezig is, en ontdekt hij zelfs haar blauwe plekken. Nu weet hij het zeker, ze wordt thuis geslagen!
Vanaf dat moment komt Judith niet meer op school en Michiel besluit om haar thuis te gaan opzoeken. Daar aangekomen vertelt een buurvrouw hem dat ze halsoverkop verhuisd zijn. Enkele dagen later komt Michiel erachter dat ze nu in Leiden woont, en hij voelt zich ontzettend voor de gek gehouden. In Leiden wordt Judith opnieuw zwaar mishandeld door haar moeder en besluit ze dat het genoeg is geweest. Ze vertrekt ze met de trein richting Michiel...

Recensie
Ik had blauwe plekken op de middelbare school al een keer gelezen en kan me herinneren dat het me toen erg aangreep. Vandaar dat ik heb besloten om het nogmaals te lezen, en te kijken of mijn mening veranderd is.
Het centrale thema van dit boek is helaas aan de orde van de dag. Kindermishandeling en huiselijk geweld is iets dat vaak voorkomt zonder dat de omgeving er weet van heeft. Dit komt vaak doordat men zich schaamt voor wat er is gebeurd, of omdat men bang is voor eventuele gevolgen. In dit werk van Anke de Vries wordt de twijfel en onzekerheid op een pakkende wijze verwoord. De protagonist in dit verhaal, Judith, heeft namelijk te maken met een moeder die haar mishandelt. 
Dat begint al in de openingsscène, waardoor je meteen in het boek wordt gezogen en meeleeft met de hoofdpersoon. Uit het eerste hoofdstuk heb ik verschillende gedachten van Judith gehaald waaruit blijkt dat zij er alles aan doet om het onvermijdelijke te voorkomen en waarbij haar onzekerheid treffend naar voren komt. Ook geeft zij zichzelf overal de schuld van, iets dat vaak voorkomt bij mensen die langdurig te maken krijgen met mishandeling.

‘Wat sta je daar te kijken? Heb je niks beters te doen?’ snauwde ze in Judiths richting. Judith schoof vlug weer aan tafel. Stom om niet eerder te gaan zitten.
(blauwe plekken, pag.6)

‘Judiths hart begon te bonken. Ze had gehoopt dat ze het niet gemerkt had. Wat moest ze doen? Zwijgen of iets zeggen? Alle twee zou fout zijn, wist ze van tevoren.’
(blauwe plekken, pag.6)

‘Dat doe je express om mij te pesten. Z’n nieuwe schoenen nog wel!’ Ze trok Judith uit de douchecel en rammelde haar door elkaar.
‘Nee, mamma…’ Judiths stem was klein en wanhopig.
‘Echt niet.’
(blauwe plekken, pag. 8)

Judith probeert hier wanhopig om haar moeder te vriend te houden en een woede uitbarsting te voorkomen. Dit is een van de meest aangrijpende stukken uit het boek, omdat je als lezer echt de wanhoop en onmacht voelt van Judith. Dit trekt je als lezer vanaf het begin mee in het boek en laat je eigenlijk niet meer los gedurende het verhaal verder gaat. 

Een ander positief punt vind ik de uitwerking van de personages in het boek. Deze hebben elk een eigen achtergrond, waardoor je uitleg krijgt over het hoe en waarom van bepaalde handelingen die ze verrichten. Judiths moeder heeft bijvoorbeeld in haar eigen jeugd meerdere traumatische ervaringen gehad en omdat zij dit nooit verwerkt heeft, botviert ze nu haar frustraties op haar dochter. Ironisch en pijnlijk tegelijk omdat je hierdoor onverwachts ook iets van sympathie voor de moeder krijgt. Het valt natuurlijk niet goed te praten wat ze doet, maar iets meer begrijpen doe je het als lezer wel. Hetzelfde geldt voor Michiel, die ook een traumatisch verleden heeft met een agressieve vader. Dit bepaalt de aard van de relatie tussen Judith en Michiel in het boek. De verschillende lagen van de karakters geven het verhaal een extra dimensie. Het verhaal blijft dus niet kleven aan de oppervlakte, maar heeft diepgang. Zeker een grote plus! 

Persoonlijk vond ik het fijn dat het boek uit veel korte en spannende hoofdstukken bestond. Hierdoor blijft de vaart erin en verveel je je niet tijdens het lezen. Ook niet onbelangrijk met het oog op de doelgroep, kinderen vanaf een jaar of 12. Je bent als lezer in principe het hele boek aan het wachten op het moment dat er iemand achter haar geheim komt. Omdat dit uitblijft en je steeds meer achtergronden te weten komt, hoop je op een bepaald moment echt dat er een oplossing voor haar komt. Ik kan me herinneren dat het boek me een jaar of 10 geleden ook al gegrepen had, en dit was nu niet anders. Ik zou dit boek dan ook zeker aanraden aan mijn leerlingen. Het is dan ook niet zonder reden dat het boek in 1993 is bekroond door de Nederlandse kinderjury.