Eindelijk actie - Mieke ter Voert

Eindelijk actie, Jacques Vriens (1^e druk 1990), Vroege Lijsters 2014, Houten, Uitgeverij Uniebroek

Samenvatting

In het verhaal wordt Boris gevolgd, een 15-jarige jongen met typische puberproblemen: puistjes, ruzie met zijn ouders, een irritant broertje, verliefdheden en vervelende leraren. Er gebeuren veel dingen in Boris’ leven. De ouders van Boris proberen met het Handboek Pubers het gedrag van hun zoon voortdurend te verklaren en dit komt Boris de neus uit. Op een feestje zoent hij eindelijk met Sascha, waar hij al lange tijd stiekem verliefd op is. Boris verklaart haar de liefde, maar is zij ook verliefd op hem? Als Boris op een dag thuis komt van school heeft zijn moeder de shag onder zijn bed ontdekt en dan breekt de hel los in huize Van der Velden. Boris besluit dat zijn leven drastisch moet veranderen: hij wil gerespecteerd worden en daarom moet hij een daad stellen. Tegenover de school zit een slagerij die reclame maakt voor speklappen. Het lachende varken op het reclamebord brengt Boris op een idee. Hij zal in actie komen tegen de bio-industrie. Samen met zijn vrienden beraadt hij een actie om de varkens in een megastal in de buurt te bevrijden.

Recensie

Eindelijk actie is een makkelijk te lezen boek met enerzijds voorspelbare, herkenbare onderwerpen voor pubers: verliefdheden, puistjes, leraren, ouders. Anderzijds heeft het boek een verrassende invalshoek door in te zoomen op de bio-industrie. Ik heb dit boek in één keer uitgelezen en dit komt door de afwisseling tussen die aspecten: herkenbaar/voorspelbaar en verfrissend/spannend.

Hoofdpersoon Boris heeft een voorliefde voor varkens, op jonge leeftijd heeft hij eens een varkentje van de verdrinkingsdood gered, en die liefde gaat hem helpen een statement te maken en eindelijk respect af te dwingen van zijn omgeving. Als lezer houd je wel even je hart vast als Boris met het idee komt een daad te stellen. Je wil niet dat hij in de problemen komt, want het is een vriendelijke jongen die weliswaar worstelt met alles wat de puberteit met zich meebrengt, maar hij heeft geen kwaad in de zin. Ik was dan ook aangenaam verrast toen het plan zich ontrolde om de varkens uit de megastal van een onvriendelijke boer te bevrijden.

Jacques Vriens heeft ervoor gekozen eerst een positief voorbeeld van de bio-industrie te laten zien en vervolgens een negatieve, die voor Boris en Maud aanleiding geeft om tot actie over te gaan. Dit doet Vriens door een ontmoeting te beschrijven met twee verschillende boeren. In het taalgebruik voel je duidelijk dit verschil aan, zoals te lezen is op pagina 79:

“…”Zo jongelui”, hoorden ze ineens iemand zeggen, “een fietstochtje aan het maken? “Achter de boerderij kwam een vriendelijk lachend mannetje tevoorschijn. …”

Vergelijk dit met de beschrijving op p. 87/88:

“…Hoe dichterbij ze kwamen, hoe duidelijker het werd dat ze hier te maken hadden met een varkensboer die aan bodybuilding deed. (…) “Jullie hebben daar niets te zoeken. Is dat duidelijk? (…) Als ik jullie nog één keer zie, waarschuw ik de politie.”…."

Op deze manier word je als lezer meegezogen in het verhaal en ontwikkel je vanzelf antipathie tegen de onvriendelijke boer. Het valt bijna goed te praten dat Boris en zijn vrienden besluiten om die stal ‘aan te vallen’. Natuurlijk kan dit gedrag niet door de beugel, maar je kunt je wel voorstellen dat ze tot deze daad overgaan.

Wat mij aansprak in dit boek is dat de hoofdpersoon een jongen is. Ik lees niet veel in mijn vrije tijd, maar als ik dan toch een roman lees is de hoofdpersoon vaak een vrouw. Ik vond het dan ook interessant om te lezen hoe een jongen omgaat met zoiets als verliefdheid. Boris heeft een beste vriendin, Maud, ze weten beiden dat ze voor altijd goede vrienden zullen blijven en dat ze nooit verliefd zullen worden. Boris is stiekem verliefd op Sascha, volgens hem het mooiste meisje van de school. Eigenlijk voel je dan als lezer al aan dat er misschien wel iets gaat gebeuren tussen die twee, maar dat dit nooit een lang leven beschoren zal zijn. Het klinkt gewoon te mooi om waar te zijn. Boris worstelt ontzettend met alles en iedereen, en vooral zichzelf. Doordat hij en Sascha toevallig allebei het plein moeten vegen komen ze in contact met elkaar. Uiteindelijk blijkt ook dat het niks zal worden tussen die twee en dat Boris meer interesse krijgt voor zijn beste maatje Maud. Hier eindigt het verhaal mee na alle spanning rondom het vrijlaten van de varkens en dan word je als lezer op een bepaald spoor gezet dat ik eigenlijk al had verwacht. De beste maatjes gaan elkaar misschien toch nog vinden in de liefde.

Wanneer Boris nog heimelijk verliefd is op Sascha, schrijft hij haar een brief. Daarin besluit hij open kaart te spelen en haar eerlijk op te biechten hoe hij zich voelt.

“…”Het hele weekend heb ik aan je gedacht”, schreef hij, “en ik vond het hartstikke jammer dat ik je vandaag niet gezien heb.” Boris had lang nagedacht of hij het zo onomwonden moest opschrijven, maar het leek hem uiteindelijk toch het beste. Dan wist ze meteen waar ze aan toe was. Hij trouwens ook (…).” (p.96)

Hierin staan wijze woorden voor een ieder die dit leest. Ik denk dat vooral volwassenen dit wel zullen (h)erkennen. Beter weten waar je aan toe bent en teleurgesteld zijn, dan het niet weten en je voor altijd afvragen hoe het had kunnen zijn. Ik vind het dan ook mooi dat dit in een boek voor middelbare scholieren terugkomt. Boris durft niet goed zelf naar Sascha toe te gaan en de confrontatie op te zoeken maar besluit zijn gevoelens en gedachten op papier te zetten. Op deze manier biedt hij Sascha de gelegenheid het in alle rust in zich op te nemen en er een reactie op te geven. Zij reageert inderdaad ook met een briefje waarin ze vertelt dat ze niet verliefd is op Boris. Hij is natuurlijk teleurgesteld, zoals te lezen is op pagina 116:

“…Hij bleef een paar minuten doodstil zitten. De brief was op het gras gevallen. (…) Boris begon onbedaarlijk te snikken. (…) Opnieuw begon Boris te huilen. In één keer kwamen al zijn verdriet en ergernis over de afgelopen weken naar buiten. In zijn hoofd was het een snelle opeenvolging van beelden, alsof hij naar een reclamespotje zat te kijken voor de film De kommer en kwel van Boris van der Velden. Ze traden er allemaal in op: zijn ouders, Broertje Brugmug, slager Kips, Pijpje Krijt, de leraren, de varkensboer, Sascha en niet te vergeten, al die onuitroeibare pukkels en puisten. …”

Toch is Boris trots op zichzelf dat de actie voor de varkens gelukt is. Hij komt zelfs in de krant. Eenmaal terug op zijn slaapkamer kan Boris weer lachen. Nadat hij de brief onder ogen kreeg heeft Maud hem getroost. Zij zag hem zitten op een bankje. Het verhaal wordt afgesloten met de volgende woorden:

“… Boris glimlachte. Ineens zat hij weer samen met Maud op de bank aan de rand van het grasveldje.

“Weet je, Habbakuk… Maud is een hartstikke lieve meid. Ik moet je toch eens aan haar voorstellen."...” (p.118)

Ik zou het boek zeker aanraden in het voortgezet onderwijs voor kinderen vergelijkbaar met Boris: ongeveer 15 jaar oud, havo/vwo. Er staan voor jongeren voldoende herkenbare (puber)zaken in waarmee ze zich kunnen identificeren. Het geeft ook een klein inkijkje in de bio-industrie en de megastallen die je vaak in weilanden ziet staan, maar waarvan je eigenlijk geen idee hebt hoe ze er van binnen uitzien. Er wordt een bepaald beeld geschept in de media, maar als je iets verder kijkt dan je neus lang is zul je ontdekken dat lang niet alles is zoals het lijkt.