Recensie van Yvonne Wiendels Het Achterhuis

Recensie door Yvonne Wiendels

Frank, A. (1981) Het achterhuis, dagboekbrieven. Amsterdam : Uitgeverij Contact.

Samenvatting:

Het verhaal begint als Anne Frank voor haar 13^e verjaardag een dagboek krijgt, dat zij Kitty noemt, haar denkbeeldige vriendin. Anne is de jongste van twee dochters, haar zus heet Margot en zij schelen drie jaar. Hun ouders zijn volbloed-Joden en het gezin emigreerde in 1933 naar Nederland. Als de oorlog in 1940 uitbreekt, volgt de ene Jodenwet op de andere; joden worden erg beknot in hun vrijheid. In eerste instantie zijn de verhalen in het dagboek een weergave van het dagelijks leven van een 13-jarig meisje: dingen die ze meemaakt op school en jongens die verliefd op haar zijn. Op 6 juli 1942 neemt haar leven een drastische wending: het gezin duikt vrijwillig onder, samen met een ander gezin, de Van Daans (later komt hier meneer Van Dussel nog bij). Het onderduikadres bevindt zich in het kantoorgebouw van Annes vader. De afgelopen maanden hadden haar ouders hier zoveel mogelijk van de inboedel naar toe gebracht. Vanaf het moment dat beide gezinnen hun intrek nemen, geeft zij de gebeurtenissen heel precies weer en is erg scherpzinnig op het relationele vlak. Zij en haar moeder kunnen het niet zo goed met elkaar vinden, haar vader is haar idool. Ook merkt zij dat haar moeder en mevrouw Van Daan elkaar niet liggen, mevrouw Van Daan zelf heeft geen hoge pet op van Anne. Dit wordt erger als Anne en Peter, de zoon van meneer en mevrouw Van Daan, verliefd op elkaar worden. Hun verliefdheid helpt hen om de dagelijkse beslommeringen in het Achterhuis vol te houden. De laatste optekening in het dagboek is van 1 augustus 1944, op 4 augustus 1944 deed de Grüne Polizei namelijk een inval in het Achterhuis.

Recensie:

Ondanks het feit dat het verhaal de dagelijkse beslommeringen van een 13-jarig meisje beschrijft, kon ik me toch goed identificeren met haar. Zij is eerlijk in de observering van haar huisgenoten en reflecteert ook regelmatig op haar eigen gedrag. Ik vond het mooi dat zij en Peter uiteindelijk verliefd op elkaar werden: in eerste instantie had zij namelijk een hekel aan hem. Hierdoor werd hun hachelijke situatie wat draaglijker, heel menselijk. Ze zochten en vonden geborgenheid bij elkaar. Zo konden zij het beter volhouden in het Achterhuis. Doordat je al weet hoe het afloopt, is het verhaal in die zin niet spannend. Maar omdat Anne alles zo realistisch weergeeft, voel je je met de mensen in het Achterhuis verbonden en raak je met hen vertrouwt. Je bent benieuwd of ze het vol kunnen houden, of ze misschien verraden of ontdekt worden. Je hoopt tegen beter weten in dat ze de oorlog overleven, je gunt het hen zo. Het einde van het boek is tamelijk abrupt, maar dat is natuurlijk logisch: Anne had geen idee dat of wanneer hun onderduiken zou eindigen. Ze hield er wel telkens rekening mee. De passage op bladzijde 134 tot en met 136 (zaterdag 27 november 1943) vind ik erg ontroerend: Anne schrijft hier over haar vriendin Lies. Hoe zij (Anne) haar in de steek heeft gelaten. Dat zij zich te veel als een kind had gedragen! Natuurlijk was dat zo, zij was tenslotte ook nog een kind. Ik vind het knap hoe zij zichzelf in die passage analyseert, zij kijkt naar zichzelf als ware zij een ander persoon. Dat is niet waar een doorsnee 14-jarig meisje zich mee bezighoudt.