Recensie van Yvonne Wiendels Het verrotte leven van Floortje Bloem

Recensie van Yvonne Wiendels

Keuls, Y. (1982) Het verrotte leven van Floortje Bloem. Amsterdam : Uitgeverij Ambo

Samenvatting:

Het verhaal begint bij de geboorte en het afstaan van Floortje. Zij komt in een kinderte-huis terecht. Pas als zij drie is, wordt zij opgenomen in haar eerste pleeggezin. Hier heeft zij goede herinneringen aan. Door de dood van haar eerste pleegvader, wordt zij weer in een kindertehuis geplaatst. Als ze acht is, komt ze in haar tweede pleeggezin, maar daar blijft ze niet lang. Na jaren in een internaat doorgebracht te hebben, krijgt haar echte moeder het in haar hoofd om Floortje terug te willen, vooral Floortjes stiefvader wil dit. Hij wil het gezinnetje weer compleet hebben: vader, moeder en twee dochters, Beppie en Floortje. Vanaf het begin af aan is het echter geen succes: de moeder zwijmelt in haar eigen problemen en laat haar dochters aan hun lot over. Als Floortje de affectie van haar stiefvader, Adri, verkeerd interpreteert, breekt de hel los en moet zij weer op stel en sprong terug naar het internaat. Beppie is hier zo verontwaardigd over, dat zij ook gelijk uit huis gaat. Afwisselend samen of alleen, vallen Beppie en Floortje van de ene probleemsituatie in de andere. Ze raken beiden verslaafd en moeten hun lichaam verkopen om aan drugs te komen. Hoewel Floortje zich realiseert dat haar leven verrot is, kan zij zich hier niet aan onttrekken. Een konijn, dat zij van een pedofiele vriend had gekregen, houdt haar op de been. Maar na een ruzie met Beppie, die het konijn weggooit, is zij haar houvast kwijt en hier eindigt het verhaal.

Recensie:

In feite worden in dit verhaal diverse thema’s behandeld: druggebruik, het fenomeen ‘heroïnehoertjes’ en hulpverlening. Ondanks het feit dat ik geen ervaring heb met drugs of verslaving, kon ik mij wel identificeren met de hoofdpersonen. Dit kwam doordat hun gevoelens zo raak en eerlijk beschreven waren: je voelde de beklemming en de hope-loosheid van de situaties waarin zij terecht kwamen. De machteloosheid van het ‘systeem’ was ook tekenend: hoe kun je een meisje van amper veertien jaar in een inrichting stoppen als ware zij een crimineel? Dit wordt raak verwoord in de volgende passage:

Terwijl ik zo liep, zat ik na te denken over de hele toestand. Belachelijk was dat eigenlijk, op school had ik geleerd dat ze in Nederland de doodstraf  hadden afgeschaft. En er was geen levenslang meer. En je moest op z’n minst je vader of moeder vermoord hebben voor je in aanmerking kwam voor een gevangenisstraf van vijf of zes jaar. En als je je heel goed gedroeg, dan werden je zelfs een paar jaartjes kwijtgescholden. Maar intussen sloten ze wel weerloze kinderen vanaf hun geboorte op in een kindertehuis, alsof het politieke gevangen waren. (blz. 167)

Iedereen weet dat de eerste levensjaren van een kind bepalend zijn voor zijn of haar toekomst; waarom is het ‘systeem’ dan toch zo log en traag en staat niet het belang van het kind voorop? Ik ben van mening dat veel, zo niet alle problemen van Floortje voorkomen hadden kunnen worden, als er vanaf het begin meer moeite was gedaan om haar in een liefdevol gezin te plaatsen. Het zou ook niet zo gemakkelijk mogen zijn om een kind terug te geven als de privésituatie niet meer ideaal is. Dan krijgt zo’n kind helemaal het gevoel dat ze niks waard is. Dit gebeurde namelijk bij Floortje toen haar eerste pleegvader plotseling kwam te overlijden. Zijn weduwe kon geen twee kinderen aan, dus hup: terug naar het kinder- tehuis! Doordat Floortje zo vaak teleurgesteld was door volwassenen, kon zij zelfs degenen die het goed met haar voorhadden, niet meer vertrouwen. Dit wordt duidelijk als zij tijdelijk bij tante Gerda ‘ondergedoken’ zit, die haar enorm vertroetelt: het wordt haar toch te heet onder haar voeten en zij besteelt tante Gerda zelfs. Zie onderstaande passage:

Ach, wat een geklooi, niemand wist het toch zeker. ’n Nachts in mijn bed dacht ik: ja, ik ben d’r een beetje gek, ik ga me d’r een beetje ophangen aan die stomme volwassenen die het uiteindelijk ook niet weten. Mijn moeder geeft de schuld aan tante Gerda, tante Gerda een mijn moeder, het afkickcentrum aan de duivel, en Sjon ligt zijn schuldgevoel weg te wassen met zijn tranen. En degeen die het haasje is dat ben ik, want mij sturen ze naar school. Nee, morgen ben ik pleite. Beppie had dat helemaal zo gek nog niet bezien. Ze kunnen haar lekker niet vinden. Ze zit op de … even kijken, wat zei Sjon ook weer? Ze zit op de Nieuwe Binnenweg, op de hm-hm-kade, op de De Vriesestraat of de Karel Dingesstraat… Nou, maar die vind ik wel. Ik laat met niet meer terugsturen naar zo’n pokkenschool. Ja, ik ben gek, die stomme Mia met ik-heb-ook- INAS-gedaan. Dat hou ik toch niet uit, de hele dag op zo’n rotstoel zitten. En reken maar dat ze deze keer op me gaan letten, spijbelen is er natuurlijk ook niet meer bij. Al kletsende tegen mezelf voelde ik me lekker opgewonden raken. Er kwam weer iets van spanning over me, dat wat ik voelde als ik aan het jatten was. Ik wou ook vluchten, net als Beppie. Mijn konijn in mijn tas, voor de rest alles laten staan, hooguit een paar pakjes sigaretten. Nou ja, en een handje geld uit de fooienpot, dát was zo erg toch niet. Trouwens, niemand wist hoeveel daarin zat. (blz. 216 en 217)

Ik vond het een heel mooi, maar triest boek. Ondanks het open einde, kun je bijna op je klompen aanvoelen, dat het alleen maar slecht kan aflopen met Floortje. Jammer, maar helaas de harde realiteit.