Van Wissen, D. (2008). Wat een land! Houten: Van Goor
In 2008 schreef de toenmalige Dichter des Vaderslands Driek van Wissen de dichtbundel Wat een land! Een dichtbundel voor kinderen en jongeren over Nederlandse gewoontes en gebruiken. De vrolijk geïllustreerde bundel begint met -toen nog- koning Beatrix, haar drie zonen en Koninginnedag en gaat vervolgens aan de hand van andere vieringen en gewoontes het jaar rond; de nieuwe haring, met de caravan naar Frankrijk, Sinterklaas en de Elfstedentocht. Het is het welbekende lied Vijftien Miljoen Mensen, maar dan in dichtvorm. Moraal van het verhaal: wij zijn gewend aan onze gewoontes en gebruiken, maar ook wij Nederlands maar een eigenaardig volkje zijn. Ofwel:Want wat een Nederlander doet
Omdat hij daar zo aan gewend is
Is voor wie daar niet mee bekend is
Iets waar men hard om lachten moet (Wat een land!, p.79)
In de gedichten lukt het de Groningse Van Wissen inderdaad om op treffende wijze onze -soms rare- gewoontes onder de loep te nemen. Nederlanders die op vakantie in verre oorden nog steeds het liefst patat met appelmoes eten, werknemers die braaf vier boterhammen met kaas in een boterhamzakje mee naar de zaak nemen en ons massale bezoek aan de IKEA op tweede Paasdag.
In de gedichtjes komt Van Wissens -soms kritische- mening duidelijk naar voren. Zo heeft hij het een en ander aan te merken op het Nederlandse koningshuis. Met een koningin die vooral veel lintjes doorknipt, maar verder niets te vertellen heeft. En de drie prinsen die tijdens Koninginnedag kinderlijk bezig zijn met hinkelen en koekhappen.
Een andere boodschap die in de gedichten duidelijk naar voren komt is Van Wissens mening over de positie van kinderen in ons land. Die hebben het hier ontzettend goed! Ze hebben inspraak over wat er gegeten wordt, waar de vakantie dit jaar heen gaat en ze mogen ongestraft stickies roken. En als voormalig docent Nederlands benadrukt hij ook wat een voorrecht het is om het recht te hebben op goed onderwijs:
Elk kind mag hier tot zestien jaar
Met in zijn schooltas gratis boeken
Voor niks een dure school bezoeken
Dus wie toch spijbelt, doet wel raar (Wat een land!, p.22)
Van Wissen weet zowel op licht spottende wijze onze eigenaardigheden te benoemen, als onze gebruiken op heldere en grappige wijze uit te leggen. Hierdoor is het gedicht voor kinderen, maar ook zeker voor volwassenen leuk om te lezen.
Ondanks dat het boekje vol staat met zulke rake observaties, was ik niet zo zeer van het dichtwerk onder de indruk. Toen ik heb boekje meenam vanuit De Bibliotheek had ik Van een Dichter des Vaderlands wel wat meer verwacht dan de simpele rijmpjes in A-B-B-A-schema. Na wat naslagwerk bleek dit ook de kritiek te zijn geweest op de verkiezing van Van Wissen tot Dichters des Vaderlands in januari 2005. Van Wissen schreef vooral light verse; gedichten met een wat lichtere, speelse toon. Men vond hem niet zozeer een dichter, maar meer aan handige rijmer. (www.schrijversinfo.nl/vanwissendriek) Sommige van de gedichtjes doen dan ook sterk denken aan andere vertegenwoordigers van de light verse; zoals die van Annie M.G. Schmidt.
De schaatsers zijn daar uitgevonden
In Friesland voor een schaatswedstrijd:
Ze worden in de wintertijd
Onder de voeten vastgebonden. (Wat een land!, p.72))
Kortom, een leuk en makkelijk te lezen rijmboekje dat gebruikt kan worden in de onderbouwklassen. Zowel om op laagdrempelige wijze kennis te maken met poëzie als met typisch Nederlandse wetenswaardigheden. Zo kunnen leerlingen bijvoorbeeld aan de hand van dit boekje aan de slag om in hetzelfde simpele rijmschema een gedichtje te schrijven over een onderwerp dat zijn leuk of bijzonder vinden aan ons land.
De recensie van Evelien van Wieringen over de dichtbundel Wat een land!, maakte mij nieuwsgierig vanwege haar omschrijving ‘Het is het welbekende lied van Vijftien Miljoen Mensen, maar dan in dichtvorm.’ Aangezien ik het nummer van Fluitsma en Van Tijn enorm mooi vind, ben ik direct naar de bibliotheek gegaan om de bundel te halen. Op de achterkant van het boek staat dat deze ‘unieke, humorvolle en mild-kritische kijk op Nederland van de Dichter des Vaderlands ook voor volwassenen kinderen erg leuk is’. Een reden temeer voor mij om het te gaan lezen.
BeantwoordenVerwijderenIn haar recensie schrijft Evelien dat ze wat meer had verwacht van de Groninger Driek van Wissen dan de simpele rijmpjes in A-B-B-A schema. Ik deel haar mening hierover want ook mij viel de bundel in meerdere opzichten een beetje tegen. Van Wissen beschrijft inderdaad typisch Nederlandse gewoontes en tradities maar hij doet dit op zo’n oppervlakkige manier dat er nauwelijks ruimte is voor een echte hilarische toonzetting waardoor de bundel eerder saai en langdradig is dan humorvol. Ook de bedoelde mild-kritische kijk komt nauwelijks uit de verf. Alleen bij de coupletten die over het koningshuis gaan, slaagt de dichter erin om zijn visie hierop te geven. Bij de overige onderwerpen is zijn schrijfstijl echter eerder beschrijvend dan bekritiserend. Inhoudelijk slaagt hij er dus niet in om een gevoelige snaar te raken of je echt te doen laten lachen. Het werk bestaat uit een zeer summiere omschrijving van gebruiken waarbij de vorm van omarmend rijm in coupletten van vier regels inderdaad zoals Evelien het omschrijft aan ‘een snel geschreven Sinterklaasrijm’ van 80 bladzijden lang doet denken.
Evelien illustreert dit aan de hand van een treffend voorbeeld:
De schaatsers zijn daar uitgevonden
In Friesland voor een schaatswedstrijd:
Ze worden in de wintertijd
Onder de voeten vastgebonden. (Wat een land! P. 72)
Ik ben zelf van mening dat Wat een land! eerder voor leerlingen van de basisschool geschikt is dan voor leerlingen uit het voortgezet onderwijs. Dit door de eenzijdige vorm, de te oppervlakkig beschreven onderwerpen en het ontbreken van diepgang, humor en spanning.
Reactie op de recensie van WAT EEN LAND! door Evelien
BeantwoordenVerwijderenVan Wissen, D. (2008) Wat een land! Houten Van Goor.
Na het lezen van de recensie van Evelien over de dichtbundel “Wat een land” wilde ik deze bundel graag lezen. Vooral de vermelding “Het is het welbekende lied “Vijftien Miljoen Mensen”, maar dan in dichtvorm” triggerde mij. In mijn NT2 -klassen gebruik ik vaak dat liedje met daarbij het Youtube- filmpje voor luister en spreekopdrachten.
Eveliens conclusie: “Kortom, een leuk en makkelijk te lezen rijmboekje dat gebruikt kan worden in onderbouwklassen. Zowel om op laagdrempelige wijze kennis te maken met poëzie als met typische Nederlandse wetenswaardigheden.” kan ik helemaal onderschrijven. Wel zou ik willen toevoegen dat ik het ook voor MBO niveau 1 en 2 en voor het NT2- onderwijs zeer geschikt vind. Er zitten voor deze studenten veel herkenbare dingen in en er worden geen moeilijke woorden of ingewikkelde zinnen gebruikt. Evelien geeft daar een mooi voorbeeld van:
Want wat een Nederlander doet
Omdat hij daar zo aan gewend is
Is voor wie daar niet mee bekend is
Iets waar men hard om lachen moet (Wat een land! P.79)
In de passage:” In de gedichtjes komt Van Wissens -soms kritische-mening duidelijk naar voren” neemt Evelien het Koningshuis als voorbeeld. De schrijver heeft inderdaad het een en ander aan te merken op het Nederlandse koningshuis en maakt er een karikatuur van. Ik vond dat wel humoristisch. Zijn kritische mening zag ik zelf meer terug in de passage over de Kamer.
Als kiezer mag hij zelf bepalen
-dankzij deze papieren stem-
Wie in de Kamer namens hem
Mag knokken voor zijn idealen.
Zijn keus is dus een kamerlid
Met schitterende toekomstdromen
Waar weinig van terecht zal komen
Zodra hij in de kamer zit
De stemming is al lang voorbij
En dan staan dit soort democraten
Alleen nog voor zichzelf te praten
En het belang van hun partij. (Wat een Land!, p15)
Evelien was “ondanks dat het boekje vol staat met zulke rake observaties, niet zozeer van het dichtwerk onder de indruk” . Zoals dat volgens de critici wel zou moeten als Dichter des Vaderlands.
Maar zou “een Dichter de Vaderlands” niet juist een light verse, gedichten met een wat lichtere, speelse toon, kunnen gebruiken om zo de poëzie voor iedereen toegankelijk te maken? Zodat ook degene die daarvoor niet gestudeerd hebben, kennismaken met de humoristische en verrassende kant van de werkelijkheid. Bijvoorbeeld via deze dichtbundel “Wat een Land! “, misschien als opstapje naar het “echte” werk. Daarnaast is het ook nog een dun boekje met een prettige bladspiegel en geinige zwart-wit illustraties. Ik kan er voor mijn studenten wel leuke opdrachten bij bedenken.
Reactie op de recensie van WAT EEN LAND! door Evelien
BeantwoordenVerwijderenVan Wissen, D. (2008) Wat een land! Houten Van Goor.
De in 2005 verkozen Dichter des Vaderlands laat in deze eenvoudige dichtbundel allerlei oer-Hollandse zaken de revue passeren. Van onze koningin gaat hij over op Koninginnedag, de politiek, de wetgeving en de handhaving daarvan, het onderwijs, vakantie, werken, feesten, enz. Op vrolijk humoristische wijze bespot hij vele Nederlandse gewoontes en tradities. De onderwerpen die de dichter aanhaalt, worden niet apart benoemd. Titels ontbreken boven de gedichten. Het lijkt een lang gedicht, waarin vloeiend van het ene onderwerp op het andere onderwerp uit de Nederlandse samenleving wordt overgestapt. Per pagina staan niet meer dan drie keer vier dichtregels afgedrukt (rijmschema abba).
Evelien was “ondanks dat het boekje vol staat met zulke rake observaties, niet zozeer van het dichtwerk onder de indruk”. Bij haar mening sluit ik mij volledig aan. De gedichten zijn erg oppervlakkig en simpel, en doen inderdaad denken aan sinterklaasrijmpjes. De bundel bestaat uit summiere gedichten met omschrijvingen van typisch Nederlandse gebruiken in de vorm van omarmend rijm in coupletten van vier regels. Het dichtwerk komt hierdoor kinderlijk eenvoudig over.
Wel sluit ik bij mij aan bij de reactie van Christien dat deze bundel juist mooi als opstapje kan dienen naar het ‘echte’ werk. De bundel is door zijn eenvoud erg toegankelijk, en zou dus prima gebruikt kunnen worden in de onderbouwklassen van het voortgezet onderwijs. Er zitten voor deze leerlingen veel herkenbare dingen in en er worden geen moeilijke woorden of ingewikkelde zinnen gebruikt. De gedichten van Van Wissen zijn ideaal om poëzie dichter bij de jeugd te brengen. Doordat de inhoud van de gedichten aansluit bij de belevingswereld van de leerlingen, gaan ze zich realiseren dat poëzie niet iets is wat heel ver van hen verwijderd staat. Wanneer je bovendien de actualiteit aangrijpt om leerlingen zelf een sonnet à la Van Wissen te schrijven is de drempel om poëzie te schrijven enorm verlaagd.
Deze reactie is verwijderd door de auteur.
BeantwoordenVerwijderen