Recensie: 'Het meisje en de soldaat', door Liza Uijting

Recensie ‘Het meisje en de soldaat’ door Liza Uijting

Sax, A. (2012). Het meisje en de soldaat. Wielsbeke: Uitgeverij de Eenhoorn.

Samenvatting:

Tijdens de Eerste Wereldoorlog woont een blind meisje vlak bij het front. De soldaten komen rusten in het dorpje en de herberg waar het meisje samen met haar moeder en tante woont. Het blinde meisje houdt van de buitenlucht en het opnemen van de geuren. Ze gaat dan naar het bankje, zeventien stappen van de herberg vandaan. Op een dag zit ze naast een Afrikaanse soldaat. Hij ruikt naar warme noten, een geur die ze niet kent. Er ontstaat een bijzondere vriendschap en de soldaat verteld haar over zijn land en familie. Wanneer de Afrikaanse soldaat op een dag niet meer komt opdagen, begint het meisje zich zorgen te maken. Alle soldaten zijn terug gekomen, maar hij niet? Zou er iets gebeurd zijn? Het blinde meisje besluit naar hem op zoek te gaan.

Recensie:
De soldaat en het meisje is een ontroerend boek over een hechte vriendschap tussen een blind meisje en een Afrikaanse soldaat tijdens de Eerste Wereldoorlog. In het boek wordt het verhaal van de soldaat en het meisje om en om verteld in hoofdstukken. Hierdoor lees je het verhaal door de ogen van de twee hoofdpersonen. De hoofdstukken zijn ook onderverdeeld in kleur. Witte pagina’s voor het meisje en groene pagina’s voor de soldaat. Dit zorgt voor typografische vorm. Tijdens het verhaal vertellen de twee personen om en om over hun ervaringen en hun leven. Je wordt meegetrokken in de wereld van beide personages.

‘Het is een masker’, legt hij uit. Maar hij kan niet uitleggen hoe waardevol het voor hem is. Hij kent de woorden niet om haar te vertellen dat dit masker de krachten van zijn voorouders bezit. En dat ze hem beschermen. Hij kan haar niet vertellen hoe machtig de voorouders zijn. (P. 24)

Het verhaal gaat niet direct over de oorlog, maar over de dagelijkse dingen. Eenvoudige dingen die je ineens enorm waardeert wanneer je het mist. Het gaat over een vreemdeling die raar wordt aangekeken door de dorpsbewoners, omdat hij Afrikaans is. Het gaat over wederzijds respect en vriendschap. Ondanks dat hij moeilijk Nederlands praat en zij blind is, merk je de wederzijdse waardering. Ze hebben nu beide iemand om mee te praten en naar te luisteren.
De personages in het verhaal hebben geen naam. Het verhaal wordt vanuit de schrijver, auctoriaal, verteld en zij gebruikt benoemingen zoals: ‘Het meisje – de soldaat – de ruiter’. Er wordt verwezen naar de vele ongeïdentificeerde soldaten en mensen die destijds zijn gestorven. 

Niets heeft zin. Een reactie op: Niets van Janne Teller. (Recensie: Julien Reumkes) - Ilse Schuurmans

Teller J.(2000) Niets, Hasselt – Amsterdam: Clavis Uitgeverij

Allereerst mijn complimenten voor de recensent van het boek. Hij beschrijft het intrigerende verhaal van Janne Teller mooi en werpt de juiste relevante vragen op. Ook ik was sterk onder de indruk van het boek. Het is een van die boeken die je zonder meer bijblijven en dat je tijdens en na het lezen echt even niet meer uit je hoofd krijgt. Dat vind ik dusdanig bijzonder dat het mij doet afvragen of het dit effect ook niet op jongere lezers zou kunnen hebben. 

De recensent schrijft:

"Waarschijnlijk vindt het gros van de leerlingen dit onderwerp te zwaar en niet interessant genoeg om een heel boek over te lezen." 

Dat het niet alle jongeren zal aanspreken, daar ben ik het mee eens, maar ik denk (en hoop!) dat het meer is dan enkel een select gezelschap.

Ik hoop dit omdat ik vind dat de filosofische diepgang op een hele mooie en knappe manier toegankelijk wordt gemaakt door de schrijfster. Het vreemde dat het boek heeft, de bondige taal, en de oplopende spanning, maakt het op een eigen manier namelijk ook een pageturner. Het boek is daardoor niet alleen zwaar. Je bent vanaf het begin nieuwsgierig hoe het verder gaat, terwijl je ook steeds banger wordt hoe het gaat aflopen. Daarnaast roept het hoe dan ook een reactie op van de lezer. Je moet er iets mee. Ik denk ook als je 14-16 bent. 

"Al is het boek wel weer interessant voor leerlingen die van horrorverhalen en andere gruwelijkheden houden. Het boek staat namelijk bol van de aangrijpende en soms bloedige scènes die voor sommigen waarschijnlijk wel een bepaalde amusementswaarde hebben."

schrijft de recensent verder.

Ik deel die verwachting niet. Ik vind het boek juist niet een boek voor het publiek dat van horror- en gruwelverhalen houdt ter vermaak. Een van de bijzonder knappe dingen van dit boek is in mijn ogen namelijk juist dat Janne Teller er in slaagt de toch steeds grimmigere daden heel sec vanuit de jonge hoofdpersoon te beschrijven, waarbij ze nergens de grens overgaat of onnodige sensatie schept. Het blijft klein, terwijl je de impact heel goed voelt. Dat maakt dat het voor mij  geen griezel of horrorboek is. Sowieso geen boek om voor het amusement te consumeren.

 Ik denk eerder dat het jongeren trekt die houden van wat vreemde verhalen die wat verder gaan dan het gemiddelde boek. Die ondanks dat ze het boek raar vinden,  ook de drang voelen om verder te lezen. Jongeren misschien die zelf ook weleens vragen hebben over het leven en de zin van alles.