Belt, J., (2007). Verscheurd (1ste druk). Amsterdam: Pimento.
Het boek gaat over het meisje Jasmine dat half Iraans/ half Nederlands is. Haar vader is tijdens de revolutie naar Nederland gekomen. Daar leerde hij de moeder van Jasmine kennen en trouwde met haar. Ze kregen twee kinderen, Hamid en Jasmine. De ouders van Jasmine en Halim voeden hun kinderen heel westers op, je kunt niet merken dat ze half Iraans zijn. Jasmine is een leergierig en slim meisje. Ze heeft veel vriendinnen en doet het goed op school. Haar broer Halim is eigenlijk ook een goede student, maar gaat het verkeerde pad op. Hij heeft foute vrienden waarmee hij in een jeugdbende zit. Als er op een dag brand wordt gesticht in het speeltuintje waar de bende van Halim altijd hangt, is iedereen daar boos over. De buurt en de leerlingen op school beginnen Jasmine en haar gezin te discrimineren. En als Jasmine op een dag ook nog met een hoofddoek op school komt om haar Iraanse kant te benadrukken (ze is overigens geen moslim) wordt het discriminerende gedrag van haar klas/schoolgenoten alleen maar erger. Haar vriendinnen laten haar vallen, haar vriendje wil niks meer met haar te maken hebben en ook in de buurt wordt er over het gezin geroddeld. Jasmine is klaar met de Nederland en zou het liefst naar Iran gaan. Ze heeft op internet gezien dat het daar veel mooier en beter is. Volgens haar doen de mensen daar ook niet zo 'stom' als in Nederland.
De mentor van Jasmine krijgt later in het verhaal lucht van alle problemen waar Jasmine mee te maken heeft en middels de musical Westside Story (die musical was de bovenbouw aan het instuderen) laat hij de klas inzien wat ze aan het doen zijn. Iedereen biedt excuses aan en Jasmine krijgt haar vriendinnen weer terug. Ook de broer van Jasmine heeft van zijn daden geleerd en komt weer op het rechte pad. De vader van Jasmine heeft ondertussen aan Jasmine uit kunnen leggen dat het in Iran echt niet beter is dan in Nederland, en dat gelooft Jasmine ook wel. Ze gaat werken in een Iraans restaurant en gaat Iraanse avonden bezoeken. Hierdoor kan ze beter omgaan met het 'verscheurde' gevoel van haar.
Ik heb dit boek gekozen, omdat het thema me aansprak. Het is (helaas) een erg actueel thema, racisme. Ik denk dat er bij mij op school ook wel kinderen zijn die zich zoals Jasmine voelen, verscheurd door hun verschillende achtergronden. Bijvoorbeeld half Turks/Nederlands of Marokkaans/Nederlands.
Het gebeurt niet vaak dat ik een boek niet goed vind, maar dit boek vond ik zeer matig geschreven.
Het boek leest makkelijk weg, in twee dagen had ik het uit. Maar de manier van schrijven sprak me absoluut niet aan. Ik vond het merendeel van het verhaal clichématig. Het verhaal en de uitwerking van de personages in het boek vond ik vrij voorspelbaar en het verhaal blijft 90% van de tijd op de oppervlakte. Er waren maar twee momenten in het boek die ik niet helemaal kon voorspellen. Ik had op die momenten in het boek minder snel door wat er zou gebeuren. Ik zal dadelijk met wat citaten proberen duidelijk te maken wat ik bedoel met de clichématige manier van schrijven.
Als ik kijk naar de personen die in het verhaal voorkomen, moet ik zeggen dat ze levensecht beschreven worden. Het zijn 'gewone' jongens en meisjes die je op elke middelbare school tegen zou kunnen komen. Ook het gezin wordt zo beschreven dat iedereen die het leest waarschijnlijk wel een soort gelijk gezin voor de geest kan halen. Ik denk ook echt wel dat kinderen die dit boek lezen zich kunnen herkennen in de personages.
De eerste citaten die ik geef zijn van Tessa, het vriendinnetje van Jasmine. Dit zijn de clichématige citaten waar ik het hierboven over had. De citaten gaan over discriminatie.
'Farsi? Wat is dat?' 'Dat is de taal die in Iran wordt gesproken.' 'Het is maar goed dat je dat niet meer doet,' zei Tessa. 'Ik vind dat iedereen hier gewoon Nederlands moet praten. Ik erger me altijd dood aan buitenlanders die in hun eigen taaltje zitten te brabbelen. Zo leren ze toch nooit goed Nederlands?' 'Doe niet zo idioot, je kunt toch best twee talen spreken?' zei Jasmine. 'Nou, als ik bij mijn ouders in de winkel achter de woonbank sta en er komt een buitenlander binnen, dan begrijp ik vaak niet eens wat hij wil hebben. Dat is toch belachelijk?' Jasmine geeft als verweer dat zo iemand misschien pas net in Nederland woont of dat hij door werk of zieke familie helemaal geen tijd heeft om Nederlands te leren. Het antwoord van Tessa is als volgt. 'Nee, natuurlijk niet! We wonen hier toch in Nederland. Als je hier wilt wonen moet je je aanpassen aan onze cultuur. Je moet gewoon een inburgeringscursus doen en de taal leren, dan is er niks aan de hand.' (blz. 9 en 10)
Als het vriendinnenclubje wat verderop in het verhaal gaat solliciteren om een vakantiebaantje te krijgen, discrimineert Tessa weer. Maar ook in dit stereotype citaat ligt het: 'Nederlanders versus buitenlanders' er wel erg dik bovenop.
Jasmine klaagt dat al haar vriendinnetjes al uitnodigingen voor sollicitatie gesprekken hebben en zij als enige nog niet. En dat terwijl alleen de namen en adressen in de brieven verschillend zijn.
'Aan dat laatste zou het wel eens kunnen liggen,' zei Tessa. 'Hoezo? Wat bedoel je?' Jasmine fronste haar wenkbrauwen. 'Nou, jij hebt een Arabische achternaam en de andere gewoon een Nederlandse,' antwoordde Tessa. 'Sadeghi is helemaal geen Arabische achternaam, het is Perzisch,' reageerde Jasmine vinnig. 'Arabisch, Perzisch....wat maakt dat nou uit. Dat klinkt toch allemaal hetzelfde? Nederlandse bedrijven geven vakantiebaantjes liever aan Nederlandse jongeren dan aan buitenlandse. Op zich wel logisch. Mijn ouders hebben ook het liefst een Nederlandse verkoopster in de winkel. Dan weet je zeker dat ze de klanten goed begrijpt en worden er minder fouten gemaakt.' (blz. 45)
Ook de buurvrouw levert na de arrestatie van Halim racistisch commentaar dat erg voorspelbaar is.
Het is toch te gek voor woorden dat hij de deur voor onze neus dichtkwakte!' snerpt de buurvrouw. 'Wij hebben als buren toch recht om te weten wat voor volk er om ons heen woont? Als ik criminelen naast me heb, dan wil ik dat weten. Dan moeten ze hier weg!' (blz. 75)
Ook dit laatste citaat vind ik net als de twee citaten ervoor veel te oppervlakkig. Ik had gehoopt dat het allemaal niet zo voorspelbaar zou zijn. De schrijfster had van mij wel iets doordachter uit de hoek mogen komen in het verhaal.
Wat ik wel erg mooi vond aan het boek waren de verhalen die de vader van Jasmine aan haar vertelde over Iran. Het schetste een mooi beeld van de revolutie eind jaren '70 en hoe het er toen in Iran aan toe ging. Dit werd duidelijk en beeldend verteld en ik vond het leuk en leerzaam om te lezen. Dit was een van de weinige gedeeltes in het boek die ik niet heel erg voorspelbaar vond. Ook het moment dat de mentor van Jasmine middels de wat ouderwetse musical die ze spelen het verhaal (Westside Story) weer helemaal van deze tijd maakt vond ik mooi verwoord door de schrijfster. De klas werd echt een spiegel voor gehouden op een manier die hen allemaal raakte. Dit vond ik een slimme manier om de kinderen bewust te maken van hun eigen gedrag in deze tijd.
Het slot vond ik wel weer te voorspelbaar. Het leek een beetje als in een sprookje : 'En ze leefden nog lang en gelukkig.....' Halim is weer op het goede pad, de meiden zijn allemaal weer vriendinnen, niemand in de klas doet nog vervelend tegen Jasmine en haar gezin en Jasmine krijgt een baantje bij een Iraans restaurant waar ze verliefd wordt op de Iraanse zoon van de eigenaar. Ook gaat ze om de week naar een Iraanse avond waar ze meer over haar Iraanse achtergrond te weten komt, precies zoals Jasmine het allemaal wilde. Het lijkt een beetje op een plot van een zoetsappige Amerikaanse vrouwenfilm, die films lopen ook altijd goed af.
Zoals jullie hebben kunnen lezen ben ik niet zo enthousiast over het boek. Ik zal het mijn klas ook niet aanraden om te lezen. (en jullie ook niet overigens....)
Groetjes Eva
