Posts tonen met het label moord. Alle posts tonen
Posts tonen met het label moord. Alle posts tonen

maandag 6 april 2015

Recensie: De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween - Hendrik Meijer

Jonas Jonasson (2009) De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween, Utrecht, Signatuur (2011)


Het verhaal gaat over Allan Karlsson, een man die 100 jaar wordt. In het begin van het boek wordt duidelijk dat hij hier geen zin in heeft en wil verdwijnen. Hij klimt uit het raam, gaat met de bus richting een treinstation en komt via een merkwaardig figuur in het bezit van een koffer met 50 miljoen Zweedse Kronen.
Karlsson gaat op reis en komt allerlei merkwaardige types tegen. Bovendien krijgt hij enerzijds criminelen achter zich aan omdat hij in het bezit is van zoveel geld, anderzijds wordt hij ook gezocht door de politie omdat hij betrokken is bij onder andere moord.
Telkens belandt Karlsson in situaties die uit de hand lopen en steeds opnieuw lijkt hij een beslissende rol te spelen in de afloop ervan. Iets dat een rode draad lijkt in zijn leven, want het boek gaat steeds weer terug naar momenten in zijn leven.
Karlsson komt in contact met de groten der aarde door zijn vaardigheden als ontploffingsdeskundige. Het zijn bizarre avonturen en ontmoetingen, die al snel laten zien dat het boek niet realistisch is. Het boek heeft een open eind, de lezer vult het slot zelf in door alle scenes die eerder in het boek beschreven zijn.

Het boek is me met veel enthousiasme aangeraden, en dat begrijp ik. Het leest erg lekker weg. Persoonlijk houd ik wel van ietwat absurdistische verhalen, omdat het leven overdag al genoeg gestructureerd moet zijn. Absurdistische verhalen laten meestal veel over aan de fantasie van de lezer en dat vind ik erg prettig.
Het boek van Jonassen wordt er beeldend van, het zet je inbeeldingsvermogen aan het werk. Dat ik nog altijd met warme gevoelens terugkijk op een Scandinavische vakantie van (schrik) 23 jaar terug, helpt ook mee. Ik ruik de bossen waar de Mercedes doorheen rijdt en zich verstopt, ik zie de boerderij voor me waar de olifant verstopt wordt en het gezelschap zich voor de politie verschuilt en ik kan me het uitzicht tijdens de vlucht levendig voorstellen.
Ik kan me eigenlijk wel identificeren met Allan Karlsson. Persoonlijk houd ik er ook niet van door mijn verjaardag in de belangstelling te staan. Vluchten gaat mij te ver, bovendien onthoud ik mijn geliefden ervan mij te kunnen feliciteren en dat zou mij bepaald niet in dank worden afgenomen.
Voor mijn huidige baan kom ik regelmatig in woonzorgcentra en dan denk ik aan het dilemma: of als een kasplantje binnen zitten zonder hulp, of (wanneer je op leeftijd bent) je overgeven aan de hulp en de misschien wel overvloedige interesse van het zorgpersoneel in een behoorlijk klinische omgeving. Dat je zelfs op leeftijd toch uiteindelijk gillend wil weglopen, kan ik me levendig voorstellen. Dus als je 100 wordt, met alle gevolgen van dien, waarom zou je dat dan niet doen?
Inhoudelijk was het niet lastig het boek in één keer uit te lezen. Wanneer je kijkt naar de dikte van het boek en activiteiten als werk, studeren en nog meer boeken lezen, dan kun je niet anders dan het boek in een kleine week te lezen. Daardoor was het voor mij wel lastig om de verhaallijn goed te blijven volgen. Er komen namelijk erg veel namen in voor en het verhaal springt in de tijd, waardoor je scherp moet blijven wanneer je dit boek leest.

 Een voorbeeld van het boek dat me erg aanspreekt is het moment dat Allan de Amerikaanse president Truman ontmoet. Hij gaat met hem dineren en het wordt erg gezellig: ‘Daarna keerde Truman zich naar de ober, die de flinke bestelling van taco’s, enchilada, maïstortilla’s en een serie verschillende sauzen opnam.
‘En wat wilt u erbij drinken, meneer?’ vroeg de ober.
‘Twee flessen tequila,’ antwoordde Allan.
Harry Truman lachte en vroeg of hij van plan was om de vicepresident onder de tafel te drinken. Allan antwoordde dat hij de afgelopen jaren had geleerd dat de Mexicanen brandewijn konden maken die bijna net zo zuiver was als de Zweedse, maar dat de vicepresident natuurlijk melk mocht drinken als hij dat prettiger vond.’ (pagina 104)
Leuk aan het boek is om de presidenten en dictators die in dit boek voorkomen, menselijk worden neergezet. Sterk om te lezen is daarbij het contrast dat de hoofdpersoon, Allan, geeft aan het boek. Zijn nuchtere houding relativeert het zakelijke, kille imago van de wereldmacht.
Toch gaat het boek in mijn ogen soms ‘over the top’. Soms gebeurt er zó veel, dat het allemaal niet meer zo goed te volgen of te rijmen is. Uiteindelijk volgt er wel een (vergezochte) link, maar dat is voor mij persoonlijk al te laat.
Echt slechte delen kent het boek in mijn ogen niet, maar de introductie van de Russische dictator Stalin was op dat moment een beetje te veel (zie pagina 231):
‘Kameraad Stalin sloot net een gezellig diner af met zijn onderdanen Berija, Malenkov, Bulganin en Chroejtsjov in de residentie Krylatskoje, toen hem het bericht bereikte dat Vladivostok niet meer bestond, nadat een brand in een container met dekens uit de hand was gelopen.
Stalins nieuwe favoriet, de daadkrachtige Nikita Sergejevitsj Chroejtsjov, vroeg of hij een goede raad in de kwestie mocht geven.’
Op dat moment dacht ik aan de groep mensen, onder wie de Schoonheid, die zich in het heden van het boek inmiddels om Allan heen leefden – de mensen die mee gingen met de vlucht voor inmiddels de politie en de hele goegemeente. Ja, Allan had blijkbaar een indrukwekkend verleden, maar op een gegeven moment wordt het in mijn ogen echt te veel.
Het einde van het boek vond ik nogal abstract, nogal vaag. Omdat het over een oude man gaat, was ik lang in de veronderstelling dat de man aan het dromen was of aan het dementeren, dat er iets zou gaan gebeuren in het boek dat de suggestie wekt dat er niks is gebeurd.
Een boek als dit vind ik vragen om een sterk sluitend einde. Ik vond dat vervelend omdat ik het boek in partjes moest lezen en me inmiddels wel afvroeg hoe het boek in hemelsnaam moest eindigen. Hoe die ontmoetingen in Spanje, Iran en de Verenigde Staten een nog sterkere factor zouden krijgen in de climax van het boek. Dat gebeurde helaas niet.
Toch was het boek ontspannend en ontroerend. Ik wilde als lezer niet dat die oude man van 100 gepakt zou worden door de politie, en daardoor een proces aan zijn broek kreeg. Laat hem dan een knallend uiteinde krijgen op de één of andere manier. Dat miste ik.
Je wordt als lezer namelijk wel door de emoties meegesleept. De hachelijke avonturen raken je wel, laten je meegaan in de melodie van het boek.
Voor een klas weet ik wel een puike verwerkingsopdracht: bedenk een ander einde. De politie pakt een 100-jarige man op die in korte tijd heel wat op zijn kerfstok heeft gekregen. Wat gebeurt er?

donderdag 15 januari 2015

Candy - Myrna van Deursen

Myrna van Deursen, Candy

Brooks, K. (2005) Candy. Uitgeverij Manteau, Antwerpen.

Samenvatting

De hoofdpersoon Joe leert het meisje Candy kennen als hij in Londen op weg is naar een arts. Joe is direct gefascineerd door Candy. Ze is mysterieus en moeilijk te doorgronden. Joe en Candy hebben direct een klik, maar hij voelt dat Candy veel zaken verborgen houdt. Tijdens een date in het café komt Joe tot de conclusie dat Candy werkt in de drugs- en prostitutiewereld. De verslaving van Candy leidt ertoe dat ze haar lichaam moet verkopen. Haar pooier Iggy profiteert enorm aan Candy. Hij schuwt dan ook geen geweld om Candy bij zich te houden. Ondanks dat Candy leeft in een verdorven wereld, probeert Joe er alles aan te doen om Candy hieruit te halen. Dit is alleen geen gemakkelijk proces. Pooier Iggy zorgt voor veel tegenwerking. Joe komt voor een moeilijke keuze te staan. Kiest hij voor Candy of niet. Uiteindelijk escaleert de situatie compleet als Candy haar pooier neersteekt. Candy wordt opgenomen in een psychiatrische kliniek en de toekomst zal het uit moeten wijzen of Joe Candy ooit nog zal zien.  

Recensie

De achterflap van het boek is veelbelovend. The Guardian stelt: 'Een waarschuwing: aan Candy raak je verslaafd'. Volgens de Volkskrant 'is dit het soort puberliteratuur waarmee bibliotheken vol moeten staan'.[1] Na het lezen van het boek ben ik het maar gedeeltelijk eens met de stellingen van deze toonaangevende kranten. Het boek leest inderdaad gemakkelijk weg. Er is geen complexe verhaalstructuur en het taalgebruik is goed te volgen voor vijftien plus scholieren. De thematiek spreekt ook veel jongeren aan. De harde wereld van drugs, prostitutie en criminaliteit komt steeds aan bod, maar daar ontstaat ook meteen het probleem. Er zijn meer auteurs van jeugdliteratuur die maatschappelijke problematiek verwerken in hun verhalen en naar mijn inziens hier beter in zijn geslaagd.