Kappert, I. (red.) . (2012). Doe maar dicht maar..... 2012. Groningen: Xeno
Jongerenpoëziebundel
Recensie door : Marijke Welten
Klikt het wel tussen jongeren en poëzie? En dan bedoel ik niet 'het elfje dat je moet maken over Syrië of het armoedeproject van dit jaar' of 'experimenteer eens met je sinterklaasgedicht'. Nee echte poëzie, die je kunt lezen, maar vooral ook herlezen, waar je over na moet denken, mee moet stoeien, op moet kauwen.....
Het Poëziepaleis is hét startpunt voor kinderen en jongeren die iets willen weten over poëzie of er zelf mee aan de slag willen. "Het Poëziepaleis organiseert o.a. de wedstrijden Kinderen en Poëzie voor basisscholen en Doe Maar Dicht Maar voor het voortgezet onderwijs (die dit jaar 30 jaar bestaat, MW), verzorgt workshops en masterclasses, produceert lesmateriaal, publiceert dichtbundels en coacht jonge dichters. Het Poëziepaleis is productiehuis, kenniscentrum, ontmoetingsplek en vraagloket.", aldus hun eigen website. (http://www.poeziepaleis.nl/)
Voor docenten is het vooral een snoeppot met heel veel goed (op niveau en gevarieerd) én erg belangrijk: kant-en-klaar lesmateriaal.
Gaat de gemiddelde leerling van de onderbouw VMBO, HAVO of VWO vrijwillig naar zo'n website? Nee, de kans is klein dat leerlingen daar op hun zwerftochten over het internet aanbelanden. Daarom is het aan ons docenten om de bewegwijzering te zetten!
Ik heb de bundel van 2012 eens wat beter onder de loep genomen. Het resultaat van de Doe Maar Dicht Maar wedstrijd van 2012: de 100 mooiste gedichten verdeeld over twee leeftijdscategorieën: 12- 14 jaar en 15 - 18 jaar. Liefde, liefdesverdriet en vriendschap winnen het maar nipt als onderwerp van doodgaan en afscheid (16 tegen 14), over pesten staat er maar één gedicht in. Over school en examens komen er twee gedichten in voor, culturele - of huidskleur-verschillen zijn onderwerp van vier gedichten. Drie gedichten gaan over snoep (inderdaad alle drie in de leeftijdscategorie 12 tot 14 jaar). De zon, maan, sterren, de hemel, de nacht, het stille, het witte en het grijze, blauwe en groene, horen, voelen en ruiken, ruisen, strijken en het zachte, maar ook schreeuwen en stormen, druppels al dan niet van de regen komen in heel veel gedichten voor. Grootse emoties, soms kinderlijk, soms volwassen 'light'. Deze bundel staat dicht bij jongeren. Bij alle jongeren?
Ja, wij kunnen wat met dit materiaal: wij kunnen het toegankelijk maken voor alle jongeren. Deze bundel is in te zetten bij lessen poëzie, maar zeker ook bij andere lessen. Neem nu: "social networking" van Julia Ranft, 16 jaar.
Vleesboek.
Zo heet mijn social network programma.
Je kan er praten over je favoriete slager.
Of over de perfecte manier om een speklapje
te bakken, met paprikapoeder enzo.
Dat is best gezellig, alleen wel wat saai.
Zo over vlees praten de hele dag.
Je hebt natuurlijk ook Hives, speciaal voor imkers.
Of Glitter, over de gaypride.
Allemaal een pot nat. Allemaal hetzelfde.
Maar niks gaat boven het rollen van een paar
gehaktballen, met je vrienden en uitjes.
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 67)
Een mooie intro toch voor een les over social media?
De bundel bevat ook de gedichten van Dichter bij 4 mei, de poëziewedstrijd voor jongeren van 14 tot 19 jaar rond het thema herdenken. Een uitgelezen kans voor geschiedenis- en maatschappijleer-docenten die zich met de oorlog, of met herdenken bezig houden.
Maar laten we het vooral ook over de poëzie 'om de poëzie' hebben. De jury's (een vakjury en een jongerenjury) hebben zich gebogen over duizenden inzendingen en hun keuze is uiteindelijk heel divers.
Opvallend is dat de bundel vooral uitstraalt 'dichten is niet rijmen'. Het boekje bevat vooral gedichten in vrije versvorm, geen elfjes, haiku's of limericks, this is serious business! Dit zijn jongeren die van dichten houden en al enige ervaring hebben; zij maken gebruik van bijvoorbeeld
enjambement:
Zie onderstaand fragment uit "Gisteravond" van David Westera 15 jaar
"Als we naar huis willen gaan, dik een half uur later,
besluit ik dat ik de avond bewaar en pak
een doosje uit mijn jaszak, stop daar
de avond in en fiets zonder licht naar huis."
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 62)
van halfrijm:
Zie fragment uit: "De nacht achtervolgt de dag" van Carline Dekker 16 jaar
"Nu loop je in een waas door de rechte lijnen van de stad
met haar straatlantaarns op oranje, zijn sluike voetstappen
achtervolgen je, maar je vermant je - "
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 76)
van volrijm, maar dan op een verrassende manier:
Zie onderstaand fragment uit het gedicht zonder titel van Sharon Döhne 15 jaar:
"Als ik lig
te slapen ga
Ik dromen over later
Word ik gestoord,
omdat ik ga dromen
over water.
Niet goed!
Nat beddengoed
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 54)
van ritme, maar nauwelijks van het regelmatige metrum.
van hele originele woordcombinaties:
Zie onderstaande fragmenten uit "Jij wou enkel varen" van Aline Gaillaert 15 jaar
"Ik weet nog hoe iedereen je duizend
gouden beloften toestak [...]"
"Maar de zee suisde je denken [...]"
"de hele egocentrische wereld jaagde
nog achter je aan om een ommekeer
te bemachtigen [...]"
"iedereen huilde zoveel dat ik wou
dat je zag hoe we een zee voor je
bouwden [...]"
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 52)
van humor, ironie, spot, prachtige metaforen en beeldspraken....
De leeftijdscategorie 12 tot 14 jaar laat een wat meer naïeve blik zien (gelukkig!) en een wat 'jonger' dichten:
Zie bijvoorbeeld onderstaand fragment uit: Martijn van Arkels "Broeder zwanen" (13 jaar)
"Twee broeder zwanen
De ene zwart, de ander wit.
Maar toch zijn ze een beetje hetzelfde,
want dezelfde moeder heeft ze in bezit"
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 52)
Als ik een kritiekpunt moet noemen dan wordt dat zonder twijfel de lay-out, die ik ronduit lelijk vind. Het ontgaat mij volledig waarom de namen van de jonge dichters in gesprekswolkjes moeten staan, donkerblauwe pagina's de crème witte afwisselen.... ik vind het onrustig. Maar dat is een kwestie van smaak.
Ontdek zelf deze en andere bundels van Doe Maar Dicht Maar, ontdek de wereld van de jeugdpoëzie, en van de bijpassende website van het Poëziepaleis voor docenten met een chronisch gebrek aan tijd, maar liefde voor poëzie. Het wedstrijdelement helpt, zo is mijn ervaring, om leerlingen in beweging te krijgen. Ga met ze aan de slag. Timmer alvast de wegwijzers naar Doe Maar Dicht Maar!
"Of help me met het huis,
het hek is nog niet wit en de
gordijntjes moeten nog dingen
hebben om te verbergen."
de rest lezen van dit wonderschone gedicht? Het is van Chantal van der Weide van 15 jaar; je vindt het op pagina 59 van de bundel 2012: Doe Maar Lees Maar!!
'Stichting Doe Maar Dicht Maar' is een stichting die al sinds 1985 elk jaar een dichtwedstrijd organiseert voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar in Nederland én Vlaanderen.
Het Poëziepaleis is hét startpunt voor kinderen en jongeren die iets willen weten over poëzie of er zelf mee aan de slag willen. "Het Poëziepaleis organiseert o.a. de wedstrijden Kinderen en Poëzie voor basisscholen en Doe Maar Dicht Maar voor het voortgezet onderwijs (die dit jaar 30 jaar bestaat, MW), verzorgt workshops en masterclasses, produceert lesmateriaal, publiceert dichtbundels en coacht jonge dichters. Het Poëziepaleis is productiehuis, kenniscentrum, ontmoetingsplek en vraagloket.", aldus hun eigen website. (http://www.poeziepaleis.nl/)
Voor docenten is het vooral een snoeppot met heel veel goed (op niveau en gevarieerd) én erg belangrijk: kant-en-klaar lesmateriaal.
Gaat de gemiddelde leerling van de onderbouw VMBO, HAVO of VWO vrijwillig naar zo'n website? Nee, de kans is klein dat leerlingen daar op hun zwerftochten over het internet aanbelanden. Daarom is het aan ons docenten om de bewegwijzering te zetten!
Ik heb de bundel van 2012 eens wat beter onder de loep genomen. Het resultaat van de Doe Maar Dicht Maar wedstrijd van 2012: de 100 mooiste gedichten verdeeld over twee leeftijdscategorieën: 12- 14 jaar en 15 - 18 jaar. Liefde, liefdesverdriet en vriendschap winnen het maar nipt als onderwerp van doodgaan en afscheid (16 tegen 14), over pesten staat er maar één gedicht in. Over school en examens komen er twee gedichten in voor, culturele - of huidskleur-verschillen zijn onderwerp van vier gedichten. Drie gedichten gaan over snoep (inderdaad alle drie in de leeftijdscategorie 12 tot 14 jaar). De zon, maan, sterren, de hemel, de nacht, het stille, het witte en het grijze, blauwe en groene, horen, voelen en ruiken, ruisen, strijken en het zachte, maar ook schreeuwen en stormen, druppels al dan niet van de regen komen in heel veel gedichten voor. Grootse emoties, soms kinderlijk, soms volwassen 'light'. Deze bundel staat dicht bij jongeren. Bij alle jongeren?
Ja, wij kunnen wat met dit materiaal: wij kunnen het toegankelijk maken voor alle jongeren. Deze bundel is in te zetten bij lessen poëzie, maar zeker ook bij andere lessen. Neem nu: "social networking" van Julia Ranft, 16 jaar.
Vleesboek.
Zo heet mijn social network programma.
Je kan er praten over je favoriete slager.
Of over de perfecte manier om een speklapje
te bakken, met paprikapoeder enzo.
Dat is best gezellig, alleen wel wat saai.
Zo over vlees praten de hele dag.
Je hebt natuurlijk ook Hives, speciaal voor imkers.
Of Glitter, over de gaypride.
Allemaal een pot nat. Allemaal hetzelfde.
Maar niks gaat boven het rollen van een paar
gehaktballen, met je vrienden en uitjes.
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 67)
Een mooie intro toch voor een les over social media?
De bundel bevat ook de gedichten van Dichter bij 4 mei, de poëziewedstrijd voor jongeren van 14 tot 19 jaar rond het thema herdenken. Een uitgelezen kans voor geschiedenis- en maatschappijleer-docenten die zich met de oorlog, of met herdenken bezig houden.
Maar laten we het vooral ook over de poëzie 'om de poëzie' hebben. De jury's (een vakjury en een jongerenjury) hebben zich gebogen over duizenden inzendingen en hun keuze is uiteindelijk heel divers.
Opvallend is dat de bundel vooral uitstraalt 'dichten is niet rijmen'. Het boekje bevat vooral gedichten in vrije versvorm, geen elfjes, haiku's of limericks, this is serious business! Dit zijn jongeren die van dichten houden en al enige ervaring hebben; zij maken gebruik van bijvoorbeeld
enjambement:
Zie onderstaand fragment uit "Gisteravond" van David Westera 15 jaar
"Als we naar huis willen gaan, dik een half uur later,
besluit ik dat ik de avond bewaar en pak
een doosje uit mijn jaszak, stop daar
de avond in en fiets zonder licht naar huis."
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 62)
Zie fragment uit: "De nacht achtervolgt de dag" van Carline Dekker 16 jaar
"Nu loop je in een waas door de rechte lijnen van de stad
met haar straatlantaarns op oranje, zijn sluike voetstappen
achtervolgen je, maar je vermant je - "
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 76)
van volrijm, maar dan op een verrassende manier:
Zie onderstaand fragment uit het gedicht zonder titel van Sharon Döhne 15 jaar:
"Als ik lig
te slapen ga
Ik dromen over later
Word ik gestoord,
omdat ik ga dromen
over water.
Niet goed!
Nat beddengoed
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 54)
van hele originele woordcombinaties:
Zie onderstaande fragmenten uit "Jij wou enkel varen" van Aline Gaillaert 15 jaar
"Ik weet nog hoe iedereen je duizend
gouden beloften toestak [...]"
"Maar de zee suisde je denken [...]"
"de hele egocentrische wereld jaagde
nog achter je aan om een ommekeer
te bemachtigen [...]"
"iedereen huilde zoveel dat ik wou
dat je zag hoe we een zee voor je
bouwden [...]"
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 52)
van humor, ironie, spot, prachtige metaforen en beeldspraken....
Zie bijvoorbeeld onderstaand fragment uit: Martijn van Arkels "Broeder zwanen" (13 jaar)
"Twee broeder zwanen
De ene zwart, de ander wit.
Maar toch zijn ze een beetje hetzelfde,
want dezelfde moeder heeft ze in bezit"
(Doe Maar, Dicht Maar 2012, p. 52)
Als ik een kritiekpunt moet noemen dan wordt dat zonder twijfel de lay-out, die ik ronduit lelijk vind. Het ontgaat mij volledig waarom de namen van de jonge dichters in gesprekswolkjes moeten staan, donkerblauwe pagina's de crème witte afwisselen.... ik vind het onrustig. Maar dat is een kwestie van smaak.
Ontdek zelf deze en andere bundels van Doe Maar Dicht Maar, ontdek de wereld van de jeugdpoëzie, en van de bijpassende website van het Poëziepaleis voor docenten met een chronisch gebrek aan tijd, maar liefde voor poëzie. Het wedstrijdelement helpt, zo is mijn ervaring, om leerlingen in beweging te krijgen. Ga met ze aan de slag. Timmer alvast de wegwijzers naar Doe Maar Dicht Maar!
"Of help me met het huis,
het hek is nog niet wit en de
gordijntjes moeten nog dingen
hebben om te verbergen."
de rest lezen van dit wonderschone gedicht? Het is van Chantal van der Weide van 15 jaar; je vindt het op pagina 59 van de bundel 2012: Doe Maar Lees Maar!!
'Stichting Doe Maar Dicht Maar' is een stichting die al sinds 1985 elk jaar een dichtwedstrijd organiseert voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar in Nederland én Vlaanderen.
