16 en zwanger. Wat nu? Reactie op de recensie van Fleur Metzemaekers door Myrna van Deursen

Hoefnagel, M. (2006) 16 & zwanger wat nu? Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

Tienerzwangerschappen zijn helaas nog steeds aan de orde ondanks alle goede voorlichting die er voor handen is. In mijn middelbare schoolperiode heb ik meegemaakt dat twee jonge meisjes op school in verwachting raakten. Bij een achttienjarige vwo-leerling was dit voor veel mensen niet schokkend, maar wel bij een veertienjarige vwo-leerling. Ik was zelf toen compleet verbaasd, want ook ik had vooroordelen. Kwam dit niet alleen voor bij lagere sociale klassen? Je bent toch niet seksueel actief als je dertien bent? Op het vwo zou dit zeker niet voorkomen! Ik had het compleet mis en het gebeurt overal. Hoeveel voorlichting leerlingen ook krijgen, het kan altijd gebeuren. Dat heeft niks te maken met niveau, sociale klasse of de thuissituatie.

Het boek 16 en zwanger, wekte dan ook mijn interesse toen hierover een recensie verscheen. Het is enorm belangrijk om dit onderwerp onder de aandacht van leerlingen te blijven houden. Ik was benieuwd of het boek aansloot bij de belevingswereld van leerlingen die moeilijk kunnen lezen. De thematiek van het boek sluit inderdaad aan bij de belevingswereld. De schrijfster Marian Hoefnagel heeft op een goede manier een moeilijk onderwerp in een verhaal weten weer te geven, maar net zoals Fleur Metzemaekers heb ik ook kritiek op de schrijfstijl. Al mis ik ook het gebrek aan het verder uitdiepen van de emoties van de hoofdpersonen. Juist het weergeven van deze emoties vergroot het inlevingsvermogen van leerlingen die dit boek leven. Uiteraard zijn leerlingen die moeilijk kunnen lezen gebaat bij een duidelijke en bovenal beknopte zinsstructuur. Al is de schrijfster soms ook te beknopt. In het verhaal is te lezen dat Esther naar bed gaat met haar vriendje. Hier was ik enigszins verbaasd over hoe dit werd beschreven: 'Toen trok Joris zijn trui uit en zijn T-shirt. Joris heeft een goed lichaam. Esther vond het leuk om naar hem te kijken'. [57] Ik vind het jammer dat de schrijfster niet meer oog heeft gehad voor de emoties van twee jongeren die zoiets intiems met elkaar delen.

Ik deel de mening dat het boek mij enerzijds wel aanspreekt, maar aan de andere kant zijn er ook verschillende kritiekpunten te leveren. De schrijfster is erin geslaagd om een een problematisch onderwerp duidelijk te beschrijven, maar op sommige punten wordt het verhaal ook ongeloofwaardig en te abstract. In de recensie wordt aangegeven dat de logeerpartij bij oma onrealistische stukken bevat. Deze mening deel ik. Aan het einde van het verhaal krijgt Esther enorme buikpijn met bloedverlies. Ze moet naar het ziekenhuis, maar doordat ze zijn ingesneeuwd moet ze op een slee door haar ouders gebracht worden. Dat is natuurlijk complete onzin. Het verhaal is geschreven in de hedendaagse tijd en al is het weer nog zo slecht, een zwangere vrouw met bloedverlies krijgt hulp. Hiervoor rukt zelfs de brandweer uit. Al vraag ik mij vooral af of leerlingen in eerste instantie door hebben wat eraan de hand is. Wij lezen met een volwassen oog het boek, maar een zwangere vrouw die bloedverlies heeft, wat is daar nu zo ernstig aan? In de passage: 'Ze heeft nog steeds vreselijk veel buikpijn. En ze verliest bloed. Net alsof ze ongesteld is'. [105] Het wordt op het einde niet echt duidelijk dat het een miskraam is geweest. Een lezer met levenservaring heeft het meteen door wat er aan de hand is, maar een leerling kan ook denken dat ze eigenlijk helemaal niet zwanger is geweest en gewoon heftig moest menstrueren doordat de cyclus wat verlaat was. Hier heeft de schrijfster de mogelijkheid laten liggen om de leerlingen duidelijk te maken wat er met de personage Esther nu expliciet aan de hand was.

Al met al heeft de schrijfster op een goede manier getracht een tienerprobleem op een heldere wijze te verwoorden in haar boek. Jammer dat de emoties van de hoofdpersoon op sommige momenten te weinig zijn uitgewerkt waardoor het soms bijna lachwekkend is, zoals bij de vrijscène. Ook is het einde van het verhaal niet realistisch. Een miskraam is een toevallige makkelijke uitweg voor de hoofdpersoon, maar is het geloofwaardig? De meeste jonge meisjes krijgen geen miskraam en zetten uiteindelijk een baby op de wereld. Dan begint het leven pas echt! Hier hadden kansen voor de schrijfster gelegen om leerlingen te laten zien wat een baby in je leven betekent en het bewustzijn te vergroten. Dit gemis maakt het boek met vlagen heel oppervlakkig, ondanks de heftigheid van het onderwerp. Zeker een aanrader door de thematiek, maar ik ben als lezer niet geheel overtuigd door de schrijfster om dit boek zeer positief te beoordelen.