Reactie op Liza Uijting (Komt een vrouw bij de dokter) door Myrna van Deursen

Kluun. (2003) Komt een vrouw bij de dokter. Amsterdam: Rainbow

Het boek van Kluun was een complete hit toen het uitkwam en nog steeds wordt het door veel mensen gelezen. Bij het lezen van de recensie van Liza Uijting kwam ik toch tot de conclusie dat ik op verschillende punten een andere mening had over de inhoud van het boek.

In de recensie van Lisa wordt gesteld dat je een hekel aan de hoofdpersoon Stijn krijgt, maar tegelijkertijd ook sympathiek voor hem ontwikkeld. Dat gevoel deel ik niet helemaal. Bij het lezen ontwikkelde ik totaal geen sympathiek voor Stijn. Het boek werd door NRC Handelsblad omschreven als een 'Ode aan de liefde', maar echte liefde is naar mijn interpretatie iets anders.[1] Ook Lisa stelt dat Stijn er voor Carmen wilt zijn en dat ook telkens wilt blijven doen. Ik zie in het verhaal toch telkens momenten dat Stijn er totaal niet voor Carmen is. Op de momenten dat zij hem echt nodig heeft vlucht hij in het nachtleven of in zijn affaire met zijn minnares. Een ode aan de liefde zou het geweest zijn als Stijn zijn trouwbelofte letterlijk had genomen. In ziekte en gezondheid, in voor- en tegenspoed, krijgt dan een compleet andere betekenis. Als de lezer met die achterliggende gedachte het verhaal leest, dan ontstaat er bijna agressie op het moment dat Stijn zegt: 'Carm! Doe normaal! Ik ga mee naar de chemokuren, bestralingen, ik maak ruzie met dokteren voor je, ik bel ze voor je uit hun bed, ik... ik... doe alles voor je!' [1] Het is vanuit Stijn telkens: ik doe dit en ik doe dat voor je. Het lijkt mij niet meer dan normaal dat je dit voor je partner doet als die ziek is. Net of dit een excuus is voor het vreemdgaan. Er ontstaat bij mij totaal geen gevoel van sympathie voor Stijn. Ik vind juist Carmen heel sterk dat ze ondanks haar ziekte het geluk van haar gezin voorop zet ten koste van zichzelf. Ze kan wel van hem scheiden, maar Luna moet wel verder met haar vader en dit vind ik heel krachtig. Telkens vergeeft ze Stijn weer en dat getuigd van veel kracht. 

Ik heb bij het verhaal geen soapachtig gevoel gekregen. Er zijn nu eenmaal mannen die dwangmatig vreemdgaan in het leven. Ik denk, weet eigenlijk wel zeker, dat er genoeg mannen zijn die het moeilijk vinden om juist dan hun vrouw onvoorwaardelijk te steunen. Deze mening wordt ook onderstreep door psychiater Leo van Weezel. De realiteit is dat vrouwen met borstkanker vaak hun borst moeten laten amputeren, kaal worden en geen energie meer hebben voor alledaagse zaken. Er zijn relaties die deze druk niet aankunnen. In augustus 2014 kwam de Volkskrant nog met een artikel waarin werd gesteld dat kankerpatiënten vaak kampen met relatieproblemen. Partners lijken volgens psychiater Leo van Weezel dan ineens ontzettend naar en vervelend te worden. Het verhaal van Kluun is dan ook zeker geen uitzondering volgens de psychiater.[2] Het boek is voor mij dan ook geen soapachtig verhaal waarin zaken steeds onwaarschijnlijker en extremer worden, dit zijn toch wel de kenmerken voor Goede Tijden Slechte Tijden.

Het boek is een echte aanrader voor scholieren in de bovenbouw van het vmbo, havo of vwo. Ik onderstreep de visie van Lisa dat het boek zorgt voor een reality-check. In klassen wordt steeds vaker het woord kanker gebruikt als stopwoordje. Ik heb in mijn klas ook weleens gehoord dat iets 'kankervet was', maar kanker kan niet vet zijn. Kanker betekent altijd onzekerheid, pijn, verdriet, spanning en regelmatig de dood. Door het lezen van het boek ontstaat er bij leerlingen de confrontatie met de ziekte. Ik hoorde destijds van leerlingen terug dat er momenten waren dat ze moesten huilen bij het lezen van het boek. Ook ik moet bekennen dat ik het niet droog hield op het moment dat Carmen kiest voor euthanasie. Leerlingen kunnen zich heel goed voorstellen wat verlies, verdriet en het loslaten van een moeder betekent. Sympathiek heb ik nog steeds niet voor Stijn, maar het boek is wel prachtig geschreven en houd je nog vast nadat je het boek hebt dichtgeslagen.


[1] Kluun. (2003) Komt een vrouw bij de dokter. Amsterdam: Rainbow, p: 2. 

[2] Effting, M. (2014). Kankerpatiënten kampen vaak met relatieproblemen. Geraadpleegd op: zaterdag 30 mei 2015, van: http://www.volkskrant.nl/wetenschap/kankerpatienten-kampen-vaak-met-relatieproblemen~a3724680/